لوسرن ڍنڍ

ڍنڍ لوسرن Lake Lucerne Vierwaldstättersee (جرمن ٻولي)
پيلئتس جبل کان لوسرن ڍنڍ جو ڏيک
map
مقام	مرڪزي سوئزرلينڊ
ڍنڍ جو قسم	تازي پاڻي جي فجورڊ
اھم داخلي وھڪرا	روئس ندي موتا اينگلبرگر آ سارنر آ
اھم خارجي وھڪرا	روئس ندي
ڪيچمينٽ	2,124 چورس ڪلوميٽر (820 چورس ميل)
سامونڊي طاس	سوئيزرلينڊ
وڌ کان وڌ ڊيگھ	30 ڪلوميٽر (19 mi)
وڌ کان وڌ ويڪر	20 ڪلوميٽر (12 mi)
ڍنڍن جي سطحي پکيڙ	113.6 چورس ڪلوميٽر (43.9 چورس ميل)
سراسري اونھائي	104 m (341 ft)
وڌ کان وڌ اونھائي	214 m (702 ft)
Water volume	11.8 km3 (2.8 cu mi)
Residence time	3.4 سال
ڪناري جي ڊيگھ 1	143.7 ڪلوميٽر (89.3 mi)
سطح جي بلندي	434 m (1,424 ft)
ڄميل حصو	سترهين ۽ اڻويهين صديءَ ۾؛ 1929 ۽ 1963 ۾ لوسرن بي ۽ ڍنڍ الپناچ
ٻيٽ	الٽسٽاٽ ٻيٽ
طاس/حوض	ارنرسي (Urnersee) گيرساوير بيڪن (Gersauer Becken) بوخسر بي (Buochser Bucht) وتزناور بي (Vitznauer Bucht) خرتز ترڪٽر (Chrütztrichter) ڪوسناخترسي (Küssnachtersee) الپناخيرسي (Alpnachersee) اسٽينسر ترخٽر (Stanser Trichter) هورور بي (Horwer Bucht) لوسرنرسي (Luzernersee)
آباديون	فلوئلين برونين گيرساو بيوخس ويتزناو ويگس ڪسناخت الپناخ اسٽاڊ اسٽينسٽاڊ هيرگسول لوسرن
ويب سائيٽ	http://www.lakelucerne.ch
حوالا
1 Shore length is not a well-defined measure.

لوسرن ڍنڍ (انگريزي: Lake Lucerne؛ جرمن: Vierwaldstättersee، لفظي معني، "چار ٻيلي واري آبادين جي ڍنڍ"، انگريزيءَ ۾ عام طور تي، "Forest cantons"، "يعني ٻيلي وارا ڪينٽون" طور ترجمو ڪيو ويو آهي؛ فرانسيسي: lac des Quatre-Cantons؛ اطالوي: lago dei Quattro Cantoni) مرڪزي سوئٽزرلينڊ ۾ هڪ ڍنڍ آهي. اها هن ملڪ ۾ چوٿين وڏي ڍنڍ آهي.

نالو

ويئروالڊسٽيٽرسي جو نالو پهريون ڀيرو 16 صدي ۾ استعمال ٿيو. 16 صدي کان اڳ. سڄي ڍنڍ کي لوزرنر سي "لَڪ لُسرن" جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. جيئن ته انگريزي (۽ جزوي طور تي اطالوي، لاگو ڊي لُسرنا جي طور تي) استعمال رهي ٿو. (ٽي) "والڊسٽي (ن)" (لفظي: "ٻيلا سائيٽون/آباديون" (انگريزي ۾) عام طور تي ٻيلي ڪينٽن جي طور تي ترجمو ڪيو ويندو آهي). 14 صدي کان وٺي يوري، شوز ۽ انٽروالڊن جا ڪنفيڊريٽ اتحادي هئا. "چار والڊسٽيٽن" (ويئر والڊسٽيٽن. لوسرن جي ڪينٽن جي اضافي سان) جو تصور پهريون ڀيرو 1450 جي ڏهاڪي ۾ رڪارڊ ڪيو ويو آهي. لوسرن جي ايگلوف ايٽرلن جي "سلور بڪ" جي اضافي ۾.

تاريخ

اليگزينڊر ڪيلام پاران، "چار ڪينٽن جي ڍنڍ"، 1850ع، نيشنل ميوزيم، وارسا

2019ع کان 2021ع تائين ڍنڍ جي بستري جو سروي ڪندڙ آثار قديمه جي ماهرن (هڪ پائيپ لائين جي تعمير دوران) هڪ ڪانسي جي دور ڳوٺ جا باقيات ڏٺا جن ۾ 1000 ق.م جا آثار موجود هئا. بعد ۾، نئين دريافتن ظاهر ڪيو ته اهو علائقو تاريخدانن جي اڳ ۾ سوچڻ کان 2,000 سال اڳ آباد هو.

سوئٽزرلينڊ جي هٿياربند فوج تاريخي طور تي ڍنڍ لوسرن کي پراڻين گولا بارود لاءِ ڊمپنگ گرائونڊ طور استعمال ڪيو، اندازاً 3,300 ٽن گولا بارود هن وقت ڍنڍ ۾ ٻڏي ويو آهي. سوئٽزرلينڊ جو دفاعي کاتو گولا بارود کي محفوظ طور تي هٽائڻ جي بهترين تجويز پيش ڪندڙ لاءِ 50,000 فرانڪ (45,000 پائونڊ) جو انعام پيش ڪيو.

جاگرافي

سوئس قومي نقشي تي ڍنڍ لوسرن ۽ ان جي چوڌاري علائقو (1:25'000)

ڍنڍ هڪ پيچيده شڪل رکي ٿي، جنهن ۾ ڪيترائي تيز موڙ ۽ چار هٿ آهن. ڍنڍ جا نو مختلف حصا انفرادي طور تي نامزد ڪيا ويا آهن:

• ارنرسي ("يوري ڍنڍ"): ڍنڍ جو پهريون حصو، فلوئلن ۽ برونن جي وچ ۾ ريوس جي وات تي.
• ريگي ميسف جي هيٺان گرسو جي اڳيان گرسوئر بيڪن ("گرسو جو بيسن"): ڍنڍ جو سڀ کان گهرو حصو آهي.
• بوچسر بوچٽ ("بوچس جو خليج"): بوچس جو خليج، جتي اينگلبرگر آا ڍنڍ ۾ داخل ٿئي ٿو.
• وٽزناور بوچٽ ("وٽزناؤ جو خليج"): برجن اسٽاڪ ۽ ريگي جي وچ وارو حصو.
• الپناچرسي ("الپناچ ڍنڍ"): الپناچ جي ويجهو پائليٽس جي ڏاکڻي جبل جي هيٺان تقريبن الڳ، ڏاکڻي بازو.
• اسٽينسر ٽرچٽر ("اسٽينز جو فنل"): پائليٽس جو اتر وارو حصو، برگن اسٽاڪ جي اولهه ۾، ۽ هرگيسويل ۽ اسٽينسٽڊ جي سامهون.
• ڪسناچٽرسي ("ڪسناچٽ ڍنڍ"): سڀ کان اتر وارو بازو، ريگي جي اولهه ۾ ڪسناچٽ ايس زي سان ان جي اترئين آخر ۾.
• ڪروٽزٽرڪٽر ("ڪراس فنل"): اسٽينسر ٽرچٽر، لوزرنرسي، ڪسناچٽرسي، ۽ وِٽزناور بُچٽ جو ملڻ جو هنڌ.
• لوزرنرسي ("لوسرن ڍنڍ"): جرمن استعمال ۾ هاڻي لوسرن جي خليج تائين ميگن هورن تائين محدود آهي، ان جي ريوس جي وهڪري سان.

لوسرن ڍنڍ ڏکڻ-اتر طرف ريوس وادي ۾ شروع ٿئي ٿي جيڪا اُرنرسي جي مٿان بيٺل ٽڪرين جي وچ ۾ فلوئلن کان اتر ۾ برونن ڏانهن وڃي ٿي ان کان اڳ جو اها اولهه ڏانهن هڪ تيز موڙ ٺاهي ٿي جتي اها گرساؤر بيڪن ۾ جاري رهي ٿي. هتي ڍنڍ جو سڀ کان گهرو نقطو پڻ آهي جنهن جي اوچائي 214 ميٽر (702 فوٽ) آهي. ان کان به وڌيڪ اولهه ۾ بوچسر بُچٽ آهي، پر ڍنڍ تيزيءَ سان ٻيهر اتر طرف مُڙي ٿي، جيڪا اولهه ۾ برگنسٽاڪ جي انٽر ناس (هيٺيون نڪ) ۽ اوڀر ۾ ريگي جي اوبر ناس (مٿيون نڪ) جي وچ ۾ تنگ سوراخ ذريعي وِٽزناؤر بُچٽ تائين پهچندي آهي. رِگي جي هيٺان وِٽزناؤ جي سامهون ڍنڍ تيزيءَ سان ٻيهر اولهه طرف مُڙي ٿي ۽ هڪ چار هٿن واري صليب جي مرڪز تائين پهچي ٿي، جنهن کي ڪرُوٽزٽريچٽر (ڪراس فنل) سڏيو ويندو آهي. هتي وِٽزناؤر بُچٽ کي اتر کان ڪُسناچٽرسي، اولهه کان لوزرنرسي، ۽ ڏکڻ ۾ هورور بُچٽ ۽ اسٽينسر ٽرِچٽر سان ملائي ٿي، جيڪو پائليٽس جي اتر اوڀر پاسي ۽ برگنسٽاڪ جي اولهه پاسي کان هيٺ ملي ٿو. پائلٽس (جنهن کي لوپر سڏيو ويندو آهي) ۽ اسٽينسٽڊ جي اوڀر واري ڊرپر جي وچ ۾ تمام تنگ پاس تي، ڍنڍ پنهنجي ڏکڻ اولهه واري هٿ الپناچسٽڊ تي پائلٽس، الپناچرسي جي ڏاکڻي دامن تي پهچي ٿي. ڍنڍ پنهنجو پاڻي لوسرن ۾ ريوس ۾ پنهنجي هٿ لوزرنرسي (جنهن جو لفظي ترجمو لوسرن جي ڍنڍ) مان ڪڍي ٿي.

سڄي ڍنڍ جو ڪل علائقو 114 چورس ڪلوميٽر (44 چورس ميل) آهي ۽ ان جي بلندي 434 ميٽر (1,424 فوٽ) آهي ۽ وڌ ۾ وڌ کوٽائي 214 ميٽر (702 فوٽ) آهي. ان جو حجم 11.8 ڪعبي ڪلوميٽر آهي. ساحل جو گهڻو حصو ڍنڍ کان 1,500 ميٽر تائين جبلن ۾ تيزيءَ سان اڀري ٿو، جنهن جي نتيجي ۾ ريگي ۽ پيليٽس جبلن جا ڪيترائي خوبصورت نظارا نظر اچن ٿا.

ريوس ندي فلوئلن ۾ ڍنڍ ۾ داخل ٿئي ٿي، ان حصي ۾ جنهن کي ارنرسي (يوري ڍنڍ، يوري جي ڪينٽن ۾) سڏيو ويندو آهي ۽ لوسرن ۾ نڪرندي آهي. ڍنڍ برونن ۾ موٽا، بوچس ۾ اينگلبرگر آ ۽ الپناچسٽڊ ۾ سارنر آ پڻ حاصل ڪري ٿي.

ٽرين ۽ روڊ ذريعي ڍنڍ جو طواف ڪرڻ ممڪن آهي، جيتوڻيڪ ريلوي رستو آرٿ-گولڊاؤ ذريعي ريگي جي اتر پاسي به ڍنڍ کي طواف ڪري ٿو. 1980 کان وٺي، A2 موٽر وي سيلسبرگ سرنگ ذريعي وڃي ٿو ته جيئن فلوئلن ۾ ڍنڍ جي شروعات جي ڏکڻ ۾ الٽڊورف، يوري ۾ صرف اڌ ڪلاڪ ۾ گوٿارڊ پاس تائين پهچي سگهجي.

ڍنڍ تي مختلف ڳوٺن ۽ شهرن جي وچ ۾ اسٽيمر ۽ ٻيون مسافر ٻيڙيون هلن ٿيون. اهو هڪ مشهور سياحتي مقام آهي، مقامي سوئس ۽ پرڏيهي ٻنهي لاءِ، ۽ ڪنارن تي ڪيترائي هوٽل ۽ ريسارٽ آهن. ان کان علاوه، سوئس ڪنفيڊريشن جي باني جي روايتي جڳهه، رتلي جو چراگاهه، ارنرسي جي ڪناري تي آهي. 1991 ۾ ملڪ جي 700 هين سالگرهه ملهائڻ لاءِ يوري ڍنڍ جي چوڌاري 35 ڪلوميٽر يادگار واڪ وي، سوئس پاٿ، ٺاهيو ويو هو.

لوسرن ڍنڍ ٽن اصل سوئس ڪينٽن يوري، شوز ۽ انٽروالڊن (جيڪو اڄ اوبوالڊن ۽ نڊوالڊن جي ڪينٽن ۾ ورهايل آهي) سان گڏ سرحدون آهن، انهي ڪري لوسرن جي ڪينٽن جو نالو ويروالڊسٽٽرسي (لفظي: چار ٻيلن جي آبادين جي ڍنڍ) رکيو ويو آهي. سوئٽزرلينڊ جون ڪيتريون ئي پراڻيون برادريون سامونڊي ڪناري سان آهن، جن ۾ ڪوسناچٽ، ويگس، ويٽزناو، گرسو، برنن، الٽڊورف، بوچس ۽ ٽريب شامل آهن.

View of the Urnersee from near Morschach in Uri, southwards, with Bauen on the left shore on the right

Lake Lucerne is singularly irregular and appears to lie in four different valleys, all related to the conformation of the adjoining mountains. The central portion of the lake lies in two parallel valleys whose direction is from west to east, the one lying north, the other south of the ridge of the Bürgenstock. These are connected through a narrow strait, scarcely one kilometre wide, between the two rocky promontories called respectively Unter Nas and Ober Nas (Lower and Upper Nose). It is not unlikely that the southern of these two divisions of the lake—called Buochser Bucht—formerly extended to the west over the isthmus whereon stands the town of Stans, thus forming an island of the Bürgenstock. The west end of the main branch of the lake, whence a comparatively shallow bay extends to the town of Lucerne, is intersected obliquely by a deep trench whose south-west end is occupied by the branch called Alpnachersee, while the north-east branch forms the long arm of Küssnacht, Küssnachtersee. These both lie in the direct line of a valley that stretches with scarcely a break in between the Uri Alps and the Emmental Alps. At the eastern end of the Gersauer Becken, where the containing walls of the lake-valley are directed from east to west, it is joined at an acute angle by the arm of Uri, or the Urnersee, lying in the northern prolongation of the deep cleft that gives a passage to the Reuss, between the Uri Alps and the Glarus Alps.سانچو:Unreliable source?

View of the Lake of Uri from Brunnen southwards

The Urnersee occupies the northernmost and deep portion of the great cleft of the Reuss Valley, which has cut through the Alpine ranges from the St Gotthard Pass to the neighbourhood of Schwyz. From its eastern shore the mountains rise in almost bare walls of rock to a height of from 3,000 to 4,000 ft (910 to 1,220 m) above the water. The two highest summits are the Fronalpstock and the Rophaien (2078 m). Between them the steep glen or ravine of the Riemenstaldener Tal descends to Sisikon, the only village with Flüelen right on the shore on that side of the Urnersee. On the opposite or western shore, the mountains attain still greater dimensions. The Niederbauen Chulm is succeeded by the Oberbauenstock, and farther south, above the ridge of the Scharti, appear the snowy peaks of the Gitschen and the Uri Rotstock (2,928 m). In the centre opens the Reuss Valley, backed by the rugged summits of the Urner and Glarner Alps.

The breadth of these various sections of the lake is very variable, but is usually between one and two miles (3 km). The lake's surface, whose mean height above the sea is 434 metres, is the lowest point of the cantons of Uri, Obwalden and Nidwalden. Originally the lake was susceptible to variations in level and flooding along its shoreline. Between 1859 and 1860, the introduction of a needle dam in the Reuss in the city of Lucerne, just upstream from the Spreuerbrücke, allowed the lake level to be stabilised.

The culminating point of the lake's drainage basin, as well as Central Switzerland, is the Dammastock at 3,630 metres above sea level.

آباديون

Left shore	Right shore
Uri (UR) Seedorf Bolzbach (Seedorf) Isleten (Bauen) Bauen Seelisberg with Treib and Rütli Nidwalden (NW) Emmetten Beckenried Buochs Ennetbürgen Bürgenstock (Ennetbürgen) Kehrsiten (Stansstad) Stansstad Stansstader Ried (Stansstad) Rotzloch Obwalden (OW) Alpnachstad NW Hergiswil Lucerne (LU) Horw Kastanienbaum (Horw) St. Niklausen (Horw)	UR Flüelen Sisikon Schwyz (SZ) Morschach Brunnen Gersau LU Vitznau Weggis Greppen SZ Küssnacht am Rigi Merlischachen (Küssnacht) LU Meggen
Luzern

استعمال

ڪشتي راني

Passenger boat on the Urnersee with the view of the Axenstrasse

A Nauen (barge) in use on the lake

The lake is navigable, and has formed an important part of Switzerland's transport system for many centuries, and at least since the opening of the first track across the Gotthard Pass in 1230. This trade grew with the opening of a new mail coach road across the pass in 1830. This road had its northern terminus at Flüelen at the extreme eastern end of the lake, and the lake provided the only practical onward link to Lucerne, and hence the cities of northern Switzerland and beyond.

Whilst the development of Switzerland's road and rail networks has relieved the lake of much of its through traffic, it continues to be used by a considerable number of vessels, both private and public. Much of this usage is tourist or leisure oriented, but the lake continues to provide practical public and cargo transport links between the smaller lakeside communities.

Passenger boats of the Schifffahrtsgesellschaft des Vierwaldstättersees (SGV) provide services on the lake, including many run by historic paddle steamers. The SGV serves 32 places along the shore of the lake, with interchange to both main line and mountain railways at various points. Under separate management, the Autofähre Beckenried-Gersau provides a car ferry service between Beckenried, on the south bank of the lake, and Gersau on the north.

Cargo barges, to a local design known as Nauen, are still used on the lake. Some have been converted for use as party boats. Other barges are used by the gravel dredging industry that operates on the lake, using large dredgers to obtain sand and gravel for use in the construction industry.

Watersports

Lake Lucerne has twice been used as a venue for the European Rowing Championships: in 1908 and then in 1926. The nearby Rotsee has since 1933 been used for rowing regattas instead.

Different sports are possible in some separate areas due to the water and wind conditions. The lake is accessible from boat and yacht harbors, to lake resorts and pools (e.g. the Lido pool in Lucerne, built in 1929 by Arnold Berger). Therefore, the lake can be easily accessible from both shores. The See-Club Luzern was founded in 1881, which is now Switzerland's largest rowing club, as well as the Reuss Luzern rowing club (Ruderclub Reuss Luzern) in 1904. The Lucerne Yacht Club (Yachtclub Luzern) has existed since 1941 and has been running since 1966 a boathouse and buoy field on Churchill-Quai in Lucerne.

The Brunnen water sports club (Wassersportclub Brunnen), founded in 1958, held on Lake Lucerne in the first years of its existence international motorboat races and water ski championships. In 1965 the association chose a new name for the club: Lake Lucerne Water Sports Club (Wassersport-Club Vierwaldstättersee). The Central Switzerland Motorboat Club (Motorbootclub Zentralschweiz) was established in 1980 and the Hergiswil Water Sports Club (Wassersportclub Hergiswil) in 1986. SchweizMobil has created a canoe tour across Lake Lucerne between Brunnen and Gersau. Due to the wind in the Reuss Valley, the southern part of Lake Uri between the campground at Gruonbachstrand in Flüelen and Isleten is a center of windsurfing.

There are about ten places where you can dive without a boat in Lake Lucerne. The water is rather chilly all year round and therefore mostly very clear. In Lake Uri, at Sisikon, one can dive to a fragmented steep vertical wall, at the northern portal of the Schieferneggtunnel. The Lediwrack Bruno lies in front of Brunnen at a depth of 15 meters. Other well-known diving spots are in front of Vitznau, Weggis, Gersau and Hergiswil.

سياحت

Stanserhorn behind Lake Lucerne

On the way south, the English discovered the mountains of central Switzerland. Several spa and bathing resorts such as Weggis or Gersau were created. In 1871, the very first rack railway in Europe, the Vitznau-Rigi Railway, was opened. In 1889 the steepest cog railway in the world was built from Alpnachstad to Mount Pilatus. Mark Twain described an ascent to the Rigi, which led to the blossoming of Swiss tourism in the United States in the 19th century. One of the largest steamship fleets in Europe operates with five steamships on Lake Lucerne.

In the area surrounding the lake and on terraces at medium height (for example Morschach and Seelisberg) there are numerous places for tourists. The Rigi, Pilatus, the Bürgenstock, the Stanserhorn, the Buochserhorn, and the two legends, the Urirotstock and the Fronalpstock are attractive panoramic mountains near Lake Lucerne. Most of them can be reached by mountain railways, some of which have their valley station near boat stations on the lake.

There are numerous locations on the lake that are important in Swiss cultural and tourism history: Rütli, Tellsplatte, Tell Chapel, Carving Tower of Stansstad, Neu-Habsburg, Schillerstein, Treib, Astrid Chapel (Küssnacht) and Meggenhorn Castle.

مشهور ثقافت ۾

بيٿوون جي "مون لائيٽ سوناٽا" جو نالو شاعر ۽ موسيقي نقاد لڊوگ ريلسٽيب جي پهرين تحريڪ جي 1832ع جي وضاحت مان نڪتل آهي، جنهن ان جو مقابلو ڍنڍ لوسرن تي چمڪندڙ چنڊ جي روشني سان ڪيو.

جيوچينو راسيني هن کي پنهنجي وليم ٽيل اوورچر سيڪشن اي: "الپس مٿان سج اڀرڻ" ۾ استعمال ڪري ٿو.

پڻ ڏسو

• باب:يورپ
• باب:ڍنڍون

نوٽ ۽ حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا

• Waterlevels Lake Lucerne at Brunnen
• Waterlevels Lake Lucerne at Lucerne
• Lake Lucerne Region
• Nidwalden Tourism
• Coolidge, William Augustus Brevoort (1911). "Lucerne, Lake of" . Encyclopædia Britannica. جلد 17 (11th ڇاپو). ص. 97–98.