محرم (رشتو)
محرم (عربي: مَحْرَمٌ) اسلام ۾ ان مٽ مائٽ کي چيو ويندو آهي، جنهن سان نڪاح ڪرڻ ابدي طور تي حرام (ناجائز) هجي. هڪ مسلمان عورت لاءِ پنهنجي محرم مائٽن يا مڙس جي سامهون حجاب (پردو) ڪرڻ لازم ناهي. ان کان سواءِ، سفر دوران محرم جو ساڻ هجڻ شرعي طور تي اهميت رکي ٿو.[1]
جائزو
[سنواريو]محرم اهي رشتا آهن جن سان نڪاح جي مڪمل بندش هجي. انهن رشتن جا ٽي مکيه قسم آهن:
محرم جا قسم
[سنواريو]1. نسبي محرم (رت جا رشتا)
[سنواريو]رت جي رشتن جي بنياد تي جيڪي رشتا محرم آهن، تن ۾ شامل آهن:
- سمورا سڌا وڏا (ماءُ، پيءُ، ڏاڏو، ڏاڏي، نانو، ناني وغيره).
- سموري سڌي اولاد (پٽ، ڌيءُ، پوٽو، پوٽي، ڏوهٽو، ڏوهٽي وغيره).
- سڳا ڀاءُ ۽ ڀينرون.
- مائٽن جا ڀائر ۽ ڀينرون (چاچو، ڦڦي، مامو، خالو).
- ڀاءُ ۽ ڀيڻ جي اولاد (ڀائٽيو، ڀائٽي، ڀاڻيجو، ڀاڻيجي).
2. ساهيڙا يا ساهراڻا محرم (In-laws)
[سنواريو]نڪاح جي ذريعي جيڪي رشتا محرم بڻجي وڃن ٿا:
- مڙس يا زال جا وڏا (ساهر، سس).
- مڙس يا زال جي اڳوڻي اولاد (مثال طور مڙس جو پٽ جيڪو ٻي زال مان هجي).
- پٽ جي زال (نُنهن) يا ڌيءَ جو مڙس (ڄاٽو).
3. رضائي محرم (کير جا رشتا)
[سنواريو]رضاعت يا ٿڃ پيارڻ جي ڪري جيڪي رشتا محرم بڻجي وڃن ٿا:
- رضائي ماءُ (جنهن عورت کير پيئاريو هجي).
- رضائي ڀيڻ يا رضائي ڀاءُ (جنهن ٻار سان گڏ کير پيتو هجي).
نبي ڪريم ﷺ جو فرمان آهي ته: "جيڪي رشتا نسب (رت) جي ڪري حرام آهن، اهي ئي رضاعت (کير پيئڻ) جي ڪري به حرام آهن."[2]
قرآني حڪم
[سنواريو]محرم رشتن جو ذڪر قرآن مجيد جي سورت النساء (آيت 22-23) ۾ تفصيل سان ٿيل آهي:
22. ۽ انهن عورتن سان نڪاح نه ڪريو جن سان توهان جي پيءُ نڪاح ڪيو هو... 23. توهان تي حرام ڪيون ويون آهن توهان جون مائرون، توهان جون ڌيئرون، توهان جون ڀينرون، توهان جون ڦڦيون، توهان جون خالائون، ڀائٽيون، ڀاڻيجيون، اهي مائرون جن توهان کي کير پيئاريو، توهان جون رضائي ڀينرون، توهان جون سسويون، ۽ اهي ربيبيون (نپٽيون) جيڪي توهان جي گهرن ۾ آهن...
سفر ۽ محرم
[سنواريو]اسلامي شريعت موجب، هڪ عورت کي ڊگهي سفر دوران پنهنجي مڙس يا ڪنهن بالغ ۽ سمجهدار محرم مرد جي ساٿ جي ضرورت هوندي آهي. محرم مردن ۾ پيءُ، پٽ، ڀاءُ، چاچو، مامو يا ڀائٽيو/ڀاڻيجو شامل ٿي سگهن ٿا.