مواد ڏانھن هلو

موطا

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
موطأ امام مالڪ
1326ع ۾ تيار ڪيل مريني سلطنت جي دور جو موطأ جو مخطوطو
ليکڪامام مالڪ بن انس
اصل عنوانموطأ الإمام مالك
ٻوليعربي
صنفحديث جو مجموعو


الموطأ، معنيٰ ”چڱيءَ طرح هلندڙ رستو“) يا موطأ امام مالڪ (موطأ الإمام مالك)، جيڪو امام مالڪ بن انس (711–795ع) جو تصنيف ڪيل آهي، اٺين صدي عيسويءَ ۾ لکيو ويو، ۽ اهو حديثن جي سڀ کان ابتدائي مجموعن مان هڪ آهي، جنهن ۾ اسلامي قانون سان لاڳاپيل موضوع شامل آهن. هي ڪتاب امام مالڪ بن انس طرفان ترتيب ڏنل هو.[1] هي ڪتاب مصنف قسم جي حديثي مجموعن جو سڀ کان قديم محفوظ مثال پڻ آهي، جنهن مان مراد اهو صنف آهي جنهن ۾ حديثن کي موضوعاتي ترتيب سان گڏ ڪيو ويندو آهي. امام مالڪ جو سڀ کان مشهور ڪم الموطأ، اهو پهريون فقهي ڪتاب هو جنهن ۾ حديث ۽ فقه کي گڏ ڪري پيش ڪيو ويو.[2]

وضاحت

[سنواريو]

هي ڪتاب اسلامي فقه جي بنياد بڻجندڙ حديثن جي سڀ کان قديم محفوظ مجموعن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو، جيڪو قرآن سان گڏ اسلامي قانون جو اهم سرچشمو آهي.[3] هن ۾ حجاز جي ماڻهن کان مليل معتبر حديثون شامل آهن، گڏوگڏ صحابن، تابعين ۽ انهن کان پوءِ ايندڙ بزرگن جا قول پڻ شامل ڪيل آهن.[4] هي ڪتاب اسلامي نبي محمد ﷺ جي دور جي عبادتن، رسمن، ريتن، روايتن، سماجي قدرن ۽ قانونن تي مشتمل آهي.[5]

روايت آهي ته امام مالڪ، موطأ ۾ شامل ڪرڻ لاءِ لڳ ڀڳ 1900 روايتون چونڊيون،[6] جڏهن ته وٽس ڪُل تقريبن 100,000 روايتون موجود هيون.[7]

تاريخ

[سنواريو]

”اي ابو عبد الله، فقه جي علم جي قيادت پنهنجي هٿ ۾ وٺ. هر مسئلي بابت پنهنجي سمجهه کي جدا جدا بابن ۾ ترتيب ڏئي هڪ منظم ڪتاب تيار ڪر، جيڪو عبد الله بن عمر جي سختي، عبد الله بن عباس جي رعايتن، ۽ عبد الله بن مسعود جي انفرادي راءِ کان پاڪ هجي. تنهنجو ڪم نبي ﷺ جي هن اصول جي نمائندگي ڪري: ‘بهترين معاملا اهي آهن، جيڪي وچولي هوندا آهن.’[حوالو گهربل] هي ڪتاب صحابن ۽ وڏن امامن جي متفقه راءِ تي ٻڌل هجي، مذهبي ۽ فقهي مسئلن ۾. جڏهن تون اهڙو ڪم مڪمل ڪرين، تڏهن اسان مسلمانن کي هڪ ئي فقه تي متحد ڪري سگهنداسين، ۽ ان کي سڄي اسلامي سلطنت ۾ نافذ ڪنداسين، ۽ حڪم ڏينداسين ته ڪوبه ان جي خلاف عمل نه ڪري.“ [8]

تاريخي روايتن موجب، ٻئي عباسي خليفي هارون الرشيد پڻ امام مالڪ آڏو اهڙي خواهش ظاهر ڪئي، پر امام مالڪ ان کان متاثر نه ٿيو.[حوالو گهربل] تنهن هوندي به، امام مالڪ موطأ ترتيب ڏني، جنهن جو مقصد عالمن جي فقهي اختلافن کي گهٽائڻ هو.[حوالو گهربل]

صحت ۽ اعتبار

[سنواريو]
PERF No. 731، امام مالڪ جي دور سان تعلق رکندڙ موطأ جو سڀ کان قديم مخطوطو. کاٻي پاسي (ريڪٽو) ۾ باب الترغيب في الصدقة جو متن آهي.[9]

سانچو:Sunni Islam

هي ڪتاب چاليهن سالن جي عرصي ۾ تيار ڪيو ويو. ابو حاتم الرازي موجب،سانچو:Specify هن کي ”موطأ“ ان ڪري سڏيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ عربي لفظ ”وطّأ“ جو مطلب آهي ”ماڻهن لاءِ آسان ڪرڻ“.[7] امام مالڪ فرمايو: ”مون هي ڪتاب مديني جي ستر فقهائن کي ڏيکاريو، ۽ سڀني ان سان اتفاق ڪيو (‘وطّؤا’)، تنهنڪري مون ان جو نالو موطأ رکيو.“[10]

امام شافعي فرمايو: ”الله جي ڪتاب کان پوءِ، زمين تي امام مالڪ جي ڪتاب کان وڌيڪ صحيح ڪوبه ڪتاب ڪونهي.“[11]

امام مالڪ جا هزار کان وڌيڪ شاگرد هن ڪتاب کي نقل ڪندا رهيا، جنهن سبب متن ۾ ڪجهه فرق پيدا ٿيا. اڄ تائين هن ڪتاب جون سولهه کان وڌيڪ روايتون معلوم آهن، جن مان سڀ کان مشهور روايت يحيى بن يحيى الليثي جي آهي،[12] جنهن امام مالڪ جي زندگيءَ جي آخري سال ۾ موطأ حاصل ڪئي هئي.[13] الليثي جي روايت کي مالڪي فقهي مذهب ۾ معياري نسخو سمجهيو وڃي ٿو.[14]

موطأ جي جوڙجڪ

[سنواريو]

موطأ ۾ لڳ ڀڳ 1,720 حديثون شامل آهن، جيڪي هيٺين قسمن ۾ ورهايل آهن:[3]

  • 600 مرفوع حديثون
  • 613 موقوف حديثون
  • 285 مقطوع حديثون
  • 222 مرسل حديثون

امتيازي خصوصيتون

[سنواريو]

امين احسن اصلاحي موطأ جون هي خاص خوبيون بيان ڪيون آهن:[15]

  1. مختصر هجڻ باوجود جامع هجڻ
  2. امام مالڪ مرفوع حديث تڏهن قبول ڪندو هو، جڏهن اها نبي ﷺ جي لفظن جي بلڪل عين مطابق هجي
  3. بدعت ڪندڙ کان حديث قبول نه ڪرڻ
  4. اعليٰ درجي جي فصيح عربي زبان

موطأ تي شرحون

[سنواريو]

موطأ جي اهميت سبب، ان تي ڪيترين شرحَن جو ڪم ٿيو آهي:

پڻ ڏسو

[سنواريو]

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]



حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ al-Kattani, Muhammad ibn Ja`far (2007). Muhammad al-Muntasir al-Kattani. ed (ar ۾). al-Risalah al-Mustatrafah (seventh ed.). Beirut: Dar al-Bashair al-Islamiyyah. pp. 9, 41.
  2. ↑ Swartz, Merlin (1991). "Review of Al-Muwatta of Imam Malik translated by Aisha Bewley" (en ۾). Review of Middle East Studies 25: 102–103. doi:10.1017/S0026318400024056. ISSN 0026-3184.
  3. 1 2 "The Hadith for Beginners", ڊاڪٽر محمد زبير صديقي، 1961 (2006 ٻيهر ڇاپو)، گڊورڊ بڪس
  4. ↑ ابن حجر عسقلاني، هدي الساري، جيئن اش-شيباڻي، ايم. (2004) ۾ نقل ٿيل، The Muwatta of Imam Muhammad (ص. 1)، تراث پبلشنگ.
  5. ↑ بيولي، عائشه اي. (مترجم)، (1997)، Al-Muwatta of Imam Malik ibn Anas: The First Formulation of Islamic Law (ص. v–xxvi، xxxvi–xxxvii)، مدينه پريس.
  6. ↑ Digital Islamic Library. (بغير تاريخ). امام مالڪ. حاصل ڪيو ويو 20 جنوري 2022 تي، https://islamichistory.org/imam-malik/
  7. 1 2 السيوطي، تنويـر الحوالك ۾، جيئن اش-شيباڻي، ايم. (2004) ۾ نقل ٿيل، The Muwatta of Imam Muhammad (ص. 11)، تراث پبلشنگ.
  8. ↑ ابراهيم بن علي بن محمد بن فرحون اليعمري المالڪي، الديباج المذهب في معرفة أعيان علماء المذهب، پهريون ڇاپو، جلد 1 (بيروت: دار النشر، دار الكتب العلمية، 1996)، ص. 25.
  9. ↑ N. Abbott، Studies In Arabic Literary Papyri: Qur'anic Commentary And Tradition، 1967، جلد II، يونيورسٽي آف شيڪاگو پريس، ص. 114.
  10. ↑ ibid.
  11. ↑ ابن عبد البر، التمهيد لما في الموطأ من المعاني والأسانيد، جلد 1 (مراڪش: دار النشر، 1387هه)، ص. 76.
  12. ↑ اش-شيباڻي، ايم. (2004)، The Muwatta of Imam Muhammad (ص. 19)، تراث پبلشنگ.
  13. ↑ Islamic Awareness. (2004). On The “Versions” Of Mālik's Muwaṭṭa.
  14. ↑ Brockopp 2000, p. 70
  15. ↑ مبادي تدبرِ حديث، امين احسن اصلاحي
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=موطا&oldid=354199" تان ورتل