مواد ڏانھن هلو

مالڪ بن انس

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
امام

مالڪ بن انس
مَالِك بْن أَنَس (پورو نسب: مالڪ بن انس بن مالڪ بن ابي عامر؛ ڪنيت: ابو عبدالله؛ نسبت: الاصبحي المدني.)
1585–1590ع جي عثماني مخطوطي ۾ مالڪ بن انس جي تصوير
لقب
 
    • امام الائمہ (‘امامن جو امام’)
    • دليل الجماعة ('امت جي دليل')
    • امام اهل المدينة ('مديني جو امام')
    • امير المؤمنين في الحديث (حديث ۾ مؤمنن جو امير)
    • امام دار الهجرة ('هجرت جي شهر جو امام')
    • عالم المدينة ('مديني جو عالم')
ذاتی
جنم711 عيسوي (93 هجري)
مدينو، حجاز، اموي خلافت (هاڻوڪو سعودي عرب)
وفات795 عيسوي (179 هجري؛ عمر 83–84 سال)
مدينو، حجاز، عباسي خلافت (هاڻوڪو سعودي عرب)
قبرجنت البقيع، مدينو، حجاز، سعودي عرب
24°28′01″N 39°36′59″E / 24.4669°N 39.6164°E / 24.4669; 39.6164
مذھباسلام
والدين
  • انس بن مالڪ (صحابي انس بن مالڪ کان مختلف) (والد)
  • عاليه بنت شريك الازدية (والدہ)
دورديرين اموي – شروعاتي عباسي (تابع تابعين)
خطوحجاز، عربستان
شاخسني
فقھي مذھبآزاد اجتهاد (مالڪي فقهي مذهب جو باني)
اصل دلچسپي
قابل ذڪر خيال
قابل ذڪر ڪم
پيشو
مرتبو
اثرانداز
متاثر




مالڪ بن انس؛ لڳ ڀڳ 711–795) جن کي امام مالڪ پڻ چيو وڃي ٿو، هڪ مسلمان عالم، فقيه، محدث ۽ روايتي عالم هو، جيڪو مالڪي فقهي مذهب جو باني هو، جيڪو سني اسلام ۾ فقهي اجتهاد جي چئن وڏن مذهبن مان هڪ آهي.[2] امام مالڪ مدينو ۾ پيدا ٿيو. هن هشام بن عروه، ابن شهاب الزهري، جعفر الصادق، نافع مولى ابن عمر ۽ ٻين وڏن عالمن کان تعليم حاصل ڪئي. هو پنهنجي دور جو وڏو محدث بڻيو ۽ کيس همعصرن پاران مديني جو امام چيو ويندو هو. سندس فقهي راءِ سندس حياتيءَ ۾ ۽ ان کان پوءِ به وڏي اهميت حاصل ڪئي ۽ اهڙيءَ طرح مالڪي فقهي مذهب وجود ۾ آيو، جيڪو اتر آفريڪا، الاندلس، مصر، شام، يمن، سوڊان، عراق ۽ خراسان جي ڪيترن علائقن ۾ رائج رهيو.[3]

اسلامي تاريخ ۾ امام مالڪ جو سڀ کان وڏو ڪارنامو الموطأ جي تاليف آهي، جيڪو سني حديثن جي سڀ کان پراڻن ۽ معتبر مجموعن مان هڪ آهي. امام شافعي هن ڪتاب بابت چيو ته “قرآن کان پوءِ زمين تي سڀ کان صحيح ڪتاب موطا آهي”.[4] سني روايت موجب، رسول الله ﷺ امام مالڪ بابت اڳڪٿي فرمائي ته “جلد ماڻهو علم جي تلاش ۾ اُٺن جون پٺيون ڪُٽيندا، پر مديني جي عالم کان وڌيڪ علم وارو ڪوبه نه ملندو.”[5] اسلامي تاريخ ۾ امام مالڪ کي سڀني سني فڪري ڌرين ۾ وڏي عزت حاصل رهي آهي. صوفي روايتن ۾ به کيس ولي الله شمار ڪيو ويو آهي. سندس شاگرد امام شافعي چيو: “الله جي دين ۾ مون تي سڀ کان وڏو احسان امام مالڪ جو آهي؛ جڏهن به علم وارن جو ذڪر ٿئي ٿو، مالڪ تارو آهي.”[6]

سوانح حيات

[سنواريو]

مالڪ جو نسب هن ريت آهي:تمام ڊگهو مالڪ مدينو ۾ ت. 711 جي لڳ ڀڳ، انس بن مالڪ (ساھابي ساڳئي نالي واري شخص کان مختلف) ۽ عاليه بنت شريك الازدية جو پٽ ٿي ڄائو. سندس خاندان اصل ۾ يمن جي الاصبحي قبيلې سان لاڳاپيل هو، پر سندس پڙدادو ابو عامر اسلام قبول ڪرڻ کان پوءِ هجري تقويم جي ٻئي سال، يعني 623ع ۾، خاندان کي مدينو ڏانهن لڏي آيو. سندس ڏاڏو مالڪ بن ابي عامر اسلام جي ٻئي خليفي عمر جو شاگرد هو، ۽ خليفي عثمان جي دور ۾ جڏهن قرآن جا اصل متن لکيل چمڙن/ورقن کي گڏ ڪيو ويو، تڏهن انهن جي گڏ ڪرڻ واري عمل ۾ شامل ماڻهن مان هڪ هو.[7]

استاد

[سنواريو]

سانچو:Islam scholars diagram

مدينو ۾ رهڻ سبب مالڪ کي شروعاتي اسلام جي انتهائي وڏن عالمن تائين رسائي حاصل هئي. هن پنهنجي نوجوانيءَ ۾ قرآن ياد ڪيو ۽ ابو سهيل نافع بن عبدالرحمان کان قرائت سکيو، جنهن کان هن اجازه (يعني ٻين کي پڙهائڻ جي اجازت/سند) به حاصل ڪئي. هن ڪيترن مشهور عالمن وٽ پڙهيو، جن ۾ هشام بن عروه، ابن شهاب الزهري ۽ مشهور امام جعفر الصادق پڻ شامل آهن.

مالڪ ۽ الزهري ٻئي نافع مولى ابن عمر جا شاگرد هئا، جيڪو وڏي مرتبي وارو تابعين امام ۽ عبدالله بن عمر جو آزاد ڪيل غلام هو.[8]

امام مالڪ، پنهنجي دور جي مشهور عالم امام جعفر سان پڻ علم حاصل ڪيو، پر بنيادي طور ٻين فقهائن، جهڙوڪ نافع، کان وڌيڪ اثر قبول ڪيو.

امام مالڪ امام شافعي جو استاد هو،[9][10] ۽ امام شافعي اڳتي هلي امام احمد بن حنبل جو استاد ٿيو.

امام مالڪ پنهنجو علم مديني جي ستن فقيهن کان ورتو، جيڪي فقها’ السبعة جي نالي سان مشهور آهن[11]:

  1. عبيدالله بن عبدالله بن عتبة بن مسعود
  2. عروه بن الزبير
  3. القاسم بن محمد بن ابي بڪر الصديق
  4. سعيد بن المسيب
  5. ابو بکر بن عبدالرحمان بن الحارث بن هشام
  6. سليمان بن يسار
  7. خارجة بن زيد بن ثابت

سنڌ جي سونهن واري روايت جو سلسلو

[سنواريو]

مالڪ جي راوين جي سلسلي کي انتهائي صحيح سمجھيو ويندو هو ۽ مشهور حديث عالمن، جن ۾ محمد البخاري پڻ شامل آهي، هن کي سلسلة الذهب يا “راوين جو سونهري سلسلو” سڏيو.[12] روايت جو هي “سونهري سلسلو” (يعني اهو سلسلو جنهن کي حديث جي عالمن سڀ کان وڌيڪ صحيح قرار ڏنو) مالڪ تي مشتمل آهي، جيڪو نافع مولى ابن عمر کان روايت ڪري ٿو، نافع ابن عمر کان روايت ڪري ٿو، ۽ ابن عمر محمد کان روايت ڪري ٿو.[13]

نظرِيَا

[سنواريو]

عقيدو

[سنواريو]
PERF No. 731، مالڪ جي موطا جو سڀ کان پراڻو مخطوطو، جيڪو سندس ئي زماني جو تاريخ وارو آهي. ريڪٽو (کاٻي پاسي) ۾ باب الترغيب في صدقة جو متن آهي، 795ع.[14][15]

عبدالغني الدقر لکيو ته مالڪ “ڊائليڪٽڪ علمِ ڪلام” کان سڀني کان وڌيڪ پري هو، ۽ هو انهن جي بحثن کي سڀ کان وڌيڪ ڄاڻندڙ هوندي به سندن نظرين کي قبول نه ڪندو هو.[16] ٻئي پاسي، جي.ايف. حداد دليل ڏنو ته مالڪ علمِ ڪلام جي باري ۾ مڪمل طور بيزار نه هو؛ حداد مطابق مالڪ “ابن هرمز” جي اڳيان زانو ٽيڪي “تيرهن کان سولهه سال” علمِ ڪلام پڙهيو، جيڪو هن فن جو وڏو استاد هو.[17]

تشبيه (انسان جهڙو بڻائڻ)

[سنواريو]

عقيدي جي ميدان ۾ مالڪ جون خاص خدمتون هيون ته هو تشبيه جو سخت مخالف هو،[17] ۽ هن کي انسان جي وصفن سان خدا جي صفتن جو مقابلو ڪرڻ بيوقوفي لڳندو هو.[17] مثال طور، جڏهن ڪنهن شخص قرآن 20:5 جي معنيٰ بابت مالڪ کان پڇيو ته “الرحمن استوى ڪيو عرش تي”، ته روايت آهي ته “ان شخص جي سوال کان مالڪ تي ڪابه ڳالهه ايتري اثرانداز نه ٿي” ۽ فقيه پوري شدت سان جواب ڏنو: “ان جو ‘ڪيئن’ معلوم نه آهي؛ استوى کي مڃيو وڃي ٿو؛ ان تي ايمان واجب آهي؛ ۽ ان بابت پڇڻ بدعت آهي.”[18][19]

ديدارِ الهي

[سنواريو]

مالڪ سني عقيدي جي مشهور اصول، ديدارِ الهي، جو حامي هو.[20] چئبو آهي ته هن پنهنجي عقيدي لاءِ قرآن 75:22–23 (“ان ڏينهن چهرا تروتازا هوندا، پنهنجي رب ڏانهن ڏسندا”) ۽ 83:15 (“نه! بيشڪ اُن ڏينهن اهي [سرڪش] پنهنجي رب کان اوٽ ۾ رکيا ويندا”) مان دليل پيش ڪيو.[21][22]

ايمان جي حقيقت

[سنواريو]

ايمان جي حقيقت بابت جڏهن کانئس پڇيو ويو ته مالڪ ان کي “قول ۽ عمل” (قَولٌ وَعَمَل) چيو، جنهن مان ظاهر ٿئي ٿو ته مالڪ ايمان ۽ عمل جي سخت جداگيءَ کي پسند نه ڪندو هو.[23]

وسيلو

[سنواريو]

مالڪ وسيلو کي ذاتي دعا ۾ جائز سمجھڻ وارو لڳي ٿو.[21] مثال طور، روايت آهي ته جڏهن عباسي خليفو المنصور مالڪ کان پڇيو ته ذاتي نماز يا دعا دوران نبي جي روضي ڏانهن منهن ڪرڻ بهتر آهي يا قبله ڏانهن، ته مالڪ جواب ڏنو: “تون ڇو نه سندس طرف منهن ڪرين، جڏهن هو تنهنجو ۽ تنهنجي پيءُ آدم جو به قيامت جي ڏينهن خدا ڏانهن وسيلو (وسيلة) آهي؟”[24] هن روايت بابت تيرهين صديءَ جي حديث جي استاد ابن جماعه چيو: “هي خبر ٻن حديثي استادن ابن بشڪوال ۽ قاضي عياض الشفا ۾ آندي آهي؛ ۽ انهن جي ڳالهه ڏانهن ڌيان نه ڏنو وڃي ٿو، جيڪي پنهنجي بيڪار خواهشن جي بنياد تي ان کي جعلسازي چون ٿا.”[25][26] تاريخي طور ڄاتو وڃي ٿو ته مالڪي فقهي مذهب ۾ وسيلو جي صحت بابت مالڪ جا بيان بنيادي اصولن مان رهيا، ۽ ڪلاسيڪي دور جي لڳ ڀڳ سڀني مالڪي مفڪرن نبيءَ جي وسيلے جي خيال کي قبول ڪيو.[26] وڌيڪ اهو پڻ ڄاتو وڃي ٿو ته مالڪين جا ڪلاسيڪي ڪتاب هن ڳالهه جي شرط سان ڀريا پيا آهن ته دعا روضي ڏانهن منهن ڪري ڪئي وڃي.[27]

تصوف

[سنواريو]

ڪيترين شروعاتي روايتن جي بنياد تي ظاهر ٿئي ٿو ته مالڪ شروعاتي صوفين ۽ سندن عملن کي وڏي عزت ڏيندو هو.[28] وڌيڪ اهو پڻ نقل ٿيل آهي ته مالڪ “اندروني علم” (علم الباطن) يعني باطني علم کي “ظاهري علم” يعني فقه سان گڏ ڪرڻ جو مضبوط حامي هو.[28] مثال طور، ٻارهين صديءَ جي مالڪي قاضي قاضي عياض—جن کي پوءِ ولي طور پڻ عزت ڏني وئي—هڪ روايت نقل ڪئي جنهن ۾ ڪنهن شخص مالڪ کان “باطني علم” بابت پڇيو، ته مالڪ چيو: “سچ پچ باطني علم کي ڪوبه نٿو ڄاڻي سواءِ انهن جي جيڪي ظاهري علم ڄاڻن ٿا! جڏهن هو ظاهري علم ڄاڻي ۽ ان تي عمل ڪري، تڏهن خدا سندس لاءِ باطني علم کولي ڇڏيندو—۽ اهو تڏهن ٿيندو جڏهن سندس دل کلي ۽ روشن ٿئي.”[29] جيتوڻيڪ ڪجهه روايتون اهڙيون به آهن جن موجب مالڪ مجموعي طور تصوف جو مخالف نه هو، پر خاص طور گروهي ذڪر جي عمل کان بيزار هو؛ پر اهڙين روايتن کي سندن سلسلي ۾ منڪر يا “ضعيف” قرار ڏنو ويو آهي.[30] وڌيڪ اهو به چيو ويو آهي ته انهن مان ڪا به روايت—جيڪي سڀ مالڪ جي طنزيه تعجب کي بيان ڪن ٿيون ته ڀرسان گروهي ذڪر ٿي رهيو آهي—سڌي طرح عمل تي اعتراض نٿي ڏيکاري، پر “انهن ماڻهن” تي تنقيد آهي جيڪي سندس زماني ۾ صوفي سڏجڻ باوجود شريعت جي حدن کان وڌي ويندا هئا.[30] جيئن ته سندن اسناد ڪمزور آهي ۽ مالڪ بابت ٻين صحيح روايتن سان ميل نٿي کائي، تنهن ڪري ڪيترن عالمن وٽ اهي روايتون رد ڪيل آهن؛ البت تصوف جي جديد ناقدن مان ڪي ڪڏهن ڪڏهن انهن کي پنهنجي موقف جي حمايت لاءِ آڻين ٿا.[30]

تبرڪ (تبرڪات)

[سنواريو]

مالڪ تبرڪ جو حامي هو، يعني “تبرڪن/آثارن جي تعظيم وسيلي برڪت طلب ڪرڻ”.[31] مثال طور، مالڪ عطاء بن ابي رباح جي اها روايت پسنديدگي سان نقل ڪئي، جنهن کي هن [نبيءَ جي] مسجد ۾ داخل ٿيندي ڏٺو، پوءِ منبر جي دستي/پوٽلي کي هٿ لڳايو، پوءِ قبله ڏانهن منهن ڪري دعا ڪئي؛ اهڙيءَ ريت مالڪ منبر جي دستي کي ان جي برڪت (بركة) جي سبب هٿ لڳائڻ جي تائيد ڪئي، ڇاڪاڻ ته اها شيءِ محمد سان لڳي چڪي هئي.[31] وڌيڪ اهو به درج آهي ته “جڏهن ڪنهن خليفي نبيءَ جي ڪاٺيءَ واري منبر کي چاندي ۽ جواهرن واري منبر سان بدلائڻ جو ارادو ظاهر ڪيو”، ته مالڪ چيو: “مان ان کي سٺو نٿو سمجھان ته ماڻهن کان رسول الله جا آثار کسي ڇڏجن!” (لا أرى يُحرم الناس آثار رسول الله).[31]

محمد جي سنت

[سنواريو]

مالڪ سنت تي عمل کي هر مسلمان لاءِ بنيادي اهميت جو حامل سمجھيو. نقل آهي ته هن چيو: “سنت نوح جي ٻيڙي آهي؛ جيڪو ان تي چڙهي ٿو سو بچي ٿو، ۽ جيڪو ان کان پري رهي ٿو سو هلاڪ ٿئي ٿو.”[32]

اخلاق

[سنواريو]

اختلاف

[سنواريو]

مالڪ جي زندگيءَ جا بيان ڏيکارين ٿا ته هو علما جي وچ ۾ اختلاف کي اسلامي امت لاءِ خدا جي رحمت سمجھندو هو.[33] “مالڪ جي زماني ۾ به ڪي اهڙا ماڻهو هئا جيڪي هڪ متحد مذهب ٺاهڻ ۽ سني فقهي مذهبن جي سڀ اختلافن کي ختم ڪرڻ جو خيال آڻيندا هئا”، ۽ “ٽنهين مسلسل خليفن” ڪوشش ڪئي ته “موطا ۽ مالڪ جي مذهب کي سڄي اسلامي دنيا تي لاڳو ڪيو وڃي”، پر “مالڪ هر ڀيري ان جي اجازت نه ڏني... [ڇو ته هن وٽ فقيهن جي اختلاف] ماڻهن لاءِ رحمت هئي.”[34] جڏهن ٻئي عباسي خليفو المنصور مالڪ کي چيو: “مان هن علم کي هڪجهڙو ڪرڻ چاهيان ٿو. مان لشڪر جي اڳواڻن ۽ حاڪمن ڏانهن لکندس ته اهي ان کي قانون بڻائين، ۽ جيڪو مخالفت ڪندو سو قتل ڪيو ويندو”، ته روايت آهي ته مالڪ جواب ڏنو: “امير المؤمنين، ٻيو رستو آهي. بيشڪ نبي هن امت ۾ موجود هو؛ هو لشڪر موڪليندو هو يا پاڻ نڪري پوندو هو، ۽ گهڻا ملڪ فتح نه ٿيا جيستائين خدا سندس روح واپس ورتو. پوءِ ابو بڪر اڀريو ۽ هن به گهڻا ملڪ فتح نه ڪيا. پوءِ انهن ٻن کان پوءِ عمر اڀريو ۽ سندس هٿان ڪيترائي ملڪ فتح ٿيا. نتيجي ۾ هن کي ضرورت پئي ته محمد جا ساٿي استاد ڪري موڪلي، ۽ ماڻهو انهن کان علم وٺندا رهيا، وڏا عالم وڏن عالمن کان وٺندا رهيا، اسان جي زماني تائين. جيڪڏهن تون هاڻي ماڻهن کي انهن جي ڄاتل ڳالهه کان اُن ڳالهه ڏانهن ڦيرائيندين جيڪا انهن نٿي ڄاڻن، ته هو ان کي ڪفر سمجھندا. تنهن ڪري هر ملڪ جي ماڻهن کي اُن علم تي قائم رکو جيڪو انهن وٽ آهي، ۽ تون اهو علم پنهنجي لاءِ وٺ.”[35]

هڪ ٻي روايت موجب، المنصور، ڪجهه اهم سوالن تي مالڪ جا جواب ٻڌڻ بعد چيو: “مون فيصلو ڪيو آهي ته تنهنجون لکڻيون نقل ڪري هر مسلم علائقي ڏانهن موڪليون وڃن، جيئن رڳو اهي ئي عمل ۾ آنديون وڃن ۽ ٻين حڪمن کي ڇڏايو وڃي. اهي بدعتون ڇڏيندا ۽ رڳو هن علم کي وٺندا؛ ڇو ته مان سمجھان ٿو علم جو سرچشمو مديني جون روايتون ۽ ان جي عالمن جو علم آهي.”[36] ان تي مالڪ چيو: “امير المؤمنين، ائين نه ڪر! ڇو ته ماڻهن اڳ ئي مختلف رايا ٻڌا آهن، حديث ٻڌا آهن، ۽ روايتون نقل ڪيون آهن. هر گروهه وٽ جيڪو پهتو سو هن ان تي عمل ڪيو ۽ ان سان هم آهنگ ٿيو، جڏهن ته ٻيا اختلاف ڪندا رهيا. انهن کي هاڻي اُن ڳالهه کان هٽائڻ جيڪا هو مڃين ٿا، مصيبت بڻجندي. تنهن ڪري ماڻهن کي انهن جي اختيار ڪيل رستي تي ڇڏ، ۽ هر ملڪ جي ماڻهن جيڪو پاڻ لاءِ چونڊيو آهي، ان تي قائم رهن.”[36]

علم جي حدن جي سڃاڻ

[سنواريو]

مالڪ جو مشهور قول آهي: “عالم جي ڍال هي آهي: ‘مون کي خبر ناهي.’ جيڪڏهن هو ان کي نظرانداز ڪري، ته هو جان ليوا ڌڪ کائيندو.”[37] ٻئي هنڌ خالد بن خداش ٻڌايو: “مان عراق کان سفر ڪري مالڪ وٽ چاليهه سوال کڻي آيس. هن رڳو پنجن جا جواب ڏنا. پوءِ چيائين: ابن عجلان چيو ڪندو هو: جيڪڏهن عالم ‘مون کي خبر ناهي’ کان اڳتي نڪري وڃي ته هو جان ليوا ڌڪ کائيندو.”[37] اهڙيءَ طرح الهيثم بن جميل چيو: “مون مالڪ بن انس کي اٺيتاليه سوال پڇيا ويندي ڏٺو، هن ٻنٽيهه سوالن تي چيو: ‘مون کي خبر ناهي.’”[37] پوءِ مالڪ جي شاگرد ابن وهب ٻڌايو: “مون عبدالله بن يزيد بن هرمز کي چوندي ٻڌو: ‘عالمن کي گهرجي ته جيڪي ماڻهو وٽن ويهن، انهن ۾ “مون کي خبر ناهي” واري ڳالهه ايئن رچائي ڇڏين جيئن اها انهن وٽ بنيادي اصول (اصل) بڻجي وڃي، ۽ اهي خطري کان بچاءَ لاءِ ان ۾ پناه وٺن.’”[37]

ديني جهيڙو

[سنواريو]

مالڪ چيو ويندو آهي ته دين جي معاملن ۾ جهيڙي کي ناپسند ڪندو هو ۽ چوندو هو: “دين ۾ جهيڙو (الجدال) خودنمائي پيدا ڪري ٿو، دل جي نور کي کسي ٿو ۽ دل کي سخت ڪري ٿو، ۽ بغير مقصد ڀٽڪڻ پيدا ڪري ٿو.”[38] تنهن ڪري بيڪار بحث کان مالڪ پاسو ڪندو هو، ۽ عام طرح ديني معاملن ۾ خاموشي اختيار ڪندو هو، جيستائين کيس اهو ڊپ نه ٿئي ته “گمراهي پکڙجندي يا اهڙو ڪو ٻيو خطرو ٿيندو.”[39]

سماجي

[سنواريو]

مڇن جو مُنڊڻ

[سنواريو]

[31] ٻئي هنڌ لکيل آهي ته هو مونڇن جو مُنڊڻ “ناپسند ۽ مذمت” ڪندو هو، ۽ وڌيڪ اهو به ته “ڏاڙهي جي وڌندڙ ڊگھائي” کي به پسند نه ڪندو هو.[31] جڏهن ته ڪي ٻيا عالم مڇن جي ڪترڻ (قص) ۽ ڪڍڻ (احفاء) ٻنهي کي سنت سمجھندا هئا،[31]

جسمي بناوٽ

[سنواريو]

مالڪ بابت موجود جسمي بيانن موجب، هو “ڊگهو قد، ڀريل جسم وارو، باوقار ۽ رعبدار شخص هو، انتهائي گوري رنگت وارو، سفيد ڏاڙهي سان … [۽] گنجو … [۽] نيرن اکين وارو.”[31] وڌيڪ اهو پڻ بيان ڪيو ويو آهي ته “هو هميشه سهڻا ڪپڙا پائيندو هو، خاص طور تي اڇا ڪپڙا.”[31]

وفات

[سنواريو]
جنت البقيع، مدينو ۾ امام مالڪ جو آخري آرامگاهه

امام مالڪ 795ع ۾ مدينو ۾ 83 يا 84 ورهين جي عمر ۾ وفات ڪئي، ۽ کيس جنت البقيع جي قبرستان ۾، نبي ڪريم ﷺ جي مسجد جي سامهون دفن ڪيو ويو. وچئين دور جي آخر ۾ سندس قبر جي چوڌاري هڪ ننڍو مزار تعمير ڪيو ويو هو، جتي ڪيترائي مسلمان احترام لاءِ ايندا هئا، پر 1932ع ۾ سعودي عرب جي قيام کان پوءِ روايتي اسلامي ورثي جي ڊاهه واري مهم دوران اهو مزار مڪمل طور ڊاهي پٽ ڪيو ويو.[40] مالڪ جا آخري لفظ اسماعيل بن ابي اويس بيان ڪيا آهن، جنهن چيو: “مالڪ بيمار ٿيو، پوءِ مون پنهنجي ماڻهن مان پڇيو ته وفات جي وقت هن ڇا چيو. انهن ٻڌايو ته هن ايمان جي شاهدي پڙهي، پوءِ هي آيت پڙهي:

‘الله جو ئي حڪم آهي، اڳ به ۽ پوءِ به.’ [41]

795ع ۾ مالڪ بن انس جي جنازي نماز عباسي دور جي مڪه ۽ مديني جي گورنر عبدالله الزينبي پڙهائي.[42]

تصنيفات

[سنواريو]

امام مالڪ هي ڪتاب لکيا:

وڌيڪ مطالعو

[سنواريو]

آن لائين

[سنواريو]
  • مالڪ بن انس: مسلمان فقهي عالم، انسائيڪلوپيڊيا برٽينيڪا آن لائين ۾، ايڊيٽرز آف انسائيڪلوپيڊيا برٽينيڪا، آڪانڪشا گور، مارڪو سامپائولو ۽ ايڊم زيڊان پاران

ڪتابيات

[سنواريو]
  • Ibn Anas, Malik (2008). Al-Muwatta Of Iman Malik Ibn Anas. Taylor and Francis. ص. 3, 4, 10, 14, 16, 17, 27, 29, 32, 37, 38, 49, 51, 58, 61, 67, 68, 74, 78, 87, 92, 93, 108, 114, 124, 128, 138, 139, 151, 156, 161, 171, 196, 210, 239, 245, 253, 312, 349, 410, 412. ISBN 9781136150982. 9789791142199.
  • يرشاتر, احسان, مرتب (1985–2007). تاريخ الطبري (چاليهه جلد). سني يونيورسٽي آف نيو يارڪ پريس، نزديڪي اوڀر اڀياس سيريز. الباني، نيو يارڪ: اسٽيٽ يونيورسٽي آف نيو يارڪ پريس. ISBN 978-0-7914-7249-1.

خارجي ڳنڍڻا

[سنواريو]

سانچو:Maliki scholars سانچو:Islamic Theology

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ عادل صلاحي (2001), عالمِ نامور: امام علي زين العابدين, عرب نيوز, سندس علمي مقام نهايت بلند هو. امام مالڪ کيس "علم سان ڀريل سمنڊ" چيو. حديث جون ڇهه مشهور ڪتابون سندس روايتون شامل ڪن ٿيون، جيڪي سندس ڀروسي جو ثبوت آهن.
  2. ↑ شاخت، “مالڪ بن انس”، انسائيڪلوپيڊيا آف اسلام، ٻيون ايڊيشن، بريل.
  3. ↑ حداد, جبريل فاضل (2007). چار امام ۽ سندن مذهب. ص. 121.
  4. ↑ حداد, جبريل فاضل (2007). چار امام ۽ سندن مذهب. ص. 121.
  5. ↑ حداد, جبريل فاضل (2007). چار امام ۽ سندن مذهب. ص. 121.
  6. ↑ حداد, جبريل فاضل (2007). چار امام ۽ سندن مذهب. ص. 158.
  7. ↑ M M Azami, The History of the Quranic Text, page 100-101
  8. ↑ Khallikan 1843, p. 521.
  9. ↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "Gibril F. Haddad 2007 p. 158".
  10. ↑ Dutton, Yasin, The Origins of Islamic Law: The Qurʼan, the Muwaṭṭaʼ and Madinan ʻAmal, ص. 16
  11. ↑ "The Mālikī School: Imām Mālik's Life, Fiqh and Influence". AMAU Library (انگريزي ۾). 2025-04-07. 2026-01-09 تي حاصل ڪيل.
  12. ↑ ""Imaam Maalik ibn Anas" by Hassan Ahmad, 'Al Jumuah' Magazine Volume 11 – Issue 9". Sunnahonline.com. 10 April 2010 تي حاصل ڪيل.
  13. ↑ Ibn Anas 2008, p. 3, 4, 10, 14, 16, 17, 27, 29, 32, 37, 38, 49, 51, 58, 61, 67, 68, 74, 78, 87, 92, 93, 108, 114, 124, 128, 138, 139, 151, 156, 161, 171, 196, 210, 239, 245, 253, 312, 349, 410, 412.
  14. ↑ N. Abbott, Studies In Arabic Literary Papyri: Qur'anic Commentary And Tradition, 1967, Volume II, University of Chicago Press: Chicago (USA), p. 114.
  15. ↑ "PERF No. 731: The Earliest Manuscript Of Malik's Muwatta' Dated To His Own Time". www.islamic-awareness.org. 27 June 2022 تي حاصل ڪيل.
  16. ↑ Abdul-Ghani Ad-Daqr, Al-Imam Malik, Imam Dar al-Hijrah, pg. 285, 2nd ed. Damascus: Dar al-Qalam, 1998.
  17. 1 2 3 Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 170
  18. ↑ Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 167; narrated by Al-Dhahabī, Siyar, 7:415, cf. al-Bayhaqī, al-Asmā' wal-Sifāt, 2:304-305:866.
  19. ↑ Abdul-Ghani Ad-Daqr, Al-Imam Malik, pg. 292-293.
  20. ↑ Abdul-Ghani Ad-Daqr, Al-Imam Malik, pp. 293-294.
  21. 1 2 Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 181
  22. ↑ Abdul-Ghani Ad-Daqr, Al-Imam Malik, pp. 294.
  23. ↑ Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 176
  24. ↑ al-Qādī 'Iyād, al-Shifā, pp. 520-521 and Tartīb al-Madārik 2:101, narrated "with a good, or rather sound chain" (al-Zarqānī, comment. on al-Mawāhib al-Lāduniyya); cited in Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 181
  25. ↑ Hidāyat al-Sālik, 3:1381; cited in Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 182
  26. 1 2 Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 182
  27. ↑ Al-Zarqānī; cited in Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 182
  28. 1 2 Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 179
  29. ↑ al-Qādī 'Iyād, Tartīb al-Madārik, 2:41, cited in Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 179
  30. 1 2 3 Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 180
  31. 1 2 3 4 5 6 7 8 Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 177
  32. ↑ Narrated from Ibn Wahb by al-Khatīb in Tārīkh Baghdād, 7:336 and al-Suyūtī, Miftāh al-Janna, p. 162: 391, cited in Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 175
  33. ↑ From Ma'n, cited in Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), pp. 162-164
  34. ↑ From Ma'n, cited in Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), pp. 162-163
  35. ↑ Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 163
  36. 1 2 Narrated from al-Wāqidī by Ibn Sa'd in the supplemental volume of his Tabaqāt (p. 440) and from al-Zubayr ibn Bakkār by Ibn 'Abd al-Barr in his al-Intiqā (p. 81). Cited in Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 163
  37. 1 2 3 4 Ibn 'Abd al-Barr, al-Intiqā, pp. 74-75; cited in Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 176
  38. ↑ From Ma'n, cited in Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 170
  39. ↑ From Ma'n, cited in Gibril F. Haddad, The Four Imams and Their Schools (London: Muslim Academic Trust, 2007), p. 171
  40. ↑ اندلس جي وچئين دور جي مسلمان سياح ۽ جغرافي دان ابن جبير بيان ڪري ٿو ته هن ٻارهين صديءَ جي آخر ۾ جڏهن قبرستان جو دورو ڪيو ته مالڪ جي قبر مٿان هڪ ننڍڙو گنبذ ڏٺو.
  41. ↑ قرآن 30:4
  42. ↑ Yarshater 1985–2007, v. 39: p. 263.
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=مالڪ_بن_انس&oldid=358658" تان ورتل