لوئي چوڏھون
لوئي چوڏهون | |
|---|---|
Louis XIV | |
 لوئي چوڏهين جو مشهور پورٽريٽ (1701ع) | |
| فرانس جو بادشاهه | |
| عهدي ۾ 14 مئي 1643ع – 1 سيپٽمبر 1715ع | |
| کان اڳ | لوئي تيرهون |
| کان پوءِ | لوئي پندرهون |
| ذاتي تفصيل | |
| ڄائو | 5 سيپٽمبر 1638ع سينٽ-جيرمين-اين-لي، فرانس |
| وفات | 1 سيپٽمبر 1715ع (عمر 76 سال) ورسيلز، فرانس |
| ڌرم | ڪيٿولڪ عيسائيت |
| دستخط | فائل:Signature of Louis XIV of France.svg |
لوئي چوڏهون (Louis XIV؛ 5 سيپٽمبر 1638ع – 1 سيپٽمبر 1715ع)، جنهن کي عظيم لوئي يا سج بادشاهه (The Sun King) پڻ چيو ويندو آهي، 1643ع کان پنهنجي وفات تائين فرانس جو بادشاهه هو. سندس حڪمراني جو عرصو 72 سال ۽ 110 ڏينهن هو، جيڪو تاريخ جي ڪنهن به مڪمل طور تي آزاد حڪمران جو سڀ کان ڊگهو دور آهي.
مطلق العنان بادشاهت
[سنواريو]لوئي چوڏهون يورپ ۾ "مطلق العنان بادشاهت" (Absolutism) جي علامت هو. هن جو مشهور قول هو ته "مان ئي رياست آهيان" (L'état, c'est moi). هن پنهنجي دور ۾ طاقت کي مرڪزي حيثيت ڏني ۽ اميرن (Nobility) کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ کين ورسيلز جي محل (Palace of Versailles) ۾ رهڻ تي مجبور ڪيو. ان سان هن فرانس ۾ لڳل بغاوتن جو خاتمو ڪيو.
مذهبي ۽ فوجي پاليسيون
[سنواريو]لوئي چوڏهون سڄي فرانس ۾ ڪيٿولڪ مذهب جي يڪسانيت چاهيندو هو. هن 1685ع ۾ نانٽس جي فرمان (Edict of Nantes) کي رد ڪري ڇڏيو، جنهن سان پروٽيسٽنٽ (Huguenots) جي مذهبي آزادي ختم ٿي وئي ۽ هو ملڪ ڇڏڻ تي مجبور ٿيا.
سندس پرڏيهي پاليسي جنگين سان ڀريل هئي. هن پنهنجي حڪمرانيءَ دوران ٽي وڏيون جنگيون وڙهيون:
- فرانس-ڊچ جنگ.
- نون سالن جي جنگ.
- اسپيني جانشينيءَ جي جنگ.
انهن جنگين فرانس کي يورپ جي هڪ وڏي طاقت بڻائي ڇڏيو، پر ملڪ کي قرضن ۾ پڻ ٻوڙي ڇڏيو.
فن ۽ ثقافت جي سرپرستي
[سنواريو]لوئي جي دور کي "عظيم صدي" (Grand Siècle) چيو ويندو آهي. هن ڪيترن ئي فنڪارن ۽ عالمن جي سرپرستي ڪئي، جن ۾ شامل هئا:
- مشهور ڊراما نويس موليئر (Molière) ۽ ريسين.
- مصور لي برن ۽ منظر نگار لي نوٽر.
هن فرانسيسي اڪيڊمي آف سائنسز جو بنياد رکيو ۽ ڏکڻ فرانس ۾ 240 ڪلوميٽر ڊگهو ڪينال دو ميڊي (Canal du Midi) تعمير ڪرايو.
وفات ۽ جانشيني
[سنواريو]لوئي چوڏهون 1715ع ۾ وفات ڪئي. هن پنهنجي پٺيان پنهنجي پڙپوٽي، لوئي پندرهون کي هڪ طاقتور پر جنگين کان ٿڪل ۽ قرضن ۾ ٻڏل سلطنت ورثي ۾ ڏني.