مدافعتي نظام
| مدافعتي نظام (Immune System) | |
|---|---|
| فائل:The Immune System.png انساني جسم جا اهي حصا جيڪي مدافعتي نظام ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا. | |
| تفصيل | |
| عضون جو نظام | مدافعتي نظام |
| حصا | اڇا گلبول (WBCs)، هڏن جو مک، تلي (Spleen)، لمفي نظام |
| سڃاڻپ ڪندڙ | |
| ائناٽامي جو بنيادي ماڊل | 9825 |
| ائناٽامي جا محاورا | |
مدافعتي نظام (Immune System) حياتياتي سرشتن جو هڪ نيٽ ورڪ آهي جيڪو جاندار کي بيمارين کان بچائي ٿو. هي نظام مختلف قسمن جي جراثيمن جهڙوڪ وائرس، بيڪٽيريا، ۽ پرازي (Parasites) کي سڃاڻي ٿو ۽ انهن کي ختم ڪري ٿو، جڏهن ته جسم جي صحتمند تاندورن (Tissues) کي نقصان نه ٿو پهچائي.
بنيادي حصا
[سنواريو]مدافعتي نظام کي ٻن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي: 1. پيدائشي مدافعتي نظام (Innate Immune System): هي نظام هر قسم جي خطري خلاف هڪ جهڙو ۽ فوري جواب ڏئي ٿو. 2. موافق مدافعتي نظام (Adaptive Immune System): هي نظام هر جراثيم جي بناوٽ مطابق مخصوص جواب تيار ڪري ٿو. هن ۾ "ياداشت" جي صلاحيت هوندي آهي، جنهن ڪري ساڳيو جراثيم ٻيهر حملو ڪري ته جسم ان کي جلدي ختم ڪري ڇڏيندو آهي. هي صلاحيت ويڪسينيشن (Vaccination) جو بنياد آهي.
ارتقا
[سنواريو]تقريبن سڀني جاندارن ۾ مدافعتي نظام موجود هوندو آهي:
- بيڪٽيريا: وائرس جي انفيڪشن کان بچڻ لاءِ خاص اينزائمز استعمال ڪن ٿا.
- ٻوٽا ۽ قديم جانور: انهن ۾ فيگوسائيٽوسس (Phagocytosis) ۽ دفاعي پيپٽائيڊس جهڙا ميڪانيزم موجود آهن.
- ڪنڊيدار جانور (Vertebrates): انسانن سميت انهن ۾ وڌيڪ جديد دفاعي نظام هوندو آهي جيڪو جراثيمن کي ياد رکڻ جي صلاحيت رکي ٿو.
مدافعتي نظام جون خرابيون
[سنواريو]جڏهن مدافعتي نظام درست ڪم نه ڪري، ته هيٺيون حالتون پيدا ٿي سگهن ٿيون:
- مدافعتي کوٽ (Immunodeficiency): جڏهن نظام ڪمزور هجي، جنهن ڪري انفيڪشن وڌي وڃن ٿا (مثال طور HIV/AIDS).
- آٽو ايميون بيماريون (Autoimmune Diseases): جڏهن نظام غلطيءَ سان جسم جي پنهنجي صحتمند حصن تي حملو ڪري. ان جي مثالن ۾ جوڙن جو سور (Rheumatoid arthritis)، شوگر (Type 1) ۽ ليوپس (Lupus) شامل آهن.
- ساڙو (Inflammation): نظام جي حد کان وڌيڪ سرگرمي سبب ٿيندڙ بيماريون.