فرانسسڪو گويا
| فرانسسڪو گوئيا | |
|---|---|
| [[File:فائل:Vicente López Portaña - El pintor Francisco de Goya.jpg|frameless|alt=]] فرانسسڪو گوئيا جو هڪ پورٽريٽ، ويسنٽ لوپيز پاران (1826ع). | |
| پيدائش | فرانسسڪو جوسي دي گوئيا اي لوشينٽيس 30 مارچ 1746 |
| وفات | 16 اپريل 1828 (82 سال) |
| قوميت | اسپيني |
| شھرت جو ڪارڻ | دي ٿرڊ آف مئي 1808، بليڪ پينٽنگس، لا ماجا ڊيسنوڊا |
| تحريڪ | رومانيت پسندي (Romanticism) |
فرانسسڪو گوئيا (Francisco Goya) 18هين صديءَ جي آخر ۽ 19هين صديءَ جي شروعات جو سڀ کان اهم اسپيني فنڪار هو. کيس اڪثر "قديم استادن (Old Masters) جو آخري ۽ جديديت جو پهريون فنڪار" چيو ويندو آهي. هن جي مصوري ۽ نقاشي اسپين جي تاريخي تبديلين ۽ انساني نفسيات جي گهرائين جي عڪاسي ڪري ٿي.
شروعاتي زندگي ۽ شاهي درٻار
[سنواريو]گوئيا آراگون (اسپين) جي هڪ وچولي طبقي جي گهراڻي ۾ پيدا ٿيو. هن 14 سالن جي عمر کان مصوريءَ جي تعليم شروع ڪئي. 1786ع ۾ هو اسپيني شاهي خاندان جو درٻاري مصور مقرر ٿيو. ان دور ۾ هن اشرافيه جا پورٽريٽ ۽ محلات لاءِ "روڪوڪو" انداز ۾ آرائشي نقشا (Tapestry cartoons) تيار ڪيا.
بيماري ۽ فن ۾ تبديلي
[سنواريو]1793ع ۾ هڪ سخت ۽ پراسرار بيماريءَ سبب گوئيا ٻوڙو ٿي ويو، جنهن کانپوءِ هن جي فن ۾ هڪ وڏي تبديلي آئي. هن جو انداز وڌيڪ اونداهو (Dark) ۽ نااميد بڻجي ويو.
- لا ماجا ڊيسنوڊا (La maja desnuda): 1790ع جي آخر ۾ هن هڪ جرئتمند عريان تصوير ٺاهي، جيڪا ان دور ۾ تمام گهڻي تڪراري هئي.
- چارلس چوٿون ۽ خاندان: 1800ع ۾ هن اسپيني بادشاهه ۽ سندس خاندان جو مشهور پورٽريٽ تيار ڪيو.
جنگ ۽ ذهني اضطراب
[سنواريو]جڏهن نيپولين جي فوجن اسپين تي حملو ڪيو، ته ان جنگ جي وحشتن گوئيا تي گهرا اثر ڇڏيا. هن انهن تجربن کي پنهنجي مشهور شاهڪارن ۾ محفوظ ڪيو:
- دي سيڪنڊ ۽ ٿرڊ آف مئي 1808: اهي تصويرون جنگ جي ظلمن جي عڪاسي ڪن ٿيون.
- ڊيزاسٽرز آف وار (Disasters of War): نقاشي جو هڪ سلسلو جنهن ۾ جنگ جي هولناڪي ڏيکاري وئي آهي.
ان دور ۾ هن جادوگريءَ، چريائپ ۽ سياسي بدعنوانيءَ بابت به ڪيتريون ئي تصويرون ٺاهيون.
بليڪ پينٽنگس ۽ آخري دور
[سنواريو]پنهنجي آخري دور (1819–1823) ۾، گوئيا پنهنجي گهر "ڪوئنٽا ڊيل سورڊو" (ٻوڙي ماڻهوءَ جو گهر) جي ڀتين تي تيل جي رنگن سان ڪجهه خوفناڪ ۽ عجيب تصويرون ٺاهيون، جن کي "بليڪ پينٽنگس" (Black Paintings) چيو وڃي ٿو. اهي تصويرون سندس سماجي ۽ سياسي مايوسيءَ جو نتيجو هيون.
وفات
[سنواريو]گوئيا 1824ع ۾ اسپين ڇڏي فرانس جي شهر بورڊو (Bordeaux) هليو ويو، جتي هن 1828ع ۾ 82 سالن جي عمر ۾ وفات ڪئي.