مصرون

هڪ مصرع (Alloy) ڪيميائي عنصرن جو هڪ آميزو آهي جنهن مان اڪثر ڪيسن ۾ گهٽ ۾ گهٽ هڪ ڌاتي عنصر هوندو آهي. جيتوڻيڪ اهو ڪڏهن ڪڏهن عنصرن جي ميلاپ لاءِ پڻ استعمال ٿيندو آهي. هتي صرف ڌاتن جا مصرع بيان ڪيا ويا آهن. ڌاتو مصرعن ۾ اڪثر اهڙي خاصيتون هونديون آهن، جيڪيون خالص عنصرن کان مختلف هونديون آهن جن مان اهي ٺاهيا ويندا آهن. تجارتي مقصدن لاءِ استعمال ٿيندڙ ڌاتن جي وڏي اڪثريت انهن جي خاصيتن يا رويي کي بهتر بڻائڻ لاءِ مصرع ڪئي ويندي آهي. جهڙوڪ وڌندڙ طاقت، سختي يا سنکنرن جي مزاحمت. ڌاتو کي انهن جي مجموعي قيمت کي گهٽائڻ لاءِ پڻ مصرع ڪري سگهجي ٿو. مثال طور سون ۽ ٽامي جا مصرع.

هڪ ڌاتو جي مصرع ۾، عام طور تي ڪيميائي مرڪبن ۾ ملندڙ ڪيميائي بانڊ جي بدران، ايٽم ڌاتو بانڊنگ (Metallic Bonding) سان ڳنڍيل هوندا آهن.^[1] مصرع جي جزن کي عام طور تي، عملي ايپليڪيشنن لاءِ، مايو جي شرح (%) سان ماپيو ويندو آهي ۽ بنيادي سائنس جي مطالعي لاءِ ايٽمي ڀاڱي ۾ ماپيون ويندو آهي. مصرعن کي عام طور تي متبادل يا انٽرسٽيشل مصرعن جي طور تي درجه بندي ڪيو ويندو آهي، جيڪو ايٽمي ترتيب تي منحصر ڪري ٿو جيڪا مصرع ٺاهيندا آهن. انهن کي وڌيڪ طور تي هم جنس (هڪ مرحلو تي مشتمل) يا متفاوت (ٻه يا وڌيڪ مرحلن تي مشتمل) يا انٽرميٽلڪ طور درجه بندي ڪري سگهجي ٿو. هڪ مصرع ڌاتو عنصرن جو هڪ مضبوط حل ٿي سگهي ٿو. هڪ مرحلي وارو، جتي سڀئي ڌاتو ڪرسٽل ساڳئي ساخت جا آهن يا ڌاتوئي مرحلن جو مرڪب، ٻه يا وڌيڪ حل، ڌاتو اندر مختلف ڪرسٽل جو مائڪرو اسٽرڪچر ٺاهڻ ٿا.

مصرعن جي مثالن ۾ ڳاڙهو سون (سون ۽ ٽامو) اڇو سون (سون ۽ چاندي)، اسٽرلنگ چاندي (چاندي ۽ ٽامو)، اسٽيل يا سليڪون اسٽيل (ترتيب سان غير ڌاتوئي ڪاربان يا سليڪون سان لوهه)، سولڊر، پيتل، پيوٽر، ڊورالومين، ڪانسي ۽ املگام شامل آهن. مصرع مختلف قسم جي ايپليڪيشنن، عمارتن کان وٺي گاڏين تائين، سرجري جي اوزارن تائين، ۽ هر شيءِ ۾ استعمال ٿيندڙ اسٽيل جي مصرعن کان وٺي، خلائي صنعت ۾ استعمال ٿيندڙ قيمتي ٽائيٽينيم مصرعن تائين، غير چمڪندڙ اوزارن لاءِ بيريليم-ڪاپر مصرعن تائين ۾ استعمال ٿيندا آهن.

حوالا

↑ Callister, W.D. "Materials Science and Engineering: An Introduction" 2007, 7th edition, John Wiley and Sons, Inc. New York, Section 4.3 and Chapter 9.