مارٽن لوٿر
| مارٽن لوٿر | |
|---|---|
.jpg) مارٽن لوٿر (1528ع جو پورٽريٽ) | |
| پيدائش | 10 نومبر 1483 آئيسليبين، سيڪسني، مقدس رومي سلطنت |
| وفات | فيبروري 18, 1546 (عمر 62 سال) آئيسليبين، مقدس رومي سلطنت |
| پيشو | پادري، مذهبي عالم، پروفيسر، شاعر |
| شھرت جو ڪارڻ | پروٽسٽنٽ سڌارو (Protestant Reformation) |
| جيون ساٿي | ڪيٿرين وون بورا (Katharina von Bora) |
| سڃاڻپ نشان | |
 | |
مارٽن لوٿر (Martin Luther؛ 10 نومبر 1483 – 18 فيبروري 1546) هڪ جرمن پادري، مذهبي عالم، اديب، شاعر، ۽ پروفيسر هو. هو "پروٽسٽنٽ سڌاري" (Protestant Reformation) جي تحريڪ جو باني ۽ مرڪزي اڳواڻ هو. سندس مذهبي عقيدن تي ئي "لوٿرنزم" (Lutheranism) جو بنياد پيو. کيس مغربي ۽ مسيحي تاريخ جي بااثر ترين شخصيتن مان هڪ سمجهيو ويندو آهي.
مذهبي تحريڪ ۽ اختلاف
[سنواريو]مارٽن لوٿر 1507ع ۾ پادريءَ طور مقرر ٿيو. هن رومن ڪيٿولڪ چرچ جي ڪيترن ئي تعليمات ۽ عملن، خاص طور تي "مغفرت جي پروانن" (Indulgences) جي وڪري ۽ پوپ جي مطلق اختيارن جي مخالفت ڪئي. 1517ع ۾ هن پنهنجو مشهور مقالو 95 ٿيسز (Ninety-five Theses) لکي بين الاقوامي بحث جو آغاز ڪيو. 1521ع ۾ پوپ پاران کيس مذهب مان خارج (Excommunicate) ڪيو ويو ۽ مقدس رومي شهنشاهه چارلس پنجين کيس قانوني طور ڏوهاري قرار ڏنو.
مذهبي نظريا
[سنواريو]لوٿر جي تعليم هئي ته انسان جي نجات (Justification) ڪنهن انساني عمل يا نيڪيءَ سان نه، پر رڳو خدا جي رحمت ۽ حضرت عيسٰي تي ايمان آڻڻ سان ملي ٿي. هن جو مڃڻ هو ته انجيل (Bible) ئي الاهي علم جو واحد ذريعو آهي، جنهن ڪري هن پوپ ۽ بشپن جي اختيار کي چئلينج ڪيو. هن جو خيال هو ته هر بپتسما ورتل مسيحي پاڻ ۾ هڪ پادري آهي، جنهن کي "عمومي پادريت" جو نظريو چيو وڃي ٿو.
ثقافتي ۽ لساني خدمتون
[سنواريو]لوٿر پاران بائيبل جو جرمن زبان ۾ ترجمو هڪ تاريخي ڪارنامو هو، جنهن عام ماڻهن تائين مذهبي ڪتاب جي پهچ ممڪن بڻائي. ان ترجمي جرمن ٻوليءَ کي هڪ معياري شڪل ڏني ۽ ترجمي جي فن تي به اثر وڌو. هن جي لکيل مذهبي گيتن پروٽسٽنٽ گرجا گهرن ۾ ڳائڻ جي رواج کي جنم ڏنو. هن هڪ اڳوڻي راهبه، ڪيٿرين وون بورا سان شادي ڪري مذهبي پيشوائن (Clergy) جي شاديءَ جي روايت جو بنياد وڌو.
تڪراري پهلو
[سنواريو]پنهنجي زندگيءَ جي آخري دور ۾، لوٿر يهودين جي خلاف سخت مخالفانه خيالن جو اظهار ڪيو. هن پنهنجي ڪتاب "يهودي ۽ سندن ڪوڙ" (On the Jews and Their Lies) ۾ يهودين کي ملڪ مان ڪڍڻ ۽ سندن عبادتگاهن کي ساڙڻ جو مشورو ڏنو. جيتوڻيڪ هن يهودين جي قتل جي حمايت نه ڪئي، پر ڪيترن ئي مؤرخن جو خيال آهي ته سندس اهڙي ٻوليءَ جرمنيءَ ۾ يهودين جي خلاف نفرت پکيڙي، جنهن صدين کانپوءِ نازي پارٽيءَ جي اڀار ۾ مدد ڪئي.