منگول سلطنت
Mongolyn Emgent Uls | |
|---|---|
 جهنڊو | |
| منگول سلطنت پنهنجي عروج تي (اٽڪل 1279ع) جو مقام منگول سلطنت پنهنجي عروج تي (اٽڪل 1279ع) | |
| حيثيت | سلطنت |
| گاديءَ جو شهر | قراقورم (1235–1260) |
| عام ٻوليون | منگوليا، ترڪي، فارسي، چيني |
| مذهب | شامانيت، ٻڌ مذهب، اسلام، عيسائيت |
| حڪومت | چونڊيل بادشاهت (ڪورلتائي جي ذريعي) |
| تاريخي دور | وچون دور |
• چنگيز خان جي تخت نشيني | 1206 |
• سلطنت جي تقسيم | 1368 |
| گِني | {{{Gini}}} غلطي: نامناسب گِني قدر |
| انساني ترقي جو اشاريہ | {{{HDI}}} غلطي: نامناسب HDI قدر |
منگول سلطنت تاريخ جي سڀ کان وڏي لڳاتار پکڙيل زميني سلطنت هئي. هن جي شروعات موجوده منگوليا مان ٿي ۽ پنهنجي عروج تي هيءَ سلطنت جپان جي سمنڊ کان وٺي اوڀر يورپ تائين، ۽ اتر ۾ سائبيريا کان وٺي ڏکڻ ۾ ننڍي کنڊ (هندستان) جي سرحدن تائين پکڙيل هئي.
سلطنت جو قيام
[سنواريو]هن سلطنت جو بنياد 1206ع ۾ پيو جڏهن تيموجن، جنهن کي دنيا چنگيز خان جي نالي سان سڃاڻي ٿي، مختلف منگول قبيلن کي متحد ڪيو. چنگيز خان ۽ سندس جانشينن تيزيءَ سان حملن جو سلسلو شروع ڪيو ۽ يوريشيا جي وڏي حصي تي قبضو ڪري ورتو. هن دور ۾ پيڪس منگوليڪا (Pax Mongolica) جي نالي سان امن قائم ٿيو، جنهن جي نتيجي ۾ اوڀر ۽ اولهه جي وچ ۾ واپار، ٽيڪنالاجي ۽ نظريات جو وڏي پئماني تي تبادلو ٿيو.
تقسيم ۽ گهريلو ويڙهه
[سنواريو]چنگيز خان جي وفات کان پوءِ سندس پوٽن جي وچ ۾ جانشينيءَ تان اختلاف پيدا ٿيا. سلطنت جي ورهاست ان وقت وڌي وئي جڏهن 1259ع ۾ مونگي خان جي وفات کان پوءِ ٻن ڀائرن، اريڪ بوڪا ۽ ڪوبلائي خان جي وچ ۾ گهريلو ويڙهه شروع ٿي وئي.
چار وڏيون خانتون (Khanates)
[سنواريو]1294ع تائين منگول سلطنت چار آزاد حصن ۾ ورهائجي چڪي هئي: 1. يوان خاندان (Yuan Dynasty): چين ۾ قائم، جنهن جو مرڪز موجوده بيجنگ هو. 2. گولڊن هورڊ (Golden Horde): اتر اولهه يوريشيا ۽ روس واري علائقي ۾. 3. چغتائي خانت (Chagatai Khanate): وچ ايشيا ۾. 4. ايلخاني سلطنت (Ilkhanate): ايران ۽ ان جي آسپاس وارن علائقن ۾.
زوال
[سنواريو]- ايلخاني سلطنت سڀ کان پهرين 1335ع ۽ 1353ع جي وچ ۾ ختم ٿي وئي.
- يوان خاندان کي 1368ع ۾ منگ خاندان هٿان شڪست ملي، جنهن کان پوءِ منگول ٻيهر منگوليا جي پٽن ڏانهن موٽي ويا.
- گولڊن هورڊ 15هين صديءَ جي آخر تائين ننڍين حصن ۾ ورهائجي وئي.
- چغتائي خانت جي آخري حڪومت 1705ع تائين قائم رهي.