لائوزي

لائوزي
فائل:Zhang Lu-Laozi.jpg منگ دور جو لائوزي جو پورٽريٽ (ژانگ لو پاران)
پيدائش	روايتي طور 6هين صدي ق م (ڪڏهن 4هين صدي ق م پڻ چيو وڃي ٿو) چو رياست (اڄوڪو لُوئي، هينان)
وفات	روايتي طور 5هين صدي ق م
ٻيا نالا	لي اِر (李耳)، لي بو يانگ (李伯陽)
مشھور ڪم	داؤ ده جِنگ
عهد	قديم فلسفو
علائقو	چيني فلسفو
مڪتبه فڪر	تاؤ ازم
اهم نظريا	تاؤ، وو وي (Wu wei)

لائوزي (چيني ٻولي: 老子؛ پِن ين: Lǎozǐ) هڪ افسانوي چيني فلسفي طور سڃاتو وڃي ٿو، جنهن کي عام طور تي داؤ ده جِنگ جو مصنف سمجھيو وڃي ٿو، جيڪو تاؤ ازم جي بنيادي متنن مان هڪ آهي. جديد علمي تحقيق مطابق سندس حياتياتي تفصيل گهڻو ڪري بعد ۾ ٺهيل روايتون آهن ۽ ممڪن آهي ته داؤ ده جِنگ ڪيترن ئي ليکڪن جي گڏيل ڪوشش جو نتيجو هجي.

نالو ۽ پس منظر

"لائوزي" لفظي معنيٰ "پوڙهو استاد" يا "قديم حڪيم" آهي. روايتي حساب سان سندس ذاتي نالو لي اِر (李耳) هو ۽ هو ڇهين صدي قبل مسيح ۾ چو رياست ۾ پيدا ٿيو، جيڪا بهار ۽ خزاں جو دور (Spring and Autumn period) دوران موجود هئي.

روايتي زندگي

روايتي بيانن مطابق لائوزي زو سلطنت جي درٻار ۾ شاهي آرڪائيوسٽ طور ڪم ڪندو هو، جتي سندس ملاقات ڪنفيوشس سان ٿي ۽ هن تي گهرو اثر وڌائيندو رهيو. چيو وڃي ٿو ته هن داؤ ده جِنگ هڪ ئي ويهڪ ۾ لکيو ۽ پوءِ اولهه طرف جهنگلي علائقي ۾ گوشه نشيني اختيار ڪئي.

فلسفو

لائوزي کي عام طور تاؤ ازم جو باني سمجھيو وڃي ٿو. سندس فلسفي جا اهم تصور هي آهن:

• تاؤ (Dao) – ڪائنات جو بنيادي اصول يا رستو
• وو وي (Wu wei) – غير جبر واري عمل يا قدرتي هم آهنگي سان هلڻ

هي خيال شخصي اخلاق، فطرت سان هم آهنگي، سادگي ۽ غير مداخلت تي زور ڏين ٿا.

مذهبي حيثيت

چيني ثقافت ۾ لائوزي کي وڏي اهميت حاصل آهي. تانگ سلطنت دوران کيس شاهي خاندان جو جد امجد سمجھيو ويو. ڪجهه تاؤ ازمي ۽ چيني مذهبي روايتن ۾ کيس امر سنت يا ديوي حيثيت ڏني وئي آهي، ۽ کيس لاوجون (老君) جي لقب سان پڻ ياد ڪيو وڃي ٿو.

جديد علمي نظر

ويهين صديءَ جي تاريخي تحقيق موجب ڪيترن عالمن لائوزي جي حقيقي وجود بابت سوال اٿاريا آهن. ڪجهه محققن جو خيال آهي ته داؤ ده جِنگ اصل ۾ جنگي رياستن جي دور دوران مختلف مصنفن طرفان ترتيب ڏنل متن آهي.

اثر

داؤ ده جِنگ چيني مذهبي تحريڪن، فلسفي، ۽ ادب تي گهرو اثر ڇڏيو آهي. ڪيترن چيني فلسفين هن متن تي تشريحون، تنقيدون ۽ تبصرا لکيا.