قلعو مبارڪ، بٺينڊو
|
|
هي مضمون وڪيپيڊيا ايشيائي مهيني جي 2025 واري ڇاپو جي ڀاڱي طور جمع ڪرايو ويو يا وڌايو ويو هيو.. |
| قلعو مبارڪ | |
|---|---|
قلعه مبارڪ 2015 ۾ | |
| مقام | ڀٽنڊا ، پنجاب، انڊيا |
| متناسقا | 30°12′29″N 74°56′15″E / 30.20806°N 74.93750°E |
| بلندي | 30 ميٽر |
| تعمیر | ڇهين صدي عيسوي |
| بحالي از | پٽيالا جو مهاراجا |
| نظم و نسق | گورنمينٽ آف پنجاب، انڊيا (پٽيالا رياست جي خاتمي کان پوءِ ۽ يونين آف انڊيا اندر الحاق ) |
- قلعي جي اندران نظارو
- قلعو مبارڪ جو اندروني منظر
- جون 2003 ۾ قلعي جي مٿئين ڇت تان نظارو
- 1906 ۾ بٺنڊا قلعو
قلعه مبارڪ[1]، جنهن کي گوبند ڳڙهه به چيو ويندو آهي، هندستان جي شهر پنجاب جي شهر بٺنڊا جي دل ۾ هڪ تاريخي يادگار آهي. اهو قومي اهميت جي يادگار طور تسليم ڪيو وڃي ٿو ۽ آرڪيالاجيڪل سروي آف انڊيا طرفان برقرار رکيو ويو آهي.[2]
اهو موجوده جاءِ تي 1100 کان 1200ع تائين وجود ۾ آيو آهي ۽ هندستان جو سڀ کان پراڻو بچيل قلعو آهي. هتي ئي دهلئ جي تخت تي پهرين عورت رضيه سلطان کي شڪست کائڻ تي قيد ڪيو ويو ۽ تخت تان لاٿو ويو. [3] قلعي جون سرون ڪشان دور جون آهن، جڏهن شهنشاهه ڪنشڪ اتر هندستان/باختر تي راڄ ڪندو هو. راجا دب لاءِ سمجهيو وڃي ٿو ته بادشاهه ڪنشڪ سان گڏجي قلعو جوڙايو هو. [4] قلعه مبارڪ ڏهين صديءَ جي پوئين حصي ۾ هندو شاهي گهراڻي جي حاڪم جئپال جي حڪومت هيٺ هو. [5]
فن تعمير
[سنواريو]هندستان جي امپيريل گزيٽيئر قلعي کي 36 قلعا ۽ اوچائي اٽڪل 118 فوٽ بيان ڪري ٿي. اهو آس پاس ڪيترن ئي ميلن لاءِ هڪ نمايان نشان هو. [6]
تاريخ
[سنواريو]
ڀٽنڊا جي قلعه مبارڪ کي مبينا طور تي راجا داب تعمير ڪرايو ويو آهي، جيڪو هڪ مقامي حڪمران آهي. [7]راجا داب وينا پال جو ڏاڏو هو، جيڪو اڳتي هلي هڪ ٻئي مقامي حڪمران هو.[8] قلعي جي تعمير لاءِ جيڪي سرون استعمال ڪيون ويون آهن، سي ڪشان دور جون آهن. قلعو راجا انهيءَ لاءِ ٺهرايو هو ته جيئن هون ڪنشڪ بادشاهه جي بادشاهت تي ڪاهه نه ڪري سگهن پوئين سالن ۾ قلعي ۾ علائقي جي حڪمرانن طرفان مختلف قسمن جي ڦير ڦار ڪئي وئي آهي. دهليءَ جي پهرين ملڪه رضيه سلطانه کي قلعه مبارڪ ۾ قيد ڪيو ويو هو.[9][10] ڪشمير جي هندو تاريخن ان کي جئپال جي گاديءَ جو هنڌ ڄاڻايو آهي، ۽ چون ٿا ته ان تي محمود غزنويءَ قبضو ڪيو هو. ڀٽنڊا محمدي دور جي شروعاتي تاريخدانن جي تصنيفن ۾ بتريندا جي نالي سان ظاهر ٿئي ٿو، جنهن کي اڪثر غلط طور تي تبرهند ۾ تبديل ڪيو ويو آهي. مغل سلطنت جي حڪمرانيءَ ۾، خاص ڪري توانا مغل شهنشاهه اڪبر جي دور ۾ قلعي کي ڪيترائي ڀيرا وڌايو ويو.

1754ع ۾ قلعه مبارڪ تي قبضو ڪيو ۽ گرو گوبند سنگهه جي نالي سان ان جو نالو بدلائي گوبند ڳڙهه رکيو. ان کان اڳ مقامي چون ٿا ته گرو نانڪ ديو، پهريون سک گرو 1515ع ۾ قلعي جو دورو ڪيو هو ۽ نائين سک گرو گرو تيغ بهادر 1665ع ڌاري قلعي جو دورو ڪيو هو. ڪيترن سالن کان پوءِ يعني 1705ع ۾ گرو گوبند سنگهه مڪتسر جي جنگ ۾ فتح کان پوءِ قلعي ۾ آيو. [11][12][13] گرو گوبند سنگهه جي دوري کي ياد ڪرڻ لاءِ پوءِ قلعي جي احاطي اندر ٻه گردوارا تعمير ڪيا ويا، جن مان هڪ پٽيالا جي اڳوڻي حڪمران ڪرم سنگهه ٺهرايو هو. [14]
پڻ ڏسندا
[سنواريو]- قلعو مبارڪ، پٽيالا
- بٺينڊو ضلعو
گيلري
[سنواريو]- ↑ Hindustan times articleBathinda’s Gobindgarh Fort crumbling, poses threat to visitors
- ↑ "Alphabetical List of Monuments – Punjab", Archaeological Survey of India - Chandigarh circle, حاصل ڪيل 25 June 2018۔
- ↑ "Queen Razia Sultana's story crumbles in Bathinda fort". The Times of India. 29 May 2017. https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/queen-razia-sultanas-story-crumbles-in-bathinda-fort/articleshow/58887331.cms.
- ↑ Bathinda fort heading towards collapse, cries for renovation (4 November 2014). "Bathinda fort heading towards collapse, cries for renovation". Hindustan Times. https://www.hindustantimes.com/punjab/bathinda-fort-heading-towards-collapse-cries-for-renovation/story-Q1KNUJbt7SAm6fQarh621N.html.
- ↑ Bathinda fort heading towards collapse, cries for renovation (4 November 2014). "Bathinda fort heading towards collapse, cries for renovation". Hindustan Times. https://www.hindustantimes.com/punjab/bathinda-fort-heading-towards-collapse-cries-for-renovation/story-Q1KNUJbt7SAm6fQarh621N.html.
- ↑ "Imperial Gazetteer of India, v. 8, p. 89, p. 90. - BHATINDA TOWN", Digital South Asia Library., حاصل ڪيل 9 July 2018۔
- ↑ Sen, Aloka Parasher, ed (2024). Handbook on Urban History of Early India. Springer Nature. pp. 351–352. ISBN 9789819762309. "Bathinda was an important settlement from 300 to 1200 CE and even during the medieval period. It was called Govindgarh in earlier times. As per the tradition the fort was built by Raja Deb, an ancestor of Vena Pal, during the early centuries. The fort was originally made of mud bricks. It has witnessed several alterations at the hands of successive rulers. The excavation conducted by Shri Raghbir Singh at Bathinda Fort revealed pottery and mud-brick wall of the early medieval period."
- ↑ Sen, Aloka Parasher, ed (2024). Handbook on Urban History of Early India. Springer Nature. pp. 351–352. ISBN 9789819762309. "Bathinda was an important settlement from 300 to 1200 CE and even during the medieval period. It was called Govindgarh in earlier times. As per the tradition the fort was built by Raja Deb, an ancestor of Vena Pal, during the early centuries. The fort was originally made of mud bricks. It has witnessed several alterations at the hands of successive rulers. The excavation conducted by Shri Raghbir Singh at Bathinda Fort revealed pottery and mud-brick wall of the early medieval period."
- ↑ "Queen Razia Sultana's story crumbles in Bathinda fort". The Times of India. 29 May 2017. https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/queen-razia-sultanas-story-crumbles-in-bathinda-fort/articleshow/58887331.cms.
- ↑ "Qila Mubarak Bathinda", حاصل ڪيل 9 July 2018۔
- ↑ Hindustan times article - Bathinda’s Gobindgarh Fort crumbling, poses threat to visitors
- ↑ "Imperial Gazetteer of India, v. 8, p. 89, p. 90. - BHATINDA TOWN", Digital South Asia Library., حاصل ڪيل 9 July 2018۔
- ↑ Discover the ancient fort of bathinda - indianculture.gov.in
- ↑ Hindustan times article - Bathinda’s Gobindgarh Fort crumbling, poses threat to visitors