لڊوگ وٽگنسٽائن
| لڊوگ وٽگنسٽائن | |
|---|---|
 لڊوگ وٽگنسٽائن (1947ع جي قريب) | |
| پيدائش | 26 اپريل 1889 ويانا، آسٽريا-هنگري |
| وفات | اپريل 29, 1951 (عمر 62 سال) ڪیمبرج، انگلينڊ |
| تعليم | ڪیمبرج يونيورسٽي (ٽرينٽي ڪاليج) |
| پيشو | فلسفي |
| مشھور ڪم | Tractatus Logico-Philosophicus، Philosophical Investigations |
لڊوگ جوزف جوهان وٽگنسٽائن (Ludwig Josef Johann Wittgenstein؛ 26 اپريل 1889 – 29 اپريل 1951) هڪ آسٽرو-برطانوي فلسفي هو، جنهن بنيادي طور تي منطق، رياضي جي فلسفي، ذهن جي فلسفي، ۽ ٻوليءَ جي فلسفي تي ڪم ڪيو.
تدريس ۽ اهم تصنيفون
[سنواريو]1929ع کان 1947ع تائين، وٽگنسٽائن ڪیمبرج يونيورسٽي ۾ تدريسي خدمتون سرانجام ڏنيون. سندس زندگيءَ دوران فلسفي تي رڳو هڪ ڪتاب شايع ٿيو: 75 صفحن جو Logisch-Philosophische Abhandlung (منطقي-فلسفي مقالو، 1921ع)، جيڪو 1922ع ۾ لاطيني عنوان Tractatus Logico-Philosophicus تحت انگريزي ترجمي سان گڏ پڌرو ٿيو. سندس وفات کانپوءِ سندس وڏي تعداد ۾ موجود هٿ اکر لکتون ايڊٽ ڪري شايع ڪيون ويون. انهن ۾ سڀ کان مشهور 1953ع جو ڪتاب Philosophical Investigations (فلسفيانه تحقيقات) آهي. 1999ع جي هڪ سروي مطابق، هن ڪتاب کي 20هين صديءَ جو سڀ کان اهم فلسفيانه ڪتاب قرار ڏنو ويو.
فلسفيانه دور
[سنواريو]وٽگنسٽائن جي فلسفي کي اڪثر ٻن دورن ۾ ورهايو ويندو آهي:
- شروعاتي دور: جنهن جي نمائندگي Tractatus ڪري ٿو. هن دور ۾ هو پياڪن (propositions) ۽ دنيا جي وچ ۾ منطقي تعلق تي ڌيان ڏئي ٿو. هن جو خيال هو ته منطق کي سمجهڻ سان هن تمام فلسفيانه مسئلا حل ڪري ڇڏيا آهن.
- آخري دور: جنهن جو ذڪر Philosophical Investigations ۾ ملي ٿو. هن دور ۾ هن پنهنجي پراڻن نظرين کي رد ڪندي دليل ڏنو ته لفظن جي معنيٰ کي "ٻوليءَ جي راند" (language game) جي تناظر ۾ انهن جي استعمال سان ئي سمجهي سگهجي ٿو. هن لکيو: "ڪنهن لفظ جي معنيٰ ان جو ٻوليءَ ۾ استعمال آهي."
ذاتي زندگي ۽ دولت تياڳڻ
[سنواريو]وٽگنسٽائن ويانا جي هڪ امير ترين خاندان ۾ پيدا ٿيو ۽ 1913ع ۾ پنهنجي پيءُ کان وڏي دولت ورثي ۾ حاصل ڪيائين. پهرين عالمي جنگ کان اڳ، هن پنهنجي دولت جو وڏو حصو ضرورت مند شاعرن ۽ فنڪارن (جهڙوڪ رينر ماريا رلڪي) کي عطيو ڪري ڇڏيو. پهرين عالمي جنگ کانپوءِ سخت ذهني دٻاءُ دوران، هن پنهنجي باقي رهيل تمام دولت پنهنجي ڀينرن ۽ ڀائرن کي ڏئي ڇڏي ۽ پاڻ سادگيءَ واري زندگي گذارڻ لڳو.
ٻيون خدمتون
[سنواريو]وٽگنسٽائن ڪيترائي ڀيرا علمي دنيا کي ڇڏي ٻين شعبن ۾ ڪم ڪيو:
- پهرين عالمي جنگ دوران فرنٽ لائن تي آفيسر طور وڙهيو ۽ بهادريءَ جا ڪيترائي اعزاز حاصل ڪيائين.
- آسٽريا جي ڏورانهن ڳوٺن ۾ اسڪول ماستر طور پڙهايائين (جتي ٻارن کي جسماني سزا ڏيڻ تي هو تڪراري به رهيو).
- ٻي عالمي جنگ دوران لنڊن جي هڪ اسپتال ۾ پورٽر طور ۽ بعد ۾ ليبارٽري ٽيڪنيشن طور ڪم ڪيائين.