مواد ڏانھن هلو

عربي الفابيٽ

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
عربي الفابيٽ
قسم
ٻوليونعربي
زمانو
ٽين صدي عيسوي – موجوده[1]
مادري نظام
لکت پاسوساڄي کان کاٻو
آئي ايس او 15924Arab, 160چار اکرن وارا آئي ايس او 15924 رسم الخط
يونيڪوڊ عرفيت
Arabic

عربي الفابيٽ (Arabic alphabet) يا عربي ابجد، اهو لکت جو نظام آهي جيڪو خاص طور تي عربي ٻولي لکڻ لاءِ تيار ڪيو ويو آهي. هي ساڄي کان کاٻي پاسي لکيو ويندو آهي ۽ ان ۾ 28 اکر شامل آهن. اڪثر اکرن جون صورتون لفظ ۾ انهن جي جڳهه (شروعاتي، وچين يا آخري) موجب تبديل ٿينديون آهن. عربي الفابيٽ هڪ ابجد آهي، جنهن جو مطلب آهي ته ان ۾ بنيادي طور تي رڳو وينجن (consonants) لکيا ويندا آهن، جڏهن ته زير، زبر ۽ پيش (اعراب) اختياري طور استعمال ڪيا ويندا آهن.[2]

عربي رسم الخط استعمال ڪندڙ ملڪ ۽ خطا:
  رڳو سرڪاري لکت طور
  گڏيل سرڪاري لکت طور

اکر (Letters)

[سنواريو]

عربي الفابيٽ ۾ 28 بنيادي اکر آهن. ٻين ٻولين (جهڙوڪ فارسي، اردو يا سنڌي) لاءِ عربي رسم الخط ۾ ڪجهه اضافي اکر شامل ڪيا ويا آهن، مثال طور 'پ' يا سنڌي جا مخصوص اکر 'ٻ'، 'ڄ' وغيره.

عربي جا ڪيترائي اکر ڏسڻ ۾ هڪجهڙا لڳندا آهن، پر انهن جي مٿان يا هيٺ ڏنل نقطن (نقطن) جي مدد سان انهن ۾ فرق ڪيو ويندو آهي. مثال طور، ب، ت، ۽ ث جي بنيادي صورت ساڳي آهي، پر نقطن جي تعداد ۽ جڳهه سان اهي الڳ اکر بڻجن ٿا.

اکرن جي ترتيب

[سنواريو]

عربي الفابيٽ جي ترتيب جا ٻه مکيه طريقا آهن: هجائي ۽ ابجدي.

  1. هجائي ترتيب: (هِجَائِيّ) هي ترتيب اڄڪلهه لغت (dictionaries)، فون بڪ ۽ اسڪولن ۾ عام طور تي استعمال ڪئي ويندي آهي. ان ۾ هڪجهڙي شڪل وارن اکرن کي گڏ رکيو ويندو آهي.
  2. ابجدي ترتيب: (أَبْجَدِيّ) هي ترتيب قديم فونيقي الفابيٽ مان نڪتل آهي ۽ عبراني يا يوناني ترتيب سان ملي ٿي. ان ۾ اکرن کي انگن جي قيمت (Abjad numerals) پڻ ڏني ويندي آهي.

هجائي (Hijaʼi)

[سنواريو]

جديد دور ۾ استعمال ٿيندڙ عام هجائي ترتيب هيٺين ريت آهي:

عام هجائي ترتيب
ابتثجحخدذرزسشصضطظعغفقكلمنهوي

[Image comparing Arabic alphabetical order with Hebrew and Syriac scripts]

ابجدي (Abjadi)

[سنواريو]

ابجدي ترتيب ۾ اکرن کي انگن جي حساب سان ترتيب ڏنو ويندو آهي. ان کي ياد ڪرڻ لاءِ هيٺيون جملو مشهور آهي: ابجد هوز حطي كلمن سعفص قرشت ثخذ ضظغ.

عام ابجدي ترتيب ۽ انهن جي قيمت
اکر ابجدهوزحطي
قيمت 12345678910

حوالا

[سنواريو]
  1. Daniels, Peter T.; Bright, William, eds (1996). The World's Writing Systems. Oxford University Press, Inc. p. 559. ISBN 978-0195079937.
  2. Zitouni, Imed (2014). Natural Language Processing of Semitic Languages. Springer Science & Business. pp. 15. ISBN 978-3642453588.