عام موڪل
عام موڪل، قومي موڪل، قانوني موڪل يا بئنڪ هاليڊي مان مراد اها موڪل آهي جيڪا عام طور تي قانون ذريعي مقرر ڪئي ويندي آهي ۽ سال دوران عام طور تي هڪ غير ڪم ڪندڙ ڏينهن (Non-working day) هوندو آهي.
قسم
[سنواريو]شهري يا سول موڪل (Civic holiday)
[سنواريو]هڪ شهري موڪل، جنهن کي سول هاليڊي پڻ چيو ويندو آهي، اهو ڏينهن آهي جيڪو ڪنهن خاص خودمختيار رياست يا صوبي ۾ قانوني طور تي تسليم ٿيل هجي. هي عام طور تي اهو ڏينهن هوندو آهي جنهن کي پارليامينٽ، ڪانگريس يا حاڪم پاران هڪ غير ڪم ڪندڙ ڏينهن قرار ڏنو وڃي، جنهن دوران سرڪاري ادارا ۽ عدالتون بند رهنديون آهن. وفاقي رياستن ۾، مرڪزي حڪومت ۽ صوبن جون موڪلون الڳ الڳ ٿي سگهن ٿيون. هي اصطلاح سيڪيولر موڪلن کي مذهبي موڪلن کان الڳ ڪرڻ لاءِ به استعمال ٿيندو آهي، جهڙوڪ روس جهڙن ملڪن ۾ نئين سال جو جشن.
بئنڪ هاليڊي (Bank holiday)
[سنواريو]برطانيه ۾، بئنڪ هاليڊيز اهي ڏينهن آهن جيڪي قانوني طور تي عام موڪلن طور مقرر ٿيل آهن.[2] انگلينڊ ۽ ويلز ۾، گڊ فرائيڊي ۽ ڪرسمس روايتي موڪلون آهن جيڪي قديم زماني کان ملهايون وڃن ٿيون. 19 هين صدي جي آخر ۾ بئنڪ هاليڊيز جو آغاز ڪيو ويو ته جيئن پورھيتن کي وڌيڪ موڪلون ملي سگهن.
آئرلينڊ ۾ به عام موڪلن کي عام ٻوليءَ ۾ "بئنڪ هاليڊي" چيو ويندو آهي.
اثر
[سنواريو]عام موڪلن جو مکيه سماجي ڪم تفريح جي وقت کي منظم (Co-ordination) ڪرڻ آهي. ان جا ڪجهه نقصان به آهن، جهڙوڪ تفريحي ماڳن ۽ ٽرانسپورٽ تي رش وڌي وڃڻ، پر فائدا اهي آهن ته ماڻهو آسانيءَ سان سماجي ميڙاڪا ترتيب ڏئي سگهن ٿا.[3] عام موڪلون قوم سازي (Nation-building) ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿيون ۽ قومي سڃاڻپ جي علامت بڻجي وڃن ٿيون. اهي قومي اتحاد، سماجي رابطي ۽ عوامي سڃاڻپ کي هٿي ڏيڻ لاءِ ملهايون وينديون آهن.
ملڪن جي لحاظ کان
[سنواريو]ڪجهه ملڪن ۾ قانون موجب عام موڪلن دوران پگهار (Paid holiday) ڏني ويندي آهي، جڏهن ته ڪجهه ملڪن ۾ اهڙو ڪو قانون ناهي.
دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ موڪلون نيپال ۾ آهن (سال ۾ 36 ڏينهن)، پر اتي هفتي ۾ ڇهه ڏينهن ڪم ٿيندو آهي. ڀارت 21 قومي موڪلن سان ٻئي نمبر تي آهي، جنهن کانپوءِ ڪولمبيا ۽ فلپائن (18 موڪلون) اچن ٿا. جاپان، چين ۽ هانگ ڪانگ ۾ سال ۾ 17 موڪلون هونديون آهن.[4]
اٽلي
[سنواريو]- اصل مضمون جي لاءِ ڏسو اٽلي ۾ عام موڪلون
اٽلي ۾ عام موڪلون پارليامينٽ پاران مقرر ڪيون وينديون آهن ۽ سڄي ملڪ ۾ لاڳو ٿينديون آهن. انهن ۾ قومي، مذهبي ۽ مقامي ڏڻن جو ميلاپ هوندو آهي.
نيوزيلينڊ
[سنواريو]نيوزيلينڊ ۾ قانون موجب 12 پگهار سان گڏ موڪلون (Paid public holidays) مقرر آهن. جيڪڏهن ڪو ورڪر موڪل جي ڏينهن ڪم ڪري ٿو، ته کيس ڏيڍ پگهار (1.5 times) ۽ هڪ متبادل موڪل ڏني ويندي آهي.
تڪراري موڪلون
[سنواريو]ڪجهه عام موڪلون تڪراري به ٿي سگهن ٿيون. مثال طور، آمريڪا ۾ ڪولمبس ڊي (Columbus Day) تي احتجاج ٿيندو آهي، ڇاڪاڻ ته ڪيترن ئي ماڻهن جو خيال آهي ته ڪرسٽوفر ڪولمبس جي آمد مقامي ماڻهن لاءِ ظلم جو آغاز هئي. ڪجهه رياستن ان جو نالو بدلائي "مقامي ماڻهن جو ڏينهن" (Indigenous Peoples' Day) رکيو آهي.[6]
اهڙي طرح آسٽريليا ڊي (26 جنوري) پڻ تڪراري آهي، جنهن کي ڪجهه مقامي ماڻهو "حملي جو ڏينهن" (Invasion Day) چوندا آهن.[7]
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ "Le feste mobili. Feste religiose e feste civili in Italia" (اطالوي ۾). 29 December 2022 تي حاصل ڪيل.
- ↑ Pyper, Douglas (18 December 2015). Bank and public holidays. https://researchbriefings.parliament.uk/ResearchBriefing/Summary/SN06170. Retrieved 27 December 2022.
- ↑ Merz, Joachim; Osberg, Lars (2006-04-01). "Keeping in Touch: A Benefit of Public Holidays" (en ۾). IZA Discussion Paper (Rochester, NY). https://papers.ssrn.com/abstract=898594.
- ↑ Jha, Manish (7 October 2016). "Regular breaks". Nepali Times. اصل نسخو مان 10 October 2016 تي محفوظ ڪيل. 14 October 2016 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Il Natale accende Verona con le luminarie, alberi, stelle e proiezioni grafiche". Verona Sera (اطالوي ۾). January 26, 2021 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Why Columbus Day Courts Controversy". HISTORY (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2022-12-26 تي محفوظ ڪيل. 2022-12-27 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Australia Day wasn't always on 26 January. Why is the national holiday on that date now?". SBS News (انگريزي ۾). 2024-01-25 تي حاصل ڪيل.