لپڊ
لپڊس (Lipids) نامياتي مرڪبن (Organic compounds) جو هڪ وسيع گروهه آهي جنهن ۾ چرٻيون (Fats)، وئڪس (Waxes)، اسٽيرولز، چرٻيءَ ۾ حل ٿيندڙ وٽامنز (جهڙوڪ وٽامن A, D, E ۽ K)، مونوگليسرائڊس، ڊائي گليسرائڊس، ۽ فاسفولپيڊس شامل آهن.
لپڊس جا ڪم
[سنواريو]لپڊس جاندارن جي جسمن ۾ ڪيترائي اهم ڪم سرانجام ڏين ٿا:
- توانائي جو ذخيرو: هي جسم ۾ توانائيءَ کي گڏ ڪرڻ جو وڏو ذريعو آهن.
- سگنلنگ: هي جيوگھرڙن جي وچ ۾ پيغام رسائيءَ جو ڪم ڪن ٿا.
- بناوتي حصا: هي جيوگھرڙي جي پردي (Cell membrane) جي بناوٽ جو بنيادي حصو آهن.
بناوٽ ۽ درجي بندي
[سنواريو]لپڊس کي عام طور تي اهڙن ماليڪيولن طور بيان ڪيو ويندو آهي جيڪي پاڻيءَ کان پري ڀڄن (Hydrophobic) يا جن جو هڪ حصو پاڻيءَ ڏانهن ميل رکي ۽ ٻيو نه (Amphiphilic). لپڊس کي اٺن مکيه قسمن ۾ ورهايو ويو آهي: 1. فيٽي ايسائلز (Fatty acyls) 2. گليسرولپيڊس (Glycerolipids) 3. گليسروفاسفولپيڊس (Glycerophospholipids) 4. سفنگولپيڊس (Sphingolipids) 5. سيڪرولپيڊس (Saccharolipids) 6. پولي ڪيٽائڊس (Polyketides) 7. اسٽيرول لپيڊس (Sterol lipids) 8. پرينول لپيڊس (Prenol lipids)
چرٻي ۽ لپيڊ ۾ فرق
[سنواريو]جيتوڻيڪ ڪڏهن ڪڏهن "لپيڊ" ۽ "چرٻي" (Fat) کي هڪ ئي معنيٰ ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي، پر چرٻي اصل ۾ لپيڊس جو هڪ ننڍو گروپ آهي جنهن کي ٽرائي گليسرائڊس (Triglycerides) چيو ويندو آهي. لپيڊس ۾ ڪوليسٽرول جهڙا مادا پڻ شامل هوندا آهن. ڪجهه ضروري لپيڊس اهڙا آهن جيڪي انساني جسم پاڻ تيار نٿو ڪري سگهي، تنهنڪري انهن کي خوراڪ جي ذريعي حاصل ڪرڻ لازمي هوندو آهي.