مامي
مامي (انگريزي: Maternal Aunt / Uncle's Wife) مان مراد اهو عورت آهي جيڪا ڪنهن فرد جي مامي جي گهر واري هجي. سنڌي ثقافت ۾ ماميءَ جو رشتو تمام گهڻي احترام ۽ محبت وارو هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته هوءَ پنهنجي مڙس جي ڀاڻيجن ۽ ڀاڻيجن لاءِ هڪ ماءُ جهڙي شفقت رکندڙ شخصيت هوندي آهي.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۾ مامي جي زال کي "مامي" چيو ويندو آهي. مامي جي اولاد (جيڪي ماميءَ جا پٽ ۽ ڌيئرون آهن) کي سنڌي ۾ ماروٽ سڏيو ويندو آهي. هي رشتو ناناڻن جي گهر جي رونق سمجهيو ويندو آهي.
سماجي ۽ ثقافتي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ ماميءَ جو ڪردار انتهائي اهم آهي:
- مهمان نوازي: جڏهن ٻار پنهنجي ناناڻن ويندا آهن، ته مامي انهن جي کاڌ پيتا ۽ آرام جو خاص خيال رکندي آهي.
- خانداني تقريبون: شادي مراديءَ جي موقعي تي ماميءَ جي موجودگي ۽ سندس شرڪت کي تمام گهڻو مانُ ڏنو ويندو آهي. خاص طور تي "مرا" (جيڪو ناناڻن پاران ڏنو ويندو آهي) جي تياريءَ ۾ ماميءَ جو وڏو هٿ هوندو آهي.
- شفقت: مامي اڪثر ڪري پنهنجي ڀاڻيجن سان پنهنجي اولاد وانگر پيار ڪندي آهي ۽ کين ناناڻن ۾ گهٽ محسوس ٿيڻ نه ڏيندي آهي.
قانوني ۽ مذهبي حيثيت
[سنواريو]- نڪاح: اسلامي قانون ۽ سنڌي سماجي روايتن موجب، مامي هڪ "نامحرم" رشتو آهي (يعني ان سان نڪاح حرام ناهي، پر عام طور تي سماجي طور تي ائين نه ڪيو ويندو آهي).
- ماروٽن سان رشتو: ماميءَ جو اولاد (ماروٽ) سنڌي سماج ۾ شاديءَ لاءِ بهترين رشتا سمجهيا ويندا آهن، جنهن کي خانداني ٻڌي مضبوط ڪرڻ جو ذريعو ليکيو ويندو آهي.