ماسات
ماسات (انگريزي: Maternal Cousin) مان مراد اهو مٽ مائٽ آهي، جيڪو ڪنهن فرد جي ماسي (ماءُ جي ڀيڻ) جو پٽ يا ڌيءُ هجي. سنڌي ثقافت ۾ ماساتن جو رشتو انتهائي ويجهو، دوستاڻو ۽ محبت ڀريو سمجهيو ويندو آهي. هي رشتو ناناڻي خاندان جي هڪ اهم شاخ آهي.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۾ ماسيءَ جي اولاد کي "ماسات" چيو ويندو آهي.
- جيڪڏهن ماسيءَ جو پٽ هجي ته ان کي ماسات ڀاءُ چئبو آهي.
- جيڪڏهن ماسيءَ جي ڌيءُ هجي ته ان کي ماسات ڀيڻ چئبو آهي.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، پهرين درجي جا ماسات هڪ ٻئي سان سراسري طور تي 12.5% جينز (DNA) شيئر ڪندا آهن. طبي لحاظ کان انهن کي ٽين درجي جا مٽ (Third-degree relatives) ليکيو ويندو آهي.
- نڪاح: اسلامي قانون ۽ سنڌي سماجي روايتن موجب ماساتن سان نڪاح ڪرڻ جائز آهي. سنڌ ۾ اڪثر ٻن ڀينرن جي وچ ۾ محبت کي وڌيڪ مضبوط بنائڻ لاءِ سندن اولاد (ماساتن) جون پاڻ ۾ شاديون ڪرايون وينديون آهن.
سماجي ۽ ثقافتي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ ماساتن جو ڪردار تمام گهڻو اهم هوندو آهي:
- دوستي: ڀائرن ۽ ڀينرن کان پوءِ، ماسات اڪثر ڪري انسان جا بهترين دوست هوندا آهن. ٻارن جيئن ته پنهنجي ناناڻن ۾ گهڻو وقت گذاريندا آهن، ان ڪري ماساتن سان سندن يادگيريون تمام گهڻيون هونديون آهن.
- خوشيون ۽ غمي: شادي مراديءَ جي موقعي تي ماسات سڀ کان وڌيڪ سرگرم هوندا آهن. سنڌي شادين ۾ ماساتن جو گڏجي "لاڏا" ڳائڻ ۽ رسمن ۾ حصو وٺڻ هڪ عام روايت آهي.
- گهري پيرائتي: ماسيءَ جو گهر (ماساتن جو گهر) ٻارن لاءِ پنهنجي گهر وانگر هوندو آهي، جتي کين ڪنهن به قسم جي تڪلف جي ضرورت نه پوندي آهي.