مواد ڏانھن هلو

ماءُ مرڪوز ڪٽنب

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان

سانچو:Anthropology of kinship

ماءُ مرڪوز (Matrifocal) ڪٽنب جو ڍانچو اهو هوندو آهي جتي مائرون خاندان جون سربراھ هونديون آهن، ۽ پيئن جو ڪردار گهر ۽ ٻارن جي پرورش تائين محدود يا ثانوي هوندو آهي.

وصف

[سنواريو]

1956ع ۾، ريمنڊ ٽي سمٿ (Raymond T. Smith) ڪيريبين سماجن جي مطالعي ۾ ماٽري فوڪل خاندان جو تصور متعارف ڪرايو. هن ماٽري فوڪل خاندانن جي اڀرڻ کي ان خطي ۾ گهرن جي جوڙجڪ سان ڳنڍيو: "گهرائڻو گروپ ان لحاظ کان ماٽري فوڪل هوندو آهي ته 'ماءُ' جي حيثيت رکندڙ عورت عام طور تي گروپ جي de facto (عملي) اڳواڻ هوندي آهي، ۽ ان جي برعڪس مڙس-پيءُ، جيتوڻيڪ de jure (قانوني طور) گهر جو سربراهه هوندو آهي، پر هو گروپ جي اندروني لاڳاپن ۾ ثانوي يا حاشيي تي هوندو آهي."[1]

سمٿ زور ڏئي ٿو ته ماٽري فوڪل خاندان صرف عورت جي مرڪز وارو ناهي، پر ماءُ جي مرڪز وارو آهي. عورتون پنهنجي مائرن واري ڪردار ۾ خانداني گروپ کي منظم ڪرڻ لاءِ اهم بڻجي وينديون آهن. جتي ماٽري فوڪل خاندان عام هوندا آهن، اتي شاديءَ جو رواج گهٽ هوندو آهي.[2]

ريمنڊ سمٿ جي هم عصر نقادن مان هڪ، ايم جي سمٿ (M. G. Smith)، نوٽ ڪري ٿو ته جيتوڻيڪ گهرائڻا ماٽري فوڪل نظر اچن ٿا، پر گهرن جي وچ ۾ رابطا پيٽري فوڪل (پيءُ جي مرڪز وارا) ٿي سگهن ٿا. يعني هڪ مرد پيءُ جي حيثيت ۾ هڪ يا وڌيڪ گهرن کي معاشي مدد فراهم ڪري سگهي ٿو، چاهي هو ان گهر ۾ رهي يا نه.[3]

ماٽري فوڪل کي مادي (matrilineal)، ماترڪي (matriarchy) ۽ ماٽري لوڪل (matrilocal) جي تصورن کان الڳ سمجهڻ گهرجي. ماترڪي (مادري شاهي) ان ڪري نه چيو ويندو آهي ڇاڪاڻ ته ماٽري فوڪلٽي جو مطلب اهو ناهي ته عورتون وسيع برادري يا رياست ۾ طاقت رکن ٿيون.

خاصيتون ۽ ورهاست

[سنواريو]

انٿروپالاجسٽ مورس گوڊيليئر (Maurice Godelier) جي مطابق، ماٽري فوڪلٽي "ايفرو-ڪيريبين گروپن" ۽ ڪجهه افريقي-آمريڪي برادرين جي خاصيت آهي.[4] اهڙا خاندان برازيل جي شهري علائقن ۽ ميڊيٽرينين (روم سمنڊ) جي ڪجهه برادرين ۾ به مليا آهن.[5][6]

هارليهي (Herlihy) 1990ع واري ڏهاڪي جي آخر ۾ هونڊوراس جي ڪيريبين ڪناري تي وسندڙ ميسڪيٽو ماڻهن (Miskitu people) ۾ ماٽري فوڪلٽي ملي.[7] هن نتيجو ڪڍيو ته ميسڪيٽو عورتون سماجي سڃاڻپ جي ورهاست ۽ ثقافتي تنوع کي برقرار رکڻ جي ذميواري کڻن ٿيون.[8] هندستان ۾ ڪيرالا جي نائر (Nair) برادري ۽ ڏکڻ هندستان جي بنٽ (Bunt) برادري پڻ ماٽري فوڪلٽي جا اهم مثال آهن.

تاريخ

[سنواريو]

گوڊيليئر چيو ته ايفرو-ڪيريبين ۽ افريقي-آمريڪي ثقافتن ۾ ماٽري فوڪلٽي هزارين ماڻهن کي غلامي ۾ رکڻ جو نتيجو هئي.[4] غلامن کي شادي ڪرڻ جي اجازت نه هئي ۽ سندن ٻار مالڪن جي ملڪيت هوندا هئا.[4]

2025ع ۾، سائنسدانن رپورٽ ڪئي ته برطانيه ۾ لوهه جي دور (Iron Age) جي انسانن جي ڊي اين اي مان ثبوت مليا آهن ته مرد پنهنجن زالن جي خاندانن ۾ شامل ٿيڻ لاءِ گهر ڇڏيندا هئا (Matrilocality).[9]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ Smith (1956), p. 223
  2. ↑ Smith (1956)[صفحو گهربل]
  3. ↑ Smith (1962)
  4. 1 2 3 Godelier (2011), p. 457
  5. ↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "MiskitoCoast-p137".
  6. ↑ Scott (1995), cited in Herlihy (2007), p. 141
  7. ↑ Herlihy (2007), pp. 133–134 & passim
  8. ↑ Herlihy (2007), p. 146
  9. ↑ Davis, Nicola (2025-01-15). "Iron age men left home to join wives' families, DNA study suggests". The Guardian (برطانوي انگريزي ۾). ISSN 0261-3077. 2025-01-17 تي حاصل ڪيل.

بيبليوگرافي

[سنواريو]
  • Godelier, Maurice (2011) [2004]. The Metamorphoses of Kinship. Translated by Nora Scott. London: Verso. ISBN 978-1-84467-746-7.
  • Herlihy, Laura Hobson (2007). "Matrifocality and women's power on the Miskito Coast". Ethnology 46 (2): 133–150. 
  • Mohammed, P. (1986). "The Caribbean family revisited". ۾ Patricia Mohammed; Caroline Shepherd (مرتب). Gender in Caribbean Development. Kingston, Jamaica: Canoe Press University of the West Indies. ص. 164–175. ISBN 978-976-8125-55-2.
  • Rasmussen, S. (1996). "Tent as cultural symbol and field site: social and symbolic space, "topos", and authority in a Tuareg community". Anthropological Quarterly 69 (1): 14–26. doi:10.2307/3317136. 
  • Rountree, Kathryn (2001). "The past is a foreigners' country: goddess feminists, archaeologists, and the appropriation of prehistory". Journal of Contemporary Religion 16 (1): 5–27. doi:10.1080/13537900123321. 
  • Scott, P. (1995). "Matrifocal males: gender, perception, and experience of the domestic domain in Brazil". ۾ Mary Jo Maynes; Ann Waltner; Birgitte Soland; Ulrike Strasser (مرتب). Gender, Kinship, Power: A Comparative and Interdisciplinary History. New York, NY: Routledge. ISBN 978-0-415-91298-3.
  • Smith, Michael G. (1962). West Indian Family Structure. Washington, DC: Washington University Press.
  • Smith, Raymond T. (1956). The Negro Family in British Guiana. London: Routledge.
  • Smith, Raymond T. (1996). The Matrifocal Family: Power, Pluralism and Politics. New York, NY: Routledge. ISBN 0-415-91215-6.
  • Smith, Paul J. (1998). "Fear of gynarchy in an age of chaos: Kong Qi's reflections on life in South China under Mongol rule". Journal of the Economic and Social History of the Orient 41 (1): 1–95. doi:10.1163/1568520982601412. 
  • Young, Michael; Willmott, Peter (1957). Family and Kinship in East London. Harmondsworth: Pelican.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]
ماءُ مرڪوز ڪٽنب


سانچو:Parenting سانچو:Postmarital residence

"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=ماءُ_مرڪوز_ڪٽنب&oldid=362612" تان ورتل