مارشل آرٽس

مارشل آرٽس (Martial Arts) جنگي مھارتن ۽ دفاعي روايتن جو هڪ منظم نظام آهي. اهي فن مختلف مقصدن لاءِ سکيا ويندا آهن، جن ۾ خود دفاع، فوجي ۽ قانوني استعمال، مقابلا، جسماني ورزش، ذهني ۽ روحاني ترقي، ۽ ڪنهن قوم جي ثقافتي ورثي کي بچائڻ شامل آهن.

لفظي بناوت ۽ تاريخ

"مارشل آرٽس" جو لفظ لاطيني ٻوليءَ مان نڪتل آهي، جنهن جو مطلب آهي "مارس جا فن" (Arts of Mars). مارس قديم رومي ڏينھن ۾ جنگ جو ديوتا هو.

• پراڻو استعمال: 1550ع واري ڏهاڪي ۾ هي لفظ يورپ جي جنگي نظامن لاءِ استعمال ٿيندو هو.
• مقبوليت: 1960ع ۽ 1970ع جي ڏهاڪي ۾ هانگ ڪانگ جي فلمن ۽ بروس لي (Bruce Lee) جي ڪري هي لفظ سڄي دنيا ۾ مشهور ٿيو. ان کان اڳ ايشيائي مارشل آرٽس کي "مارشل سائنس" پڻ چيو ويندو هو.

قسمن جي ورڇ

مارشل آرٽس کي انهن جي ٽيڪنيڪن ۽ استعمال جي بنياد تي مختلف گروهن ۾ ورهايو ويو آهي:

1. هٿيارن سان ۽ هٿيارن کان سواءِ

• غير مسلح (Unarmed): جنهن ۾ هٿيار استعمال نه ٿيندا آهن. ان ۾ وري ٻه قسم آهن:
  • اسٽرائيڪنگ (Striking): مڪن ۽ لٽن جو استعمال (مثال طور: ڪراٽي، باڪسنگ، موائي ٿائي).
  • گريپلنگ (Grappling): وڙهڻ دوران هڪٻئي کي پڪڙڻ يا ڪيرائڻ (مثال طور: جوڊو، ريسلنگ، جيو-جتسو).
• مسلح (Armed): هٿيارن جو استعمال، جهڙوڪ تلوار بازي (Swordsmanship) يا لٺ سان وڙهڻ.

2. مقصد جي بنياد تي

• خود دفاع: گهٽين جي ويڙهه يا اوچتي حملي کان بچڻ لاءِ.
• راند (Combat Sports): مقابلا ۽ ميڊل حاصل ڪرڻ لاءِ.
• ذهني ترقي: ميڊيٽيشن ۽ اندروني سڪون لاءِ (مثال طور: تائي چي).

عالمي اثرات

مارشل آرٽس اڄڪلهہ صرف ويڙھ تائين محدود ناهي پر هي هڪ تفريح، ميڊيٽيشن ۽ جسماني تندرستي (Fitness) جو ذريعو پڻ آهي. ڪيترائي قديم فن جھڙوڪ چيني ڪنگ فو يا جاپاني سمورائي روايتون اڄ به دنيا ۾ انتهائي احترام سان سکيون وڃن ٿيون.

اهم مارشل آرٽس جو مقابلو

نالو	ملڪ	بنيادي خاصيت
ڪراٽي	جاپان	مڪا ۽ لٽون (Striking)
ڪنگ فو	چين	تيز حرڪتون ۽ حيواني انداز
جوڊو	جاپان	ڪيرائڻ ۽ پڪڙڻ (Grappling)
تائيڪوانڊو	ڪورين	لٽن جو ماهرانه استعمال
ڪلري پائٽو	هندستان	دنيا جي قديم ترين فنن مان هڪ