ماروٽ
ماروٽ (انگريزي: Maternal Cousin) مان مراد اهو مٽ مائٽ آهي، جيڪو ڪنهن فرد جي مامي (ماءُ جو ڀاءُ) جو پٽ يا ڌيءُ هجي. سنڌي ثقافت ۾ ماروٽن جو رشتو انتهائي پيارو ۽ ويجهو سمجهيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته هي رشتو ناناڻي (ناڻاڻي) خاندان جي بنيادي لڙهي آهي.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۾ مامي جي اولاد کي "ماروٽ" چيو ويندو آهي.
- جيڪڏهن مامي جو پٽ هجي ته ان کي ماروٽ ڀاءُ چئبو آهي.
- جيڪڏهن مامي جي ڌيءُ هجي ته ان کي ماروٽ ڀيڻ چئبو آهي.
ان جي برڪس، مامي جي اولاد لاءِ سندن مائي (ماءُ جي ڀيڻ) جو اولاد ماسات ۽ پيءُ جي ڀيڻ (پڦي) جو اولاد پڦاٽ هوندو آهي.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، پهرين درجي جا ماروٽ هڪ ٻئي سان سراسري طور تي 12.5% جينز (DNA) شيئر ڪندا آهن. طبي لحاظ کان انهن کي ٽين درجي جا مٽ (Third-degree relatives) ليکيو ويندو آهي.
- نڪاح: اسلامي قانون ۽ سنڌي سماجي روايتن موجب ماروٽن سان نڪاح ڪرڻ جائز آهي. سنڌ ۾ اڪثر ڀاءُ ۽ ڀيڻ (مامو ۽ ماءُ) جي وچ ۾ محبت کي وڌيڪ مضبوط بنائڻ لاءِ سندن اولاد (ماروٽن) جون پاڻ ۾ شاديون ڪرايون وينديون آهن، جنهن کي خانداني ٻڌي جو هڪ اهم ذريعو سمجهيو ويندو آهي.
سماجي ۽ ثقافتي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ ماروٽن جو ڪردار تمام گهڻو اهم هوندو آهي:
- دوستي ۽ لاڏ: ٻارن جيئن ته پنهنجي ناناڻن ۾ گهڻو وقت گذاريندا آهن، ان ڪري ماروٽن سان سندن يادگيريون تمام گهڻيون هونديون آهن. مامي جو گهر (ماروٽن جو گهر) ٻارن لاءِ پيار ۽ مهمان نوازي جو مرڪز هوندو آهي.
- شاديون مراديون: شادي مراديءَ جي موقعي تي ماروٽ سڀ کان وڌيڪ سرگرم هوندا آهن. مامي پاران ڏنل "مرا" (تحفن) کي گڏ ڪرڻ ۽ شاديءَ جي رسمن ۾ ماروٽن جو حصو وٺڻ هڪ عام روايت آهي.
- مهمان نوازي: سنڌي ثقافت ۾ جڏهن ڪو فرد پنهنجي ناناڻن ويندو آهي ته ماروٽ ان جي خدمت ۽ تفريح جو خاص خيال رکندا آهن.