شارلمين
شارلمين (Charlemagne) | |
|---|---|
| فائل:Charlemagne by Albrecht Dürer.jpg البريٽ ڊيورر جو تيار ڪيل شارلمين جو پورٽريٽ | |
| مقدس رومي شهنشاهه | |
| عهدي ۾ 25 ڊسمبر 800ع – 28 جنوري 814ع | |
| کان اڳ | (عهدو بحال ٿيو؛ آخري رومي شهنشاهه رومولس آگسٽلس هو) |
| کان پوءِ | لوئي پرهيزگار (Louis the Pious) |
| ذاتي تفصيل | |
| ڄائو | 2 اپريل 748ع فرنڪش سلطنت |
| وفات | 28 جنوري 814ع (عمر 65 سال) آچن (Aachen) |
| پيشو | بادشاهه، فاتح، سڌارڪ |
شارلمين (Charlemagne؛ 748ع – 814ع)، جنهن کي شارلي اعظم يا ڪارلس اعظم پڻ چيو ويندو آهي، 768ع کان فرنڪس جو بادشاهه، 774ع کان لومبارڊز جو بادشاهه، ۽ 800ع کان ڪيرولينجيئن سلطنت جو شهنشاهه هو. هن اولهه ۽ وچ يورپ جي وڏي حصي کي متحد ڪيو. هو اولهه رومي سلطنت جي زوال کان تقريبن ٽي صديون پوءِ اولهه ۾ پهريون تسليم ٿيل شهنشاهه هو.
عروج ۽ فتوحات
[سنواريو]شارلمين ڪيرولينجيئن خاندان جي پيپن دي شارٽ جو پٽ هو. پنهنجي ڀاءُ ڪارلومن جي وفات کان پوءِ هو فرنڪس جو اڪيلو حڪمران بڻيو.
- هن لومبارڊز کي شڪست ڏئي اتر اٽليءَ تي قبضو ڪيو ۽ پوپ (Papacy) جو محافظ بڻيو.
- هن باويريا، سيڪسني ۽ اتر اسپين ۾ ڪامياب فوجي مهمون هلايون.
- هن پنهنجي فتوحات دوران عيسائيت کي زوردار طريقي سان پکيڙيو.
- هن بغداد جي عباسي خليفي هارون الرشيد سان پڻ سفارتي لاڳاپا قائم ڪيا.
شهنشاهه جو لقب ۽ سڌارا
[سنواريو]800ع ۾ ڪرسمس جي موقعي تي، پوپ ليو ٽئين روم ۾ شارلمين جي تاج پوشي ڪئي ۽ کيس شهنشاهه قرار ڏنو. هي واقعو کيس مقدس رومي سلطنت (Holy Roman Empire) جو پيشرو بڻائي ٿو.
- ڪيرولينجيئن ريناسنس: شارلمين جي دور ۾ تعليم، فن، ۽ قانون ۾ وڏي ترقي ٿي، جنهن کي تاريخ ۾ "ڪيرولينجيئن ريناسنس" چيو ويندو آهي.
- هن انتظامي، تعليمي ۽ فوجي نظام ۾ اهڙيون تبديليون آنديون جن ايندڙ ڪيترن ئي صدين تائين يورپ جي شڪل برقرار رکي.
وفات ۽ ورثو
[سنواريو]شارلمين 814ع ۾ وفات ڪئي ۽ کيس پنهنجي گاديءَ جي هنڌ آچن (Aachen) ۾ دفن ڪيو ويو. کيس اڄ به "يورپ جو پيءُ" (Father of Europe) سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته هو فرانس ۽ جرمني جهڙن جديد ملڪن جي باني شخصيتن مان هڪ آهي. يورپ جا ڪيترائي شاهي خاندان اڄ به پنهنجو نسب شارلمين سان ملائين ٿا.