معياري ايٽمي مايو

Atomic mass سان ڀل نہ کائو.

Example: copper in terrestrial sources. Two isotopes are present: copper-63 (62.9) and copper-65 (64.9), in abundances 69% + 31%. The standard atomic weight (A_r°(Cu)) for copper is the average, weighted by their natural abundance, and then divided by the atomic mass constant m_u.

ڪنهن ڪيميائي عنصر جو معياري ايٽمي مايو (Standard Atomic Weight) (عنصر E لاء علامت (A_r°(E))) ان عنصر جي سڀني آئسوٽوپس جي نسبتي آئسوٽوپڪ ماس جو وزني رياضي وارو اوسط آهي جيڪو زمين تي هر آئسوٽوپ جي ڪثرت سان وزن ڪيو ويندو آهي.

مثال طور، آئسوٽوپ ⁶³Cu (A_r = 62.929) ڌرتيءَ تي ٽامي جو 69 سيڪڙو ٺاهيندو آهي، باقي ⁶⁵Cu (A_r = 64.927) آهي، هن ڪري ٽامي جو معياري ايٽمي مايو؛

$A_{\text{r}}{\text{°}}(_{\text{29}}{\text{Cu}})=0.69\times 62.929+0.31\times 64.927=63.55.$

63.55 هوندو. نسبتي آئسوٽوپ وارو مايو طول و عرض کان سواءِ هوندو آهي، ۽ برابري وارو (weighted) اوسط به آهي. ان کي ايٽمي مايو مستقل ڊالٽن سان ضرب ڪندي، طول و عرض M سان ايٽمي مايو جي ماپ ۾ تبديل ڪري سگهجي ٿو.

سائنسدانن پاران استعمال ٿيندڙ ايٽمي وزن (Ar، جنهن کي نسبتي ايٽمي ماس پڻ چيو ويندو آهي) جي تصور جي مختلف قسمن مان، معياري ايٽمي وزن (Ar°) سڀ کان وڌيڪ عام ۽ عملي آهي. هر ڪيميائي عنصر جو معياري ايٽمي وزن عنصر جي قدرتي، مستحڪم، زميني ذريعن جي بنياد تي انٽرنيشنل يونين آف پيور اينڊ اپلائيڊ ڪيمسٽري (IUPAC) جي ڪميشن آن آئسوٽوپڪ ابنڊنس اينڊ ايٽمي وزن (CIAAW) پاران طئي ڪيو ويندو آهي ۽ شايع ڪيو ويندو آهي. تعريف زمين مان ڪيترن ئي نمائندگي ڪندڙ ذريعن مان نمونن جي استعمال کي بيان ڪري ٿي، ته جيئن قدر کي وڏي پيماني تي مادي لاءِ ايٽمي وزن طور استعمال ڪري سگهجي جيئن اهي حقيقت ۾ ملن ٿا - مثال طور، دواسازي ۽ سائنسي تحقيق ۾. هڪ عنصر جا غير معياري ايٽمي وزن ذريعن ۽ نمونن لاءِ مخصوص آهن، جهڙوڪ هڪ خاص آثار قديمه واري سائيٽ مان هڪ خاص هڏي ۾ ڪاربان جو ايٽمي وزن. معياري ايٽمي وزن اهڙن قدرن کي ايٽمي وزنن جي حد تائين سراسري ڪري ٿو جيڪي هڪ ڪيمسٽ شايد زمين مان ڪيترن ئي بي ترتيب نمونن مان حاصل ڪرڻ جي اميد رکي سگهي ٿو. هي حد ڪجهه معياري ايٽمي وزن جي قدرن لاءِ ڏنل وقفي جي نوٽيشن لاءِ منطق آهي.

118 ڄاتل سڃاتل ڪيميائي عنصرن مان، 80 ۾ مستحڪم آئسوٽوپس آهن ۽ 84 ۾ هي زمين جي ماحول تي ٻڌل قدر آهي. عام طور تي، اهڙي قدر آهي، مثال طور: هيليم (Helium) جو معياري ايٽمي مايو Ar°(He))

4.002602 amu آهي.

چوڏهن عنصرن لاءِ نمونا هن قدر کان مختلف آهن. ڇاڪاڻ ته انهن جي نموني ذريعن جي زوال جي تاريخ مختلف هئي. مثال طور، تلچھٽ واري پٿرن ۾ ٿيليم (Tl) جو آئسوٽوپڪ جوڙجڪ آگنيئس پٿرن ۽ آتش فشاني گيسن جي ڀيٽ ۾ مختلف آهي. انهن عنصرن لاءِ، معياري ايٽمي وزن هڪ وقفي جي طور تي نوٽ ڪيو ويو آهي: Ar°(Tl) = [204.38, 204.39]. * اهڙي وقفي سان، گهٽ گهربل حالتن لاءِ، انٽرنيشنل يونين آف پيور اينڊ اپلائيڊ ڪيمسٽري (فزڪس) پڻ هڪ روايتي قدر شايع ڪري ٿو. ٿيليم، Ar، روايتي °(Tl) = 204.38 لاءِ. ايٽمي ماس يونٽ (amu). , A_{r, conventional}°(Tl) = 204.38.

عنصرن جي معياري ايٽمي مايو جي فهرست

Z	نشان	نالو	معياري ايٽمي مايو	معياري ايٽمي مايو (Approx)
1	H	ھائڊروجن	1.008	-
2	He	هيليئم	4.0026	-
3	Li	ليٿيئم	6.94	-
4	Be	بيريليئم	9.0122	-
5	B	بورون	10.0005	-
6	C	ڪاربان	12.011	-
7	N	نائٽروجن	14.007	-
8	O	آڪسيجن	15.999	-
9	F	فلورين	18.998	-
10	Ne	نيون	20.180	-
11	Na	سوڊيئم	22.990	-
12	Mg	ميگنيشيئم	24.305	-
13	Al	ايلومينيم	26.982	-
14	Si	سليڪان	28.085	-
15	P	فاسفورس	30.974	-
16	S	سلفر	32.06	-
17	Cl	ڪلورين	35.45	-
18	Ar	آرگون	39.95	-
19	K	پوٽاشيئم	39.098	-
20	Ca	ڪئلشيم	40.078	-
21	Sc	اسڪينڊيئم	44.956	x
22	Ti	ٽائيٽانيئم	47.867	x
23	V	وينئڊيئم	50.942	x
24	Cr	ڪروميئم	51.996	x
25	Mn	مينگانيز	54.938
26	Fe	آئرن	55.845	x
27	Co	ڪوبالٽ	58.933	x
28	Ni	نڪل	58.693	x
29	Cu	ڪاپر	63.546	x
30	Zn	زنڪ	65.38	x
31	Ga	گئليئم	69.723	x
32	Ge	جرمئنيئم	72.630	x
33	As	آرسينڪ	74.922	x
34	Se	سيلينيئم	78.971	x
35	Br	برومين	79.904	x
36	Kr	ڪرپٽن	83.798	x
37	Rb	روبيڊيم	85.46	x
38	Sr	اسٽرونشيئم	87.62	x
39	Y	ايٽريم	88.906	x
40	Zr	زرڪونيئم	91.224	x
41	Nb	نايوبيئم	92.906	x
42	Mo	مولبڊينم	95.95	x
43	Tc	ٽيڪنيشيئم	97	x
44	Ru	روٿينيئم	101.07	x
45	Rh	روڊيئم	102.91	x
46	Pd	پلاڊيئم	106.42	x
47	Ag	سلور	107.87	x
48	Cd	ڪيڊميئم	112.41	x
49	In	انڊيئم	114.82	x
50	Sn	ٽن	118.71	x
51	Sb	اينٽيمني	121.76	x
52	Te	ٽيليوريم	127.60	x
53	I	آيوڊين	126.90	x
54	Xe	زينون	131.29	x
55	Cs	سيزيئم	132.91	x
56	Ba	بيريئم	137.33	x
57	La	لنٿانم	138.91	x
58	Ce	سئريئم	140.12	x
59	Pr	پراسيوڊائيميئم	140.91	x
60	Nd	نيوڊائيميئم	144.24	x
61	Pm	پرومئٿيئم	150.36	x
62	Sm	سماريئم	150.36	x
63	Eu	يورپيئم	151.96	x
64	Gd	گڊوليئم	157.25	x
65	Tb	ٽيربيئم	158.93	x
66	Dy	ڊسپروسيئم	162.50	x
67	Ho	هولميئم	164.93	x
68	Er	اربيئم	167.26	x
69	Tm	ٿوليئم	168.93	x
70	Yb	اٽربيئم	173.05	x
71	Lu	لٽئٽيئم	174.97	x
72	Hf	هئفنيئم	178.49	x
73	Ta	ٽئنٽالم	180.95	x
74	W	ٽنگسٽين	183.84	x
75	Re	رينيئم	186.21	x
76	Os	اوسميئم	190.23	x
77	Ir	اريڊيئم	192.22	x
78	Pt	پلاٽينيئم	195.08	x
79	Au	گولڊ	196.97	x
80	Hg	مرڪري	200.59	x
81	Tl	ٿئليئم	204.38	x
82	Pb	ليڊ	207.2	x
83	Bi	بسمٿ	208.98	x
84	Po	پولونيئم	NA	209
85	At	ايسٽئٽن	NA	210
86	Rn	ريڊون	NA	222
87	Fr	فرانسيئم	NA	223
88	Ra	ريڊيئم	NA	226
89	Ac	اڪٽينيئم	NA	227
90	Th	ٿوريئم	232.04	x
91	Pa	پروٽيڪٽينيم	231.04	x
92	U	يورينيئم	238.03	x
93	Np	نيپچونيئم	NA	237
94	Pu	پلوٽونيئم	NA	244
95	Am	آمريڪيئم	NA	243
96	Cm	ڪيوريم	NA	247
97	Bk	برڪيليئم	NA	247
98	Cf	ڪيليفورنيم	NA	251
99	Es	آئنسٽائنيئم	NA	252
100	Fm	فرميئم	NA	257
101	Md	مينڊليويم	NA	258
102	No	نوبيليم	NA	259
103	Lr	لارينسيئم	NA	266
104	Rf	رٿرفورڊيم	NA	267
105	Db	ڊبنيئم	NA	268
106	Sg	شيبورجيئم	NA	267
107	Bh	بوهريم	NA	270
108	Hs	هئزيئم	NA	271
109	Mt	ميٽنريم	NA	278
110	Ds	ڊرمسٽاڊيم	NA	281
111	Rg	روئنٽجينيم	NA	282
112	Cn	ڪوپرنيڪيم	NA	285
113	Nh	نيهونيئم	NA	286
114	Fl	فليروويئم	NA	289
115	Mc	ماسڪوويئم	NA	290
116	Lv	ليورموريئم	NA	293
117	Ts	ٽينيسائن	NA	294
118	Og	اوگانيسن	NA	294

ٻاهريان ڳنڍڻا

• IUPAC Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
• Atomic Weights of the Elements 2011