ماس ميڊيا

ماس ميڊيا (Mass media) يا ذريعه ابلاغ مان مراد ميڊيا جا اهي روپ آهن جيڪي ماس ڪميونيڪيشن ذريعي وسيع عوام تائين پهچن ٿا. ان ۾ براڊڪاسٽ ميڊيا، ڊجيٽل ميڊيا، پرنٽ ميڊيا، سوشل ميڊيا، اسٽريمنگ ميڊيا، اشتهاربازي، ۽ مارڪيٽنگ جا پروگرام شامل آهن.^[1]^[2]^[3]

ماس ميڊيا ۾ خبرون، وڪالت، تفريح، ۽ عوامي خدمت جا اعلان شامل آهن. هي شعبو مارڪيٽنگ، پروپئگنڊا، عوامي لاڳاپا، صحافت، فن، ۽ ٽيڪنالاجي سان گهرو تعلق رکي ٿو. ماس ميڊيا اڪثر ڪري وڏن ميڊيا ڪانگلومريٽس (Media conglomerates) جي ڪنٽرول ۾ هوندو آهي.^[4]^[5]

تعريف

20 صدي عيسويءَ جي آخر تائين، ماس ميڊيا کي اٺن وڏن صنعتن ۾ ورهايو ويندو هو: ڪتاب، انٽرنيٽ، رسالا، فلمون، اخبارون، ريڊيو، رڪارڊنگس، ۽ ٽيليويزن. 21 صدي جي شروعات ۾ "ست ماس ميڊيا" جي درجي بندي ڪئي وئي:^[6]

پرنٽ (ڪتاب، اخبارون، رسالا وغيره) – 15 صدي جي آخر کان
رڪارڊنگس (گراموفون رڪارڊ، ڪيسٽون، سي ڊي وغيره) – 19 صدي جي آخر کان
سينما – لڳ ڀڳ 1900ع
ريڊيو – لڳ ڀڳ 1910ع
ٽيليويزن – لڳ ڀڳ 1950ع
انٽرنيٽ – لڳ ڀڳ 1990ع
موبائيل فون – لڳ ڀڳ 2000ع

انٽرنيٽ ۽ موبائيل فون کي گڏيل طور تي ڊجيٽل ميڊيا چيو ويندو آهي.

خاصيتون

ڪيمبرج يونيورسٽي جي سماجيات جي ماهر جان ٿامپسن ماس ڪميونيڪيشن جون پنج خاصيتون بيان ڪيون آهن:^[7]

پيداوار ۽ ورڇ جا فني ۽ ادارتي طريقا.
علامتي صورتن جي تجارتي حيثيت.
معلومات جي پيداوار ۽ وصولي جي وچ ۾ فرق.
وقت ۽ جڳهه جي لحاظ کان پري ويٺل ماڻهن تائين پهچ.
معلومات جي ورڇ (هڪ کان گهڻن تائين).

تاريخ

پڻ ڏسو: ڪتابن جي تاريخ, اخبارن جي تاريخ, ۽ صحافت جي تاريخ

1520ع جي هڪ ڪاٺ جي پرنٽنگ پريس جو چٽيل منظر

دنيا جو پهريون تاريخي ڪتاب "ڊائمنڊ سترا" 868ع ۾ چين ۾ ڇپيو ويو هو. پر يورپ ۾ يوهانس گوٽنبرگ جي پرنٽنگ پريس جي ايجاد (1453ع) ماس ميڊيا ۾ انقلاب آندو. هن پهرين بائيبل ڇپي، جنهن سان ڪتابن جي وڏي پيماني تي پيداوار ممڪن ٿي.^[8]^[9]

1920ع جي ڏهاڪي ۾ "دي ميڊيا" (The Media) جو اصطلاح استعمال ٿيڻ لڳو. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ ريڊيو ۽ ٽيليويزن جي اچڻ سان ماس ميڊيا جي دائري ۾ وسعت آئي. اڄڪلهه انٽرنيٽ سڀ کان مقبول ماس ميڊيم بڻجي چڪو آهي.

ضم ٿيڻ ۽ خريداريون (M&A)

1985ع ۽ 2018ع جي وچ ۾، ميڊيا جي صنعت ۾ اٽڪل 76,720 ڊيلز (معاهدا) ڪيا ويا، جن جي ڪل ماليت 5,634 ارب آمريڪي ڊالر آهي.^[10] آمريڪا هن شعبي ۾ سڀ کان اڳڀرو آهي. تاريخ جي سڀ کان وڏي ڊيل AOL پاران ٽائيم وارنر جي خريداري هئي، جيڪا 164,746 ملين ڊالرن ۾ ٿي هئي.

سماجي اثر ۽ سماجيات

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو ماس ميڊيا جا اثر

ماس ميڊيا عوامي راءِ کي شڪل ڏيڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي. ان جا ٽي وڏا اثر سڃاتا وڃن ٿا:

ڄاڻ جو تفاوت (The Knowledge Gap): معلومات تائين پهچ جي بنياد تي سماج ۾ علم جو فرق پيدا ٿيڻ.
ايجنڊا سيٽنگ (Agenda Setting): ميڊيا اهو طئي ڪري ٿي ته عوام ڪهڙن مسئلن بابت سوچي.
تصورن جي پرورش (Cultivation of Perceptions): مسلسل ميڊيا ڏسڻ سان ماڻهن جي حقيقت بابت سوچ تبديل ٿيڻ.

ماس ميڊيا جديد ثقافت کي ترتيب ڏئي ٿي ۽ سياسي تحريڪن، احتجاجن ۽ سماجي تبديلين ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي.^[11]

نسل پرستي ۽ اسٽيريئو ٽائپنگ

ماس ميڊيا اڪثر ڪري ڪنهن خاص گروھ بابت مخصوص تصورات (اسٽيريئو ٽائپ) کي هٿي ڏئي سگهي ٿي. مثال طور، آمريڪي ميڊيا ۾ افريقي آمريڪي ماڻهن کي اڪثر ڏوهن يا تشدد سان منسوب ڪري پيش ڪيو ويو آهي، جنهن سان عوامي تصورن تي ناڪاري اثر پيو آهي.^[12]

2012ع جي هڪ رپورٽ موجب، آمريڪا جي 90 سيڪڙو ماس ميڊيا تي رڳو 6 وڏين ڪمپنين (GE, News-Corp, Disney, Viacom, Time Warner ۽ CBS) جو ڪنٽرول هو.

اخلاقي مسئلا ۽ تنقيد

ماس ميڊيا تي اڪثر تنقيد ڪئي ويندي آهي ته اها مقامي مسئلن تي ڌيان ڏيڻ بدران صرف بين الاقوامي يا اهڙين خبرن کي ترجيح ڏيندي آهي جيڪي گهڻن ماڻهن جي دلچسپي جو باعث هجن.

حوالا

↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named enotes
↑ Riesman et al. (1950) ch. 2 p. 50
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named buzzle
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named dictionary
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Arguing for a general framework for mass media scholarship
↑ Sashwat Yogi "Role Of Media In Social Awareness (A Review Study)." Humanities & Social Sciences Reviews 1.1 (2013): 71–73.
↑ Thompson, John (1995). The Media and Modernity. Stanford University Press. pp. 26–28, 74. ISBN 978-0-8047-2679-5. https://books.google.com/books?id=iXHzjIwQae4C.
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Radical mass media criticism: a cultural genealogy
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ramey-2007-1-2
↑ "M&A by Industries". IMAA.
↑ Braha, Dan (31 October 2012). "Global Civil Unrest". PLOS ONE.
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Mass Media and Racism

[enotes-1] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named enotes

[:2-2] Riesman et al. (1950) ch. 2 p. 50

[buzzle-3] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named buzzle

[dictionary-4] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named dictionary

[Arguing_for_a_general_framework_for_mass_media_scholarship-5] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Arguing for a general framework for mass media scholarship

[6] Sashwat Yogi "Role Of Media In Social Awareness (A Review Study)." Humanities & Social Sciences Reviews 1.1 (2013): 71–73.

[thompson-7] Thompson, John (1995). The Media and Modernity. Stanford University Press. pp. 26–28, 74. ISBN 978-0-8047-2679-5. https://books.google.com/books?id=iXHzjIwQae4C.

[Radical_mass_media_criticism:_a_cultural_genealogy-8] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Radical mass media criticism: a cultural genealogy

[ramey-2007-1-2-9] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ramey-2007-1-2

[10] "M&A by Industries". IMAA.

[civil-11] Braha, Dan (31 October 2012). "Global Civil Unrest". PLOS ONE.

[Mass_Media_and_Racism-12] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Mass Media and Racism

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]