عيسائيت جي تاريخ

^{ميلان، اٽلي ۾ سانتا ماريا ڊيلئ گريزئ چرچ ۾، ليونارڊو دا ونسي (لڳ ڀڳ 1495ع) جي پينٽنگ، "دا لاسٽ سپر" ( آخري رات جي ماني). اها عيسيٰ جي صليب تي چڙهڻ ۽ موت کان اڳ جي آخري کاڌي کي ظاهر ڪري ٿي.}

عيسائيت جي تاريخ (History of Christianity) حضرت عيسيٰ عليه السلام جنهن کي عيسائي "جيزز" (Jesus) چئين ٿا، سان شروع ٿئي ٿي، جيڪا فلسطين جي شهر ناصره ۾ پيدا ٿيا ۽ بني اسرائيل جا هڪ مبلغ ۽ استاد هئا ۽ عيسائين مطابق، هنن کي يروشلم ۾ 30-33 عيسوي ۾ صليب تي چاڙهيو ويو هو. سندس پوئلڳن اعلان ڪيو ته هو خدا جو پٽ آهي ۽ مئلن مان جيئرو ٿي اٿيو آهي. ان کان پوءِ ٻن هزار سالن ۾، عيسائيت سڄي دنيا ۾ پکڙجي وئي آهي ۽ دنيا جو سڀ کان وڏو مذهب بڻجي وئي آهي، جن جا ٻه ارب کان وڌيڪ پيروڪار آهن.

شروعات ۾ عيسائيت گهڻو ڪري شهري بنيادن تي هڪ مذهبي تحريڪ هئي، ان جو مذهبي متن پهرين صدي ۾، عيسيٰ عليه السلام جي وڃڻ جي 70 سال پوءِ لکيو ويو هو ۽ هڪ رسمي چرچ جو نظام قائم ڪيو ويو، جيڪا ٽئين صدي تائين ڏهه لک کان وڌيڪ پيروڪارن تائين وڌيو. قسطنطين اعظم "ميلان جو فرمان" جاري ڪيو ۽ سال 315ع ۾ ان کي سلطنت جو قانوني مذهب جو درجو ڏنو. عيسائي مذهبي فن، فن تعمير ۽ ادب چوٿين صدي دوران پروان چڙهيو، پر مخالف مذهبي عقيدن، توحيد ۽ تثليث جي بنياد تي ورهائي وئي. سال 325ع جو نيڪايا جو عقيدو، نسطورين فرقو، اوڀر ۽ مشرقي آرٿوڊوڪس جو چرچ هن ورهاست مان پيدا ٿيا. رومي سلطنت پهريان توحيد ۽ پوء تثليث جي عقيدي کي سرڪاري طور اپنايو. سال 476ع ۾ رومي سلطنت جو خاتمو ٿيو ۽ اولهائين پوتر رومي سلطنت ۽ اوڀرين بازنطيني سلطنت ۾ ورهائي وئي.

سال 476ع ۾ روم جي زوال کان پوءِ، مغربي راهبن ثقافت کي محفوظ ڪيو ۽ سماجي خدمتون مهيا ڪيون. پر وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا ۾ اسلام جي مقبوليت جي ڪارڻ ڪيتريون عيسائي برادريون ختم ٿئي ويون، پر عيسائيت يورپ ۾ جاري رهي ۽ اوڀر يورپ جي رياستن کي ٺاهڻ ۾ مدد ڪئي. سال 1054ع ۾، صليبي جنگين دوران، اوڀر-اولهه فرقاواريت، ان ۾ بازنطيني سلطنت جي مشرقي آرٿوڊوڪس چرچ ۽ اولهائين يورپ جي رومن ڪيٿولڪ چرچ کي الڳ ڪيو.

اختلافن جي باوجود، اوڀرين بازنطيني سلطنت مسلمانن جي خلاف اولهائين يورپ سان فوجي مدد جي درخواست ڪئي، نتيجي ۾ صليبي جنگون ٿيون. پوپ گريگوري پاران ڪيل سڌارا وڌيڪ مرڪزي ۽ نوڪر شاهي واري ڪيٿولڪ چرچ جي اڀرڻ جا سبب بڻيا. اندروني ۽ ٻاهرين چئلينجن کي منهن ڏيڻو پيو. چرچ انحراف ڪندڙ عيسائين سان وڙهيو ۽ مرتدن جي خلاف عدالتون قائم ڪيون، ڪيترن مسلمانن ۽ يهودين کي باهه ڏني ساڙيو ويو.

14هين صدي ۾، مغربي فرقو ۽ ڪيترائي يورپي بحران 16هين صدي جي اصلاح جو سبب بڻيا، جڏهن پروٽيسٽنٽ ازم ٺهيو. اصلاح جي تحريڪ پروٽيسٽنٽ مذهبي رواداري ۽ چرچ ۽ رياست جي علحدگي جي وڪالت ڪئي ۽ معاشيات تي اثر انداز ٿي. تڪرار شاهي گهرن طرفان ورتل مذهب جي يورپي جنگين کي تيز ڪيو. عيسائيت آمريڪا، آسٽريليا ۽ نيوزي لينڊ جي نوآبادياتي نظام سان پکڙجي وئي. عيسائيت جي مختلف حصن ۾ روشن خيالي جي دور، آمريڪي ۽ فرانسيسي انقلابن، صنعتي انقلاب ۽ ائٽلانٽڪ غلامن جي واپار کي متاثر ڪيو. ڪجهه پروٽيسٽنٽ بائبل جي تنقيد پيدا ڪئي، جڏهن ته ٻين عقليت جو جواب پان ٿي ازم ۽ مذهبي بحالي سان ڏنو، جنهن نوان فرقا پيدا ڪيا. اڻويهين صديءَ جي مشنرين ڪيترين ئي قومن جي لساني ۽ ثقافتي بنياد رکيا. 20 صديءَ ۾، عيسائيت ايشيا ۽ آفريڪا ۾، خاص طور تي ڏکڻ اوڀر ايشيا ۽ سب صحارا آفريڪا ۾، نوآبادياتي نظام ذريعي پکڙجي وئي.

پڻ ڏسو

• ايرين ازم
• نيڪايا جي ڪونسل
• تثليث

• رومن ڪيٿولڪ چرچ
• اوڀرين آرٿوڊوڪس چرچ

In the twentieth century, Christianity declined in most of the Western world but grew in the Global South, particularly Southeast Asia and Sub-Saharan Africa. In the twenty first century, Christianity has become the most diverse and pluralistic of the world's religions embracing over 3000 of the world's languages.

عيسائيت جي تاريخ حضرت عيسيٰ عليه السلام جنهن کي عيسائي "جيزز" (Jesus) چئين ٿا، سان شروع ٿئي ٿي، فلسطين جي شهر ناصره ۾ پيدا ٿيا ۽ هڪ اسرائيلي مبلغ ۽ استاد هئا، جنهن کي، عيسائيت جي عقيدي مطابق، يروشلم ۾ 30-33 عيسوي ۾ صليب تي چاڙهيو ويو هو. سندس پوئلڳن اعلان ڪيو ته هو خدا جو پٽ آهي ۽ مئلن مان جيئرو ٿي اٿيو آهي. ان کان پوءِ ٻن هزار سالن ۾، عيسائيت سڄي دنيا ۾ پکڙجي وئي آهي ۽ دنيا جو سڀ کان وڏو مذهب بڻجي وئي آهي، جن جا ٻه ارب کان وڌيڪ پيروڪار آهن.