لوئي پاسچر
| لوئي پاسچر | |
|---|---|
[[File: |frameless|alt=]]لوئي پاسچر پنهنجي ليبارٽري ۾ ڪم ڪندي (1885ع). | |
| پيدائش | 27 ڊسمبر 1822 |
| وفات | 28 سيپٽمبر 1895 (72 سال) |
| قوميت | فرانسيسي |
| پيشو | ڪيميا دان، مائڪرو بايولوجسٽ |
| شھرت جو ڪارڻ | پاسچرائيزيشن، ريبيز جي ويڪسين، جراثيم جو نظريو |
لوئي پاسچر (Louis Pasteur) هڪ مشهور فرانسيسي ڪيميا دان ۽ مائڪرو بايولوجسٽ هو، جيڪو ويڪسين، خمير (Fermentation) ۽ پاسچرائيزيشن (Pasteurization) جي اصولن جي دريافتن جي ڪري سڃاتو وڃي ٿو. هن جي تحقيق جديد طب، صفائيءَ جي اصولن ۽ پبلڪ هيلٿ جو بنياد وڌو.
علمي خدمتون ۽ دريافتون
[سنواريو]پاسچر کي "بئڪٽيريولوجي جو پيءُ" ۽ "مائڪرو بايولوجي جو پيءُ" پڻ چيو ويندو آهي. هن جون ڪجهه اهم خدمتون هي آهن:
- جراثيم جو نظريو (Germ Theory): هن ثابت ڪيو ته بيماريون جراثيم جي ڪري ٿين ٿيون. هن جي تجربن ڏيکاريو ته جراثيم کي مارڻ يا روڪڻ سان بيمارين کان بچي سگهجي ٿو.
- پاسچرائيزيشن: کير ۽ شراب کي بئڪٽيريا کان پاڪ ڪرڻ لاءِ گرم ڪرڻ جو طريقو ايجاد ڪيو، جنهن کي سندس نالي تي "پاسچرائيزيشن" چيو ويندو آهي.
- ويڪسين جي تياري: پاسچر ريبيز (ٻرندڙ ڪتي جو چڪ) ۽ اينٿراڪس جهڙين موذي بيمارين جون ويڪسينون تيار ڪري لکين ماڻهن جون زندگيون بچايون.
اهم تجربا
[سنواريو]پاسچر "خودبخود پيدائش" (Spontaneous Generation) جي قديم نظريي کي غلط ثابت ڪيو. هن هڪ تجربي ذريعي ڏيکاريو ته جيڪڏهن ڪنهن برتن کي جراثيم کان پاڪ (Sterilize) ڪري سيل ڪيو وڃي ته ان ۾ ڪو به جاندار پيدا نٿو ٿئي، پر کليل برتن ۾ مائڪرو آرگنزم پيدا ٿي سگهن ٿا. هن ڪاميابيءَ تي کيس 1862ع ۾ "الحمبرٽ انعام" ڏنو ويو.
ڪيميا ۾ حصو
[سنواريو]پاسچر پنهنجي ڪيريئر جي شروعات ڪيميا (Chemistry) سان ڪئي. هن قلمن (Crystals) جي بناوٽ ۽ "آپٽيڪل آئسومرزم" (Optical isomerism) جي شعبي ۾ بنيادي کوجنائون ڪيون، جن جو اڄ به ميڊيڪل ڪيمسٽريءَ ۾ وڏو اثر آهي.
پاسچر انسٽيٽيوٽ ۽ وفات
[سنواريو]1887ع ۾ هن پنهنجي نالي سان "پاسچر انسٽيٽيوٽ" قائم ڪيو ۽ مرڻ تائين ان جو ڊائريڪٽر رهيو. هن جي وفات 1895ع ۾ ٿي ۽ کيس ساڳئي انسٽيٽيوٽ جي هيٺان هڪ مقبري ۾ دفن ڪيو ويو. جيتوڻيڪ هن جون خدمتون بي مثال آهن، پر تاريخي دستاويزن مان معلوم ٿئي ٿو ته هن ڪجهه موقعن تي پنهنجي حريفن کي مات ڏيڻ لاءِ ڪجهه معلومات لڪائي هئي.