فرڊيننڊ ميگلان
فرڊينينڊ ميگيلن (انگريزي: Ferdinand Magellan؛ پرتگالي: Fernão de Magalhães؛ لڳ ڀڳ 1480 – 27 اپريل 1521) هڪ پرتگالي دريافتڪار هو، جيڪو 1519–1522 جي اسپيني مهم جي اڳواڻي ڪرڻ لاءِ مشهور آهي، جنهن جو مقصد اوڀر هندستان (East Indies) تائين سامونڊي رستو ڳولڻ هو.[1] هن مهم دوران هن ميگيلن جو آبنائي دريافت ڪيو، پئسفڪ سمنڊ کي يورپي طور پهريون ڀيرو پار ڪيو ۽ فلپائن سان پهريون يورپي رابطو قائم ڪيو.[2] ميگيلن 1521 ۾ فلپائن ۾ جنگ دوران مارجي ويو، پر سندس عملو، جنهن جي اڳواڻي خوان سيباستيان ايلڪانو ڪئي، 1522 ۾ اسپين واپس پهتو ۽ انساني تاريخ ۾ ڌرتي جي پهرين سامونڊي چڪر (circumnavigation) کي مڪمل ڪيو.[3]
ابتدائي زندگي
[سنواريو]ميگيلن لڳ ڀڳ 1480 ۾ هڪ ننڍي پرتگالي اشرافي خاندان ۾ پيدا ٿيو.[4] هو جلد ئي ماهر ملاح ۽ بحري آفيسر بڻجي پرتگال جي بادشاهت جي خدمت ۾ ايشيا ۾ ڪم ڪرڻ لڳو.[5] جڏهن بادشاهه مانويل پهريون سندس اولهه طرف سفر ڪندي مولوقا ٻيٽ (Spice Islands) تائين پهچڻ جي منصوبي جي حمايت نه ڪئي، ته ميگيلن اهو منصوبو اسپين جي بادشاهه چارلس پهريون کي پيش ڪيو، جنهن ان کي منظور ڪيو.[6]
مهم جي تياري
[سنواريو]سيويل ۾ رهندي ميگيلن شادي ڪئي، ٻه ٻار ٿيا ۽ مهم کي منظم ڪيو.[7] 1518 ۾ اسپيني تاج سان وفاداري سبب کيس اسپيني بحري ٻيڙي جو ايڊمرل مقرر ڪيو ويو ۽ پنج ٻيڙين تي مشتمل ”آرمادا آف مولوقا“ جي ڪمان سونپي وئي.[8] کيس آرڊر آف سينٽياگو جو ڪمانڊر پڻ بڻايو ويو، جيڪو اسپيني سلطنت جي اعليٰ فوجي اعزازن مان هڪ هو.[9]
عالمي مهم
[سنواريو]بادشاهه طرفان خاص اختيار ملڻ بعد ميگيلن سانلوڪار ڊي باراميدا کان روانو ٿيو ۽ ائٽلانٽڪ سمنڊ پار ڪري ڏکڻ آمريڪا جي اوڀر ڪناري تي پهتو ۽ پوءِ ڏکڻ طرف پيٽاگونيا ڏانهن ويو.[10] ڪيترين طوفانن ۽ بغاوتن باوجود، مهم ڪاميابي سان ميگيلن جو آبنائي مان گذري ۽ ”مار ڊيل سور“ ۾ داخل ٿي، جنهن کي ميگيلن ”پئسفڪ سمنڊ“ نالو ڏنو.[11]
ڊگهي سفر بعد مهم گوام تي لٿي ۽ پوءِ فلپائن پهتي. 27 اپريل 1521 تي ميگيلن مڪٽان جي جنگ دوران زهر لڳل تير لڳڻ سبب مارجي ويو.[12]
مهم جو مڪمل ٿيڻ
[سنواريو]ميگيلن جي موت بعد ڪپتان خوان سيباستيان ايلڪانو جي اڳواڻي ۾ مهم مصالحا ٻيٽ تائين پهتي. باقي رهيل ٻيڙين مان هڪ ناڪام ڪوشش بعد الڳ ٿي وئي، جڏهن ته ٻي ٻيڙي هندي سمنڊ پار ڪري ۽ آفريقا جي ائٽلانٽڪ ڪناري سان سفر ڪندي سيپٽمبر 1522 ۾ اسپين واپس پهتي.[13]
اڳيون سفر
[سنواريو]پرتگال جي خدمت دوران ميگيلن اڳ ئي ملائي ٻيٽ مجموعو تائين اوڀر طرف سفر ڪري چڪو هو (1505–1512). بعد ۾ اولهه طرف ساڳئي علائقي تائين پهچي هن عملي طور ڌرتيءَ جي لڳ ڀڳ مڪمل ذاتي چڪر حاصل ڪيو.[14]
اهميت
[سنواريو]ميگيلن جي مهم عالمي جاگرافي، سامونڊي رستن ۽ خلائي تصور (global geography) کي نئين سر بيان ڪيو ۽ انساني تاريخ جي سڀ کان اهم دريافتي سفرن مان هڪ سمجهي وڃي ٿي.[15]
حوالا
[سنواريو]- ↑ Encyclopaedia Britannica – Ferdinand Magellan.
- ↑ History of Exploration – Magellan expedition.
- ↑ Spanish naval archives.
- ↑ Portuguese historical biographies.
- ↑ Portuguese maritime history sources.
- ↑ Spanish exploration archives.
- ↑ Magellan expedition records.
- ↑ Spanish imperial navy documents.
- ↑ Order of Santiago historical records.
- ↑ Voyage chronicles.
- ↑ Pacific exploration history.
- ↑ Philippine historical sources.
- ↑ First circumnavigation historical records.
- ↑ Portuguese exploration studies.
- ↑ World exploration history.