منگ گهراڻو
大明 (Dà Míng) | |
|---|---|
| 1400ع جي لڳ ڀڳ منگ سلطنت جون حدون جو مقام 1400ع جي لڳ ڀڳ منگ سلطنت جون حدون | |
| حيثيت | سلطنت |
| گاديءَ جو شهر | نانجنگ (1368–1403) بيجنگ (1403–1644) |
| عام ٻوليون | قديم چيني (Middle Chinese) |
| مذهب | ٻڌ مذهب، تائو ازم، ڪنفيوشس ازم، اسلام |
| حڪومت | مطلق العنان بادشاهت |
| تاريخي دور | وچون دور / ابتدائي جديد دور |
• منگ خاندان جو قيام | 1368 |
• بيجنگ جو زوال | 1644 |
| گِني | {{{Gini}}} غلطي: نامناسب گِني قدر |
| انساني ترقي جو اشاريہ | {{{HDI}}} غلطي: نامناسب HDI قدر |
منگ خاندان (Ming Dynasty)، جنهن کي عظيم منگ پڻ سڏيو ويندو آهي، چين جو هڪ شاهي خاندان هو جنهن 1368ع کان 1644ع تائين حڪومت ڪئي. هي خاندان منگولن جي يوان خاندان جي خاتمي کانپوءِ اقتدار ۾ آيو. منگ خاندان چين جو آخري شاهي خاندان هو جنهن تي هان چيني (Han Chinese) نسل جي ماڻهن حڪومت ڪئي.
بنياد ۽ عروج
[سنواريو]منگ خاندان جو بنياد هونگ وو شهنشاهه رکيو. هن هڪ اهڙو سماج بنائڻ جي ڪوشش ڪئي جيڪو زراعت تي ٻڌل هجي.
- هن هڪ وڏي فوج تيار ڪئي جنهن ۾ 10 لک کان وڌيڪ سپاهي شامل هئا.
- نانجنگ ۾ موجود بحري بندرگاهه ان وقت دنيا جو سڀ کان وڏو بندرگاهه هو.
- يونگ لي شهنشاهه جي دور ۾ گاديءَ جو هنڌ بيجنگ منتقل ڪيو ويو ۽ مشهور ممنوع شهر (Forbidden City) تعمير ڪرايو ويو.
بحري سفر ۽ واپار
[سنواريو]يونگ لي شهنشاهه جي دور ۾، هڪ خواجه سرا (Eunuch) اڳواڻ زهينگ هي (Zheng He) ست وڏا بحري سفر ڪيا. اهي سفر هندي وڏي سمنڊ کان وٺي عربستان ۽ آفريڪا جي ڪنارن تائين هئا. ان دور ۾ چين جو اثر ايشيا ۾ تمام گهڻو وڌي ويو.
معيشت ۽ آبادي
[سنواريو]16هين صديءَ ۾ يورپي واپارين جي اچڻ سان چين ۾ نيون فصلون متعارف ٿيون، جهڙوڪ:
- مرچ، مڪئي ۽ پٽاٽا.
انهن فصلن جي ڪري ڏڪار ۾ گهٽتائي آئي ۽ چين جي آبادي تيزيءَ سان وڌي. تخمينن مطابق، منگ دور جي آخر ۾ چين جي آبادي 160 کان 200 ملين (16 کان 20 ڪروڙ) جي لڳ ڀڳ هئي. اسپين ۽ پورچوگال مان ايندڙ چانديءَ (Silver) چين جي معيشت کي ٻيهر زنده ڪيو.
زوال ۽ خاتمو
[سنواريو]منگ خاندان جي زوال جا ڪيترائي سبب هئا: 1. موسمي تبديلي: "ننڍو برفاني دور" (Little Ice Age) جنهن جي ڪري زراعت کي نقصان پهتو. 2. مالي بحران: چانديءَ جي قيمت وڌڻ ڪري هارين لاءِ ٽيڪس ڏيڻ ناممڪن ٿي ويو. 3. اندروني بغاوت: 1644ع ۾ لي زيچينگ جي اڳواڻيءَ ۾ باغي فوج بيجنگ ۾ داخل ٿي، جنهن کانپوءِ آخري منگ شهنشاهه خودڪشي ڪري ورتي.
جلد ئي بعد، مانچو نسل جي ماڻهن چنگ خاندان جو بنياد وڌو ۽ پوري چين تي قبضو ڪري ورتو.