فاريسٽ گمپ

فاريسٽ گمپ (انگريزي: Forrest Gump) آمريڪي ليکڪ وِنسٽن گُروم جو 1986ع ۾ ڇپيل ناول آهي. هي ناول هڪ افسانوي ڪردار، فاريسٽ گمپ، جي زندگيءَ تي ٻڌل آهي، جيڪو محدود ذهني صلاحيتن ھوندي پنهنجي سادگي، ايمانداري، ۽ غيرمعمولي اتفاقن جي ڪري آمريڪي تاريخ جي ڪيترن اهم واقعن جو حصو بڻجي ٿو.

هن ناول جو مرڪزي ڪردار جهينگا ٻيڙين ۽ پنگ پانگ چيمپئن شپ کان وٺي پنهنجي ننڍپڻ جي پيار بابت سوچڻ تائين جي سفرن کي بيان ڪري ٿو، جڏهن هو آمريڪي اتھاس ذريعي پنهنجو رستو ٺاهي ٿو، ويٽنام جنگ کان وٺي ڪاليج فٽبال تائين هر شيءِ ڪهاڻي جو حصو بڻجي وڃي ٿي.گمپ کي دنيا کي سادگي ۽ سچائيءَ سان ڏسڻ واري هڪ سادڙي ماڻھوءَ طور تي پيش ڪيو ويو آهي. جنهن کي اها به خبر ناهي ته هو زندگي ۾ ڇا ڪرڻ چاهي ٿو، پر هن جي گهٽ انٽيليجنس ڪوشينٽ IQ جي باوجود، هن کي دانائي سان ڀريل بڻايو ويو آهي. هو چوي ٿو ته هو "شيون تمام سٺيون سوچي سگهي ٿو"، پر جڏهن هو "انهن کي چوڻ يا لکڻ جي ڪوشش ڪري ٿو، ته اهو ڪجهه جيلو(Jello) وانگر نڪرندو آهي". هڪ گھڻ پاسائتي شخصيت جي حيثيت سان سندس رياضي صلاحيتون ۽ طاقت جا ڪارناما هن کي هر قسم جي ايڊوينچر ۾ وٺي ويندا آهن. گروم کي هن ناول لکڻ جي سوچ هڪ رسالي ”60 منٽ“ جي هڪ ليک جي هڪ ٽڪري کان متاثر ٿيڻ سببان آئي، ۽ پڻ جڏهن هن سندس پيءُ کي الباما ۾ هڪ اَٻوجھ ٻاروتڻ جي پاڙيسري يار کي ياد ڪندي ٻُڌو هُيو, جو جسماني ابنارمل ۽ اياڻو هجڻ باوجود هڪ جينيئس هيو. هن سوچيو ته اهڙو ڪردار هڪ سٺي ناول جي مرڪزي ڪردار لاءِ  ئي ٺھيل آهي، ڇهن هفتن ۾ ناول مڪمل ڪرڻ کان اڳ جلدي هڪ شروعاتي باب لکي هن ڪردار جو لقب گمپ جي دڪان تان ورتو. هن ناول کي ساڳئي نالي جي فلم طور ترتيب ڏنو ويو ۽ 1994 ۾ پيراماؤنٽ پڪچرز پاران رليز ڪيو ويو. فاريسٽ جو ڪردار ٽام هينڪس ادا ڪيو ۽ فلم ڇهه اڪيڊمي ايوارڊ کٽيا، جن ۾ بهترين فلم  شامل آهي، ۽ ٻيا ڪيترائي ايوارڊ. فاريسٽ گمپ جو ڪردار اسان کي سيکاري ٿو ته فطرت جي اڍنگاين ۽ ڏکيائين باوجود هڪ انسان کي جيون ۾ ڪڏهن به هار نه مڃڻ گھرجي ۽ حالتن مطابق پاڻ کي تيار رکڻ گھرجي.

پلاٽ

فاريسٽ گمپ، جنهن جو نالو آمريڪي گهرو ويڙهه جي ڪنوفيڊريٽ فوجي آفيسر ۽ ڪُو ڪلڪس ڪلان جي گرينڊ وِزَرڊ نٿن بڊفورڊ فاريسٽ تي رکيل آهي، پنهنجي زندگيءَ جي ڪهاڻي بيان ڪري ٿو. ليکڪ هن ڪردار جي ڏاکڻا لهجي، تعليم جي گهٽتائي، ۽ ذهني صلاحيتن جي کوٽ ڏيکارڻ لاءِ دانسته طور تي املا ۽ گرامر جون غلطيون استعمال ڪري ٿو.

هو موبائل، الاباما ۾ رهندي، پهرين درجي ۾ جيني ڪرن سان ملي ٿو ۽ کيس گهر تائين ڇڏي اچي ٿو. پوءِ اهي ٻئي بهترين دوست بڻجي وڃن ٿا.

جڏهن فاريسٽ جي عمر سورهن سالن جي ٿئي ٿي، تڏهن سندس قد 6 فٽ 6 انچ (1.98 ميٽر) ۽ وزن 242 پائونڊ (110 ڪلوگرام) هوندو آهي، ۽ هو اسڪول جي فٽبال ٽيم ۾ کيڏي ٿو. مس هينڊرسن، جنهن سان فاريسٽ کي لڳاءُ آهي، کيس پڙهڻ سيکاري ٿي. فاريسٽ مارڪ ٽوئن جي The Adventures of Tom Sawyer ۽ ٻه ٻيا ڪتاب پڙهي ٿو، جيڪي کيس ياد نه آهن. جيتوڻيڪ کيس پڙهڻ پسند آهي، پر امتحانن ۾ سٺو نتيجو نٿو ڏئي.

هو فٽبال جي ميدان ۾ مقبول ٿي وڃي ٿو ۽ آل اسٽيٽ ٽيم جو حصو بڻجي ٿو. جڏهن کيس پرنسپال جي آفيس ۾ سڏايو وڃي ٿو، تڏهن سندس ملاقات مشهور يونيورسٽي ڪوچ بير برائيئنٽ سان ٿئي ٿي، جيڪو کيس ڪاليج فٽبال بابت پڇي ٿو. اسڪول کانپوءِ، فاريسٽ هڪ مقامي فوجي ڀرتي مرڪز تي ٽيسٽ ڏئي ٿو، جتي کيس ٻڌايو وڃي ٿو ته هو "عارضي طور ملتوي" ڪيو ويو آهي.

فاريسٽ ۽ جيني ٻيهر الاباما يونيورسٽي ۾ ملن ٿا ۽ شاگرد يونين ۾ هڪ لوڪ موسيقي بينڊ ۾ گڏجي ڳائڻ لڳن ٿا، جن ۾ جون بيز، باب ڊيلن، ۽ پيٽر پال اينڊ ميري جا گانا شامل آهن. هڪ سيمسٽر کان پوءِ، فاريسٽ يونيورسٽي مان ڪڍي ڏنو وڃي ٿو. هو ۽ سندس دوست بُبا فوج ۾ ڀرتي ٿين ٿا، پر بُبا ويٽنام جي جنگ ۾ مارجي وڃي ٿو. فاريسٽ زخمي ٿي پوي ٿو ۽ اسپتال ۾ ليفٽيننٽ ڊين سان ملاقات ٿئي ٿي، جيڪو پنهنجا پير وڃائي چڪو هوندو آهي. ڊين کيس ٻڌائي ٿو ته فاريسٽ کي ڪنهن وڏي ڪم لاءِ چونڊيو ويو آهي.

صحتياب ٿيندي، فاريسٽ پنگ پانگ کيڏي سکندو آهي ۽ پوءِ چين ۾ هڪ ٽورنامينٽ ۾ حصو وٺي ٿو، جتي هو انجاني طور تي ماؤ زيدونگ جي جان بچائي ٿو ۽ آمريڪي صدر لنڊن جانسن سان ملاقات ڪري ٿو. هو جيني سان ٻيهر ميل ڪري ٿو، پر امن مظاهري دوران گرفتار ٿي وڃي ٿو ۽ اسپتال موڪليو وڃي ٿو. جڏهن ڊاڪٽرن کي خبر پوي ٿي ته فاريسٽ ذهن ۾ رياضي جا سوال آساني سان حل ڪري سگهي ٿو، ته هو کيس ناسا لاءِ خلا نورد بڻائين ٿا. جڏهن "سو"، جيڪو مرد اورانگٽن آهي، خلائي جهاز کي بگاڙي ڇڏي ٿو ته جهاز نيو گني ۾ ڪري ڪري ٿو، جتي اهي هڪ انساني خور قبيلي جي قيد ۾ اچن ٿا. ان قبيلي جو سردار کيس شطرنج سيکاري ٿو.

واپسيءَ تي، فاريسٽ صدر رچرڊ نيڪسن سان ملي ٿو ۽ بي گهر ٿيل ڊين سان ٻيهر ملاقات ڪري ٿو. هو انڊياناپولِس وڃن ٿا جتي جيني کي ڳولين ٿا، جيڪا هاڻ ٽائر ڪارخاني ۾ ڪم ڪري رهي آهي. فاريسٽ پيشور ريسلر طور ڪم ڪرڻ شروع ڪري ٿو ۽ "دي ڊنس" جي نالي سان وڙهندو آهي. جڏهن ڊين سندس مينيجر سان فراڊ ڪرڻ جو منصوبو ٺاهيندو آهي، ته جيني ناراض ٿي ڇڏي هليو وڃي ٿي.

فاريسٽ، جيڪو پنهنجي دوست بُبا جي خواهش مطابق جھينگا جو ڪاروبار شروع ڪرڻ چاهي ٿو، لويزيانا وڃڻ جو ارادو ڪري ٿو. روانگي کان اڳ، کيس هڪ شطرنج چيمپئن ملي ٿو، جيڪو سندس قابليت سڃاڻي کيس مقابلي ۾ داخل ڪرائي ٿو. پر اهو تجربو ناڪام ٿئي ٿو، جيئن ته راڪل ويلچ سان فلم The Creature from the Black Lagoon جي نئين ورزن ۾ ڪم ڪرڻ به بي نتيجو رهي ٿو.

آخرڪار، فاريسٽ ۽ سو، بُبا جي ڳوٺ پهچن ٿا، جتي بُبا جي پيءُ جي صلاح سان جھينگا جو ڪاروبار شروع ڪن ٿا. ڪاروبار ايترو ڪامياب ٿئي ٿو جو فاريسٽ لکپتي بڻجي وڃي ٿو ۽ پنهنجي زندگيءَ ۾ ملندڙ گهڻن ئي ماڻهن کي نوڪري تي رکڻ لڳي ٿو. کيس آمريڪي سينيٽ لاءِ چونڊ وڙهڻ لاءِ راضي ڪيو وڃي ٿو، پر ميڊيا پاران سندس گذريل زندگي بابت حقيقتون ظاهر ٿيڻ کان پوءِ هو هٿ کڻي وٺي ٿو.

آخر ۾، هو ۽ سو، سوانا، جورجيا لڏي وڃن ٿا، جتي فاريسٽ هڪ ماڻهوءَ تي ٻڌل موسيقي بينڊ طور ڪم ڪري ٿو. هتي هو ڊين سان ٻيهر ملي ٿو ۽ جيني سان به سامهون ٿئي ٿو، جنهن وٽ هڪ پٽ آهي. جيني ظاهر ڪري ٿي ته هي ٻار فاريسٽ جو آهي. فاريسٽ، جيڪو ڏسي ٿو ته جيني هاڻ شادي شده آهي، اهو فيصلو ڪري ٿو ته هو پنهنجي پٽ جي زندگيءَ ۾ سڌي ريت شامل نه ٿيندو. پوءِ هو، سو، ۽ ڊين گڏجي نيو اورلينس لڏي وڃن ٿا.