مامو
مامو (انگريزي: Maternal Uncle) مان مراد اهو شخص آهي جيڪو ڪنهن فرد جي ماءُ جو ڀاءُ هجي. سنڌي ثقافت ۾ مامي جو رشتو انتهائي پيارو، مخلص ۽ ويجهو سمجهيو ويندو آهي. هي رشتو ناناڻن (ناڻاڻن) جي بنيادي لڙهي آهي.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۾ ماءُ جي ڀاءُ کي "مامو" چيو ويندو آهي، جڏهن ته مامي جي گهر واريءَ کي مامي چيو ويندو آهي. مامي جي اولاد کي سنڌي ۾ ماروٽ سڏيو ويندو آهي.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، هڪ مامو پنهنجي ڀاڻيج يا ڀاڻيجيءَ سان سراسري طور تي 25% جينز (DNA) شيئر ڪندو آهي. طبي لحاظ کان هن کي ٻئي درجي جو مٽ (Second-degree relative) ليکيو ويندو آهي.
- نڪاح: اسلام ۽ سنڌي سماجي روايتن موجب مامو هڪ "محرم" رشتو آهي، جنهن سان نڪاح حرام آهي. پر مامي جي اولاد (ماروٽن) سان نڪاح جائز آهي.
سماجي ۽ ثقافتي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ هڪ مشهور چوڻي آهي ته "مامي جو گهر، کير جو ٿر"، جيڪا مامي جي شفقت ۽ محبت کي ظاهر ڪري ٿي.
- ٻانهن ٻيلي: مامو پنهنجي ڀينرن جي اولاد (ڀاڻيج ۽ ڀاڻيجي) لاءِ پيءُ وانگر هوندو آهي ۽ هر ڏکي توڙي سکي وقت ۾ انهن جو ٻانهن ٻيلي بڻبو آهي.
- شاديون مراديون: سنڌي شادين ۾ مامي جو ڪردار تمام اهم هوندو آهي. خاص طور تي "مرا" (جيڪو مامي پاران ڀاڻيج جي شاديءَ تي ڏنو ويندو آهي) هڪ قديمي ۽ احترام واري روايت آهي.
- مهمان نوازي: ٻارن لاءِ ناناڻن ۾ مامي جو گهر سڀ کان وڌيڪ پرڪشش هوندو آهي، جتي کين تمام گهڻو لاڏ ۽ پيار ملندو آهي.