موبي-ڊڪ

موبي ڊڪ يا دا وهيل
Moby-Dick; or, The Whale

"موبي ڊڪ" (ناول) جي پهرين آمريڪي اشاعت، نومبر، 1851ع شايع ٿيو، جو مک صفحو
ليکڪ	هرمن ميلوائل
ملڪ	گڏيل آمريڪي رياستون
ٻولي	انگريزي ٻولي
صنف	ايڊونچر فڪشن رزميه سمنڊ جي ڪهاڻي انسائيڪلوپيڊڪ ناول
ڇاپيندڙ	رچرڊ بينٽلي (برطانيه) هارپر ۽ برادرز (آمريڪا)
ڇپائي تاريخ	18 آڪٽوبر، 1851ع (برطانيه) 14 نومبر 1851ع (آمريڪا)
پنا	635 (آمريڪا ايڊيشن)
ڊيوي ڊيسمل	813.3
لائبريري آف ڪانگريس درجو	PZ3.M498 Mo3

موبي ڊڪ (Moby-Dick) يا دي وهيل (The Whale) آمريڪي ليکڪ هرمن ميلوائل جو 1851ع جو هڪ رزميه ناول آهي. ڪتاب ملاح اسماعيل جي احاب (وھيل مڇيءَ جي شڪار جي ٻيڙي پيڪوڊ جو ڪپتان) جي موبي ڊڪ، هڪ وڏي اڇي سپرم وهيل جيڪا جهاز جي پوئين سفر تي سندس ٽنگ ڪٽي ڇڏي هئي، جي خلاف انتقام وٺڻ لاءِ جنوني ڳولا جي داستان تي مرڪوز آهي.

آمريڪي نشاۃِ ثانيه جي ادب ۾ هڪ عظيم حصو، موبي ڊڪ کي مخلوط جائزي سان شايع ڪيو ويو ته هڪ تجارتي طور تي ناڪام ناول، جيڪو سال1891ع ۾ ليکڪ جي موت جي وقت ڇپائي کان ٻاهر هو. هڪ عظيم آمريڪي ناول جي حيثيت سان ان جي شهرت صرف، ان جي ليکڪ جي پيدائش جي سال 1911ع سان 100 سال پوءِ، 20هين صدي ۾ قائم ٿي. وليم فاڪنر چيو ته هو خواهش ڪري ٿو ته هي ڪتاب هن پاڻ لکيو هجي ۽ ڊي ايڇ لارنس ان کي "دنيا جي عجيب ۽ شاندار ڪتابن مان هڪ" ۽ "سمنڊ جي عظيم ترين ڪتاب" سڏيو. ان جو شروعاتي جملو، "مون کي اسماعيل سڏ"، عالمي ادب جي مشهور ترين جملن مان هڪ آهي.

ميلويل فيبروري 1850 ۾ موبي-ڊڪ لکڻ شروع ڪيو ۽ 18 مهينن بعد ختم ڪيو، هڪ سال بعد جڏهن هن توقع ڪئي هئي. ميلويل 1841 کان 1844 تائين هڪ عام ملاح جي حيثيت سان پنهنجي تجربي تي ڌيان ڏنو، جنهن ۾ وهيلرز تي ۽ وهيل ادب ۾ وسيع پڙهڻ شامل آهي. اڇي وهيل هڪ بدنام زمانه طور تي پڪڙڻ ۾ مشڪل البينو وهيل موچا ڊڪ تي ٺهيل آهي ۽ ڪتاب جو اختتام 1820 ۾ وهيل شپ ايسڪس جي ٻڏڻ تي ٻڌل آهي. سيلنگ، وهيل جي شڪار ۽ وهيل تيل ڪڍڻ، انهي سان گڏ هڪ ثقافتي طور تي متنوع عملدار جي وچ ۾ ٻيڙي تي زندگي جي تفصيلي ۽ حقيقي وضاحت، طبقي ۽ سماجي حيثيت، سٺي ۽ برائي ۽ خدا جي وجود جي ڳولا سان ملايو ويو آهي.

ڪتاب جي ادبي اثرات ۾ شيڪسپيئر، ٿامس ڪارلائل، سر ٿامس براؤن ۽ بائيبل شامل آهن. داستاني نثر کان علاوه، ميلويل انداز ۽ ادبي ڊوائيسز استعمال ڪري ٿو جيڪي گيت، شاعري، ۽ ڪيٽلاگ کان وٺي شيڪسپيئر جي اسٽيج هدايتن، سوليلوڪوئيز، ۽ سائڊس تائين آهن. آگسٽ 1850ع ۾، جڏهن مسودو شايد اڌ مڪمل ٿي چڪو هو، هو نٿنيل هاٿورن سان مليو ۽ سندس "ماسز فرام اين اولڊ مينس" کان تمام گهڻو متاثر ٿيو، جنهن کي هن شيڪسپيئر سان ان جي ڪائناتي عزائم ۾ مقابلو ڪيو. شايد هن ملاقات هن کي موبي ڊڪ کي نظرثاني ۽ گہرا ڪرڻ لاءِ متاثر ڪيو هجي، جيڪو هاٿورن لاءِ وقف آهي، "سندس ذهانت جي تعريف جي علامت طور".

ڪتاب پهريون ڀيرو (ٽن جلدن ۾) آڪٽوبر 1851ع ۾ لنڊن ۾ "دي وهيل" جي نالي سان ۽ ان جي حتمي عنوان، "موبي ڊڪ" يا "دي وهيل"، نومبر ۾ نيويارڪ ۾ هڪ جلد واري ايڊيشن ۾ شايع ٿيو. لنڊن جي پبلشر، رچرڊ بينٽلي، حساس اقتباسات کي سينسر ڪيو يا تبديل ڪيو؛ ميلويل پڻ ترميمون ڪيون، جنهن ۾ نيويارڪ ايڊيشن لاءِ عنوان جي آخري منٽ ۾ تبديلي شامل آهي. بهرحال، وهيل ٻنهي ايڊيشن جي متن ۾ هائفن کان سواءِ "موبي ڊڪ" جي نالي سان ظاهر ٿئي ٿي. برطانيه ۾ نظرثاني ڪندڙ وڏي حد تائين حق ۾ هئا، جيتوڻيڪ ڪجهه اعتراض ڪيو ته اهو قصو هڪ راوي طرفان ٻڌايو ويو هو جيڪو جهاز سان گڏ فوت ٿي ويو، ڇاڪاڻ ته برطانوي ايڊيشن ۾ اسماعيل جي بقا جو ذڪر ڪندڙ اختتامي حصو نه هو. آمريڪي نظرثاني ڪندڙ وڌيڪ مخالف هئا.

ٻاهريان ڳنڍڻا

لاڳاپيل مضمون

• ليوياٽن، ميوسين مان اسپرم وهيل جنهن جو فوسل 2008 ۾ پيرو ۾ دريافت ڪيو ويو هو.
• سيٽولوجي

ٻاهرين لنڪس

• اي.-ڊي. فورگيوز، موبي ڊڪ، وهيل جو شڪار، سمنڊ جا منظر، مضمون ريويو ڊيس ڊيوڪس مونڊس، 1853، پهرين ٽه ماهي، سانچو:ص.491-515 ۾ شايع ٿيو. Text on Wikisource
• Maurice Blanchot، "Melville's Secret،" Journal des débats politiques et littéraires، سيپٽمبر 1941 (دستياب تي Gallica).
• سائيٽ مارگوريٽ گي جي موافقت تي بحث ڪندي
• E.-D. Forgues, Moby Dick, la chasse à la baleine, scènes de mer, article paru dans la Revue des deux Mondes, 1853, premier trimestre, سانچو:P.491-515. Texte sur wikisource
• Maurice Blanchot, « Le secret de Melville », Journal des débats politiques et littéraires, sept. 1941 (consultable sur Gallica).
• Site évoquant l'adaptation de Marguerite Gay