مرگهي
| مرگهي (Epilepsy) | |
|---|---|
| فائل:EEG of a generalized seizure.png | |
| هڪ دوري دوران اي اي جي (EEG) تي ظاهر ٿيندڙ دماغي لهرون. | |
| مھارت | نيورولوجي، epileptology |
| آثار | بار بار دورا پوڻ، بيھوشي، جسم جو ڏڪڻ |
| خرابي | جسماني ڌڪ، هڏن جو ڀڃڻ، ذهني دٻاءُ |
| ڪارڻ | دماغي چوٽ، فالج، انفيڪشن، جينياتي سبب |
| علاج | مرگهي مخالف دوائون، سرجري، غذا ۾ تبديلي |
| ورجاء | Lua error in ماڊيول:PrevalenceData at line 28: attempt to perform arithmetic on field 'lowerBound' (a nil value). |
مرگهي (Epilepsy) اعصابي سرشتي جي خرابين جو هڪ گروھ آهي، جنهن جي خاصيت بار بار ۽ اوچتو دورا (Seizures) پوڻ آهي. هڪ دورو دماغ ۾ غير معمولي برقي سرگرميءَ جي نتيجي ۾ ٿيندو آهي، جنهن سبب انسان جي شعور ۾ تبديلي، عضلات جو ڦڙڪڻ يا سخت تڪليف جهڙيون علامتون ظاهر ٿي سگهن ٿيون.
تشخيص
[سنواريو]مرگهي جي تشخيص عام طور تي تڏهن ڪئي ويندي آهي جڏهن ڪنهن شخص کي 24 ڪلاڪن جي وقفي سان گهٽ ۾ گهٽ ٻه غير معمولي دورا پون. ڊاڪٽر ان جي تصديق لاءِ هيٺيان ٽيسٽ ڪري سگهن ٿا:
- اي اي جي (EEG): دماغ جي برقي لهرن جي جانچ.
- نيورو ايميجنگ: جهڙوڪ ايم آر آئي (MRI) يا سي ٽي اسڪين.
- رت جي ٽيسٽ: ٻين ممڪنه سببن کي رد ڪرڻ لاءِ.
سبب
[سنواريو]گهڻو ڪري مرگهي جو اصل سبب معلوم نه هوندو آهي، پر ڪجهه حالتن ۾ هيٺيان سبب ٿي سگهن ٿا:
- دماغ تي لڳل ڪا سخت چوٽ.
- فالج (Stroke) يا دماغي ڳوڙهه (Tumors).
- دماغي انفيڪشن جهڙوڪ مينيجائٽس.
- جينياتي (Genetic) حالتون يا پيدائشي نقص.
علاج ۽ روڪٿام
[سنواريو]تقريبن 69 سيڪڙو مريضن ۾ مرگهي کي مناسب دوائن ذريعي ڪنٽرول ڪري سگهجي ٿو. دوائن کان علاوه ٻيا علاج به موجود آهن:
- غذا ۾ تبديلي: ڪجهه مريضن لاءِ خاص غذا (جهڙوڪ Ketogenic diet) مفيد هوندي آهي.
- نيورو اسٽيموليشن: دماغ کي برقي اشارا ڏيڻ لاءِ هڪ آلي جو استعمال.
- سرجري: جيڪڏهن دوائون اثر نه ڪن ته دماغ جي ان حصي جي سرجري ڪئي ويندي آهي جتان دورو شروع ٿئي ٿو.
عالمي صورتحال
[سنواريو]2024ع تائين، سڄي دنيا ۾ اٽڪل 50 ملين (5 ڪروڙ) ماڻهو مرگهي جو شڪار آهن. انهن مان اٽڪل 80 سيڪڙو مريض گهٽ ۽ وچولي آمدني وارن ملڪن ۾ رهن ٿا. مرگهي سان لاڳاپيل سماجي بدنامي (Stigma) پڻ هڪ وڏو مسئلو آهي، جنهن ڪري مريضن کي ڊرائيونگ ۽ ملازمت ۾ مشڪلاتون پيش اچن ٿيون.