لبرل آرٽس ايجوڪيشن
لبرل آرٽس ايجوڪيشن (Liberal arts education) مغربي اعليٰ تعليم جو هڪ روايتي تعليمي ڪورس آهي، جنهن ۾ قدرتي سائنس، سماجي سائنس، آرٽس ۽ انسانيت (Humanities) جا شعبا شامل هوندا آهن.[1][2] هتي "آرٽ" مان مراد ڪا سٺي فن (Fine art) بجاءِ هڪ "سکيل مهارت" آهي. هي تعليمي نظام پيشه ورانه، فني يا مذهبي تعليم جي مقابلي ۾ هڪ وسيع علمي بنياد فراهم ڪري ٿو.[3] روايتي طور تي لبرل آرٽس ۾ ست موضوع شامل هئا، جن کي ٻن حصن ۾ ورهايو ويو هو:
- ٽريويم (Trivium): جنهن ۾ بلاغت (Rhetoric)، گرامر، ۽ منطق (Logic) شامل هئا.
- ڪواڊريويم (Quadrivium): جنهن ۾ علم نجوم (Astronomy)، حساب (Arithmetic)، جاميٽري (Geometry)، ۽ موسيقي شامل هئا.
اڄڪلهه هن ۾ ڪيترائي جديد شعبا جهڙوڪ بشريات (Anthropology)، نفسيات، سماجيات، اقتصاديات ۽ قانون پڻ شامل ڪيا ويا آهن.
تاريخ
[سنواريو]لبرل آرٽس جي شروعات قديم يونان جي ان انڪوائري طريقن سان ٿي جيڪي "عالمي سمجھ" جي خواهش تي ٻڌل هئا.[4] فيثاغورس دليل ڏنو هو ته ڪائنات ۾ هڪ رياضي ۽ جاميٽري واري هم آهنگي موجود آهي. 4 صدي قبل مسيح ۾ ايٿنز جي حڪومت عوامي تقرير (Rhetoric) جي صلاحيت کي تمام گهڻي اهميت ڏيندي هئي.[5]
قرون وسطيٰ (Middle Ages) ۾ يونيورسٽين ۾ اهي ست لبرل آرٽس پڙهايا ويندا هئا. 12هين صدي ۾ هيراد آف لينڊسبرگ هڪ انسائيڪلوپيڊيا تيار ڪيو هو جنهن ۾ فلسفي، لاهوت، ادب ۽ سائنس جي خيالن کي گڏ ڪيو ويو هو ته جيئن عورتن کي تعليم ڏئي سگهجي.[6] رنيسانس (Renaissance) جي دور ۾ اطالوي انسان دوستن (Humanists) منطق جي بجاءِ تاريخ، يوناني ٻولي ۽ اخلاقي فلسفي تي وڌيڪ زور ڏنو.[7]
جديد استعمال
[سنواريو]جديد دور ۾ لبرل آرٽس کي چئن مکيه علائقن ۾ ورهايو ويو آهي:
- لائف سائنس: حياتيات (Biology)، نيرو سائنس.
- فزيڪل سائنس: فزڪس، ڪيمسٽري، علم نجوم.
- فارمل سائنس: منطق، رياضي، شماريات.
- انسانيت ۽ سماجي سائنس: فلسفو، تاريخ، ادب، نفسيات، سماجيات.
آمريڪا ۾ لبرل آرٽس
[سنواريو].jpg)
آمريڪا ۾ لبرل آرٽس ڪاليج اهي ادارا آهن جيڪي انڊر گريجوئيٽ سطح تي لبرل آرٽس جي پڙهائي تي وڌيڪ ڌيان ڏيندا آهن.[8] انهن ڪاليجن ۾ اڪثر ڪري "سقراطي طريقو" (Socratic method) استعمال ڪيو ويندو آهي، جتي استاد شاگردن سان گڏ بحث مباحثو ڪري سکيا جو عمل اڳتي وڌائيندا آهن.[9]
حوالا
[سنواريو]- ↑ "MA Liberal Arts | Course Overview". University of Winchester (in برطانوي انگريزي). Retrieved 2022-02-06.
- ↑ "What is Liberal Arts? – Ancient, Medieval, Modern". Liberal Arts UK. Retrieved 2018-06-04.
- ↑ "What Does Liberal Arts Mean?". admission.princeton.edu.
{{cite web}}: Text "Princeton Admission" ignored (help) - ↑ Tubbs, Nigel (2014). Philosophy and Modern Liberal Arts Education: Freedom is to Learn. Houndmills, Basingstoke, Hampshire: Palgrave Macmillan. p. 1. ISBN 978-1-137-35891-2. OCLC 882530818.
- ↑ "Trivium and Quadrivium | The Seven Liberal Arts | Study Liberal Arts". Liberal Arts (in برطانوي انگريزي). Retrieved 2020-04-25.
- ↑ Tidbury, Iain (5 August 2019). "Liberal Arts Education by and for Women". Liberal Arts. Retrieved 5 August 2019.
- ↑ Paul Oskar Kristeller, Renaissance Thought II: Papers on Humanism and the Arts (New York: Harper Torchbooks, 1965), p. 178.
- ↑ "Defining Liberal Arts Education" (PDF). Wabash College. Archived from the original (PDF) on 21 October 2012. Retrieved 9 December 2012.
- ↑ Cech, Thomas R. (1999). "[[suspicious link removed] Science at Liberal Arts Colleges: A Better Education?]". Daedalus 128 (1): 195–216. ISSN 0011-5266. [suspicious link removed].