فرڊيننڊ ميگلان

فرڊينينڊ مئگيلان
Ferdinand Magellan
فرڊينينڊ مئگيلان; Ferdinand Magellan
	Portrait, ت. 1550–1625
پيدائش	Fernão de Magalhães; ت. 1480; Northern Portugal
وفات	27 اپريل 1521 (عمر 40–41 سال); Chiefdom of Mactan; (now Mactan, Philippines)
شھرت جو ڪارڻ	The Magellan expedition; Finding the Strait of Magellan; Naming the Pacific Ocean; First documented Pacific Ocean crossing;
ھٿ اکر

فرڊينينڊ ميگيلن (Ferdinand Magellan؛ پرتگالي: Fernão de Magalhães؛ لڳ ڀڳ 1480ع – 27 اپريل 1521ع) پرتگال جو هڪ دريافتڪار هو، جيڪو سال 1519ع کان 1522ع جي اسپيني مهمن جي اڳواڻي ڪرڻ لاءِ مشهور آهي، جنهن جو مقصد ايسٽ انڊيز (هندستان) تائين سامونڊي رستو ڳولڻ هو.^[1] هن مهم دوران ميگيلن جو آبنائي دريافت ڪيو، پئسفڪ سمنڊ کي يورپي طور پهريون ڀيرو پار ڪيو ۽ فلپائن سان پهريون يورپي رابطو قائم ڪيو.^[2] ميگيلن سال 1521ع ۾ فلپائن ۾ جنگ دوران مارجي ويو، پر سندس عملو، جنهن جي اڳواڻي "خوان سيباستيان ايلڪانو" ڪئي، سال 1522ع ۾ اسپين واپس پهتو ۽ انساني تاريخ ۾ ڌرتي جي پهرين سامونڊي چڪر (circumnavigation) کي مڪمل ڪيو.^[3]

فرڊيننڊ ميگيلان (لڳ ڀڳ 1480ع - 27 اپريل 1521ع) هڪ پرتگالي ڳولا ڪندڙ هو جيڪو سال 1519-1522 جي اسپيني ايسٽ انڊيز جي مهم جي منصوبابندي ۽ اڳواڻي لاءِ مشهور هو. هن مهم دوران، هن ميگيلان جي سامونڊي لنگهه دريافت ڪيو، پئسفڪ سمنڊ جي پهرين يورپي ڪراسنگ ڪئي ۽ فلپائن سان پهريون مشهور يورپي رابطو ڪيو.^[4] ميگيلان پاڻ سال 1521ع ۾ فلپائن ۾ جنگ ۾ مارجي ويو، پر سندس عملو، جنهن جي اڳواڻي اسپيني نيويگيٽر جوان سباسٽين ايلڪانو ڪئي، 1522 ۾ اسپين جو واپسي سفر مڪمل ڪيو، تاريخ ۾ پهرين ڀيرا ڌرتيء جي چوڌاري طواف مڪمل ڪيو.

سال 1480ع جي آس پاس هڪ معمولي پرتگالي امير خاندان ۾ پيدا ٿيندڙ، ميگيلان ايشيا ۾ پرتگالي تاج جي خدمت ۾ هڪ ماهر ملاح ۽ بحري آفيسر بڻجي ويو. بهرحال، بادشاهه مينوئل پهريون آمريڪا کنڊ جي چوڌاري اولهه طرف جهاز هلائيندي ملاڪا يا اسپائس ٻيٽن تائين پهچڻ جي ميگيلان جي منصوبي جي حمايت ڪرڻ کان انڪار ڪيو پوءِ ميگيلان اسپين جي بادشاهه چارلس پهرين کي ساڳيو منصوبو پيش ڪيو، جنهن ان کي منظور ڪيو. سيويل ۾، هن شادي ڪئي، ٻه ٻار پيدا ڪيا ۽ مهم جو انتظام ڪيو. ^[5] سال 1518ع ۾، هسپانوي بادشاهت سان وفاداري جي ڪري، ميگيلن کي اسپيني بحري ٻيڙي، پنج ٻيڙين تي مشتمل "آرماڊا آف مولوڪا" جو ايڊمرل مقرر ڪيو ويو ۽ مهم جي ڪمان ڏني وئي. هن کي "ڪمانڊر آف دي آرڊر آف سينٽياگو"، جيڪو اسپيني سلطنت جي اعليٰ ترين فوجي عهدن مان هڪ آهي، پڻ بڻايو ويو.^[6]

بادشاهه پاران خاص اختيار ۽ مراعات سان، هن پنهنجي ٻيڙين کي سينلوڪر ڊي باراميڊا کان ڏکڻ اولهه ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ پار، ڏکڻ آمريڪا جي اوڀر ساحل تائين ۽ ڏکڻ ۾ پيٽاگونيا تائين ڇڪيو. طوفانن ۽ بغاوتن جي هڪ سلسلي جي باوجود، مهم ڪاميابي سان ميگيلان جي سامونڊي گذرگاهه مان گذري "مار ڊيل سور" ۾، جنهن کي ميگيلان "مار پئسفيڪو" يا پئسفڪ سمنڊ جو نالو ڏنو، ۾ پهتي.^[7] مهم پئسفڪ جي هڪ مشڪل پار ڪرڻ کان پوءِ گوام ۽ پوءِ فلپائن پهتي. اتي، 27 اپريل 1521 تي، ميگيلن ميڪٽن جي جنگ ۾، ميگيلان ڳچيء ۾ زهر واري تير لڳڻ کان پوءِ فوت ٿي ويو. ڪئپٽن جوآن سيبسٽين ايلڪانو جي ڪمان هيٺ، هي مهم آخرڪار اسپائس ٻيٽن تي پهتي. پوءِ بحري ٻيڙن جا باقي بچيل ٻہ ٻيڙيون ڌار ٿيون، هڪ نيو اسپين (ميڪسيڪو) تائين پهچڻ لاء، پئسفڪ جي اوڀر طرف سفر ڪيو، پر ڪامياب نه ٿي. ٻئي، جنهن جي ڪمان ايلڪانو جي ڪمان هيٺ هئي، اولهه طرف هندي سمنڊ ۽ پوء اتر طرف آفريڪا جي ايٽلانٽڪ ساحل سان گڏ روانو ٿيو ۽ آخرڪار سيپٽمبر 1522ع ۾ اسپين واپس آيو.

پرتگال جي بادشاهت جي هيٺ رهڻ دوران، ميگيلان اڳ ۾ ئي اوڀر طرف سفر ڪندي (1505 کان 1511-1512 تائين) ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ مالائي ٻيٽن تي پهچي چڪو هو. پر هن ڀيرا اولهه ڏانهن علائقي جو ٻيهر دورو ڪندي، ميگيلان تاريخ ۾ پهريون ڀيرو ڌرتيء جي مڪمل ذاتي طواف (circumnavigation) جو اعزاز حاصل ڪيو.^[8]^[9]

ابتدائي زندگي

ميگيلن لڳ ڀڳ 1480 ۾ هڪ ننڍي پرتگالي اشرافي خاندان ۾ پيدا ٿيو.^[10] هو جلد ئي ماهر ملاح ۽ بحري آفيسر بڻجي پرتگال جي بادشاهت جي خدمت ۾ ايشيا ۾ ڪم ڪرڻ لڳو.^[11] جڏهن بادشاهه مانويل پهريون سندس اولهه طرف سفر ڪندي مولوقا ٻيٽ (Spice Islands) تائين پهچڻ جي منصوبي جي حمايت نه ڪئي، ته ميگيلن اهو منصوبو اسپين جي بادشاهه چارلس پهريون کي پيش ڪيو، جنهن ان کي منظور ڪيو.^[12]

مهم جي تياري

سيويل ۾ رهندي ميگيلن شادي ڪئي، ٻه ٻار ٿيا ۽ مهم کي منظم ڪيو.^[13] 1518 ۾ اسپيني تاج سان وفاداري سبب کيس اسپيني بحري ٻيڙي جو ايڊمرل مقرر ڪيو ويو ۽ پنج ٻيڙين تي مشتمل ”آرمادا آف مولوقا“ جي ڪمان سونپي وئي.^[14] کيس آرڊر آف سينٽياگو جو ڪمانڊر پڻ بڻايو ويو، جيڪو اسپيني سلطنت جي اعليٰ فوجي اعزازن مان هڪ هو.^[15]

عالمي مهم

بادشاهه طرفان خاص اختيار ملڻ بعد ميگيلن سانلوڪار ڊي باراميدا کان روانو ٿيو ۽ ائٽلانٽڪ سمنڊ پار ڪري ڏکڻ آمريڪا جي اوڀر ڪناري تي پهتو ۽ پوءِ ڏکڻ طرف پيٽاگونيا ڏانهن ويو.^[16] ڪيترين طوفانن ۽ بغاوتن باوجود، مهم ڪاميابي سان ميگيلن جو آبنائي مان گذري ۽ ”مار ڊيل سور“ ۾ داخل ٿي، جنهن کي ميگيلن ”پئسفڪ سمنڊ“ نالو ڏنو.^[17]

ڊگهي سفر بعد مهم گوام تي لٿي ۽ پوءِ فلپائن پهتي. 27 اپريل 1521 تي ميگيلن مڪٽان جي جنگ دوران زهر لڳل تير لڳڻ سبب مارجي ويو.^[18]

مهم جو مڪمل ٿيڻ

ميگيلن جي موت بعد ڪپتان خوان سيباستيان ايلڪانو جي اڳواڻي ۾ مهم مصالحا ٻيٽ تائين پهتي. باقي رهيل ٻيڙين مان هڪ ناڪام ڪوشش بعد الڳ ٿي وئي، جڏهن ته ٻي ٻيڙي هندي سمنڊ پار ڪري ۽ آفريقا جي ائٽلانٽڪ ڪناري سان سفر ڪندي سيپٽمبر 1522 ۾ اسپين واپس پهتي.^[19]

اڳيون سفر

پرتگال جي خدمت دوران ميگيلن اڳ ئي ملائي ٻيٽ مجموعو تائين اوڀر طرف سفر ڪري چڪو هو (1505–1512). بعد ۾ اولهه طرف ساڳئي علائقي تائين پهچي هن عملي طور ڌرتيءَ جي لڳ ڀڳ مڪمل ذاتي چڪر حاصل ڪيو.^[20]

اهميت

ميگيلن جي مهم عالمي جاگرافي، سامونڊي رستن ۽ خلائي تصور (global geography) کي نئين سر بيان ڪيو ۽ انساني تاريخ جي سڀ کان اهم دريافتي سفرن مان هڪ سمجهي وڃي ٿي.^[21]

حوالا

↑ Encyclopaedia Britannica – Ferdinand Magellan.
↑ History of Exploration – Magellan expedition.
↑ Spanish naval archives.
↑ "Ferdinand Magellan". www.rmg.co.uk (انگريزي ۾). Royal Museums Greenwich. اصل نسخو مان 26 January 2025 تي محفوظ ڪيل. 14 February 2025 تي حاصل ڪيل.
↑ Kinsella, Pat (27 April 2021). "Dire Straits: the story of Ferdinand Magellan's fatal voyage of discovery". BBC History Magazine. 23 July 2021 تي حاصل ڪيل.
↑ Castro, Xavier de (dir.); Carmen Bernand; Hamon, Jocelyne et Thomaz, Luiz Filipe (2010). Le voyage de Magellan (1519–1522). La relation d'Antonio Pigafetta et autres témoignages (in French). Paris: Éditions Chandeigne, collection " Magellane ". ISBN 978-2915540574
↑ Hartig, Otto (1 October 1910). "Ferdinand Magellan". Catholic Encyclopedia. جلد 9. New York: Robert Appleton Company. 31 October 2010 تي حاصل ڪيل – NewAdvent.org وسيلي.
↑ Miller, Gordon (2011). Voyages: To the New World and Beyond (1st ڇاپو). University of Washington Press. ص. 30. ISBN 978-0-295-99115-3.
↑ Dutch, Steve (21 May 1997). "Circumnavigations of the Globe to 1800". University of Wisconsin-Green Bay. اصل نسخو مان 23 October 2014 تي محفوظ ڪيل. 11 October 2014 تي حاصل ڪيل.
↑ Portuguese historical biographies.
↑ Portuguese maritime history sources.
↑ Spanish exploration archives.
↑ Magellan expedition records.
↑ Spanish imperial navy documents.
↑ Order of Santiago historical records.
↑ Voyage chronicles.
↑ Pacific exploration history.
↑ Philippine historical sources.
↑ First circumnavigation historical records.
↑ Portuguese exploration studies.
↑ World exploration history.

ٻاهريان ڳنڍڻا

↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "birth_location".

حوالي جي چڪ: "note" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="note"/> نہ مليو

[2] Encyclopaedia Britannica – Ferdinand Magellan.

[3] History of Exploration – Magellan expedition.

[4] Spanish naval archives.

[5] "Ferdinand Magellan". www.rmg.co.uk (انگريزي ۾). Royal Museums Greenwich. اصل نسخو مان 26 January 2025 تي محفوظ ڪيل. 14 February 2025 تي حاصل ڪيل.

[6] Kinsella, Pat (27 April 2021). "Dire Straits: the story of Ferdinand Magellan's fatal voyage of discovery". BBC History Magazine. 23 July 2021 تي حاصل ڪيل.

[7] Castro, Xavier de (dir.); Carmen Bernand; Hamon, Jocelyne et Thomaz, Luiz Filipe (2010). Le voyage de Magellan (1519–1522). La relation d'Antonio Pigafetta et autres témoignages (in French). Paris: Éditions Chandeigne, collection " Magellane ". ISBN 978-2915540574

[8] Hartig, Otto (1 October 1910). "Ferdinand Magellan". Catholic Encyclopedia. جلد 9. New York: Robert Appleton Company. 31 October 2010 تي حاصل ڪيل – NewAdvent.org وسيلي.

[9] Miller, Gordon (2011). Voyages: To the New World and Beyond (1st ڇاپو). University of Washington Press. ص. 30. ISBN 978-0-295-99115-3.

[10] Dutch, Steve (21 May 1997). "Circumnavigations of the Globe to 1800". University of Wisconsin-Green Bay. اصل نسخو مان 23 October 2014 تي محفوظ ڪيل. 11 October 2014 تي حاصل ڪيل.

[11] Portuguese historical biographies.

[12] Portuguese maritime history sources.

[13] Spanish exploration archives.

[14] Magellan expedition records.

[15] Spanish imperial navy documents.

[16] Order of Santiago historical records.

[17] Voyage chronicles.

[18] Pacific exploration history.

[19] Philippine historical sources.

[20] First circumnavigation historical records.

[21] Portuguese exploration studies.

[22] World exploration history.

[birth_location-1] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "birth_location".

[note 1]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]