شاد عظيم آبادي

شاد عظیم آبادی
شاد عظیم آبادی
پيدائش	سيد علي محمد; 8 جنوري 1846; عظيم آباد (موجوده پٽنا، بهار)
وفات	7 جنوري 1927 (عمر 80 سال); پٽنا، بهار
ٻيا نالا	شاد
لقب	خان بهادر

شاد عظيم آبادي (8 جنوري 1846 – 7 جنوري 1927)^[1] هندستاني شاعر ۽ اديب هو، جيڪو عظيم آباد، پٽنا، بهار سان لاڳاپيل هو.^[2]^[3] هن پنهنجي مذهب اسلام سان گڏوگڏ هندومت ۽ عيسائيت جو پڻ مطالعو ڪيو. هن غزل ۽ مرثيو نگاريءَ ۾ خاص مهارت حاصل ڪئي.^[4] اردو عالم علي جواد زيدي کيس ”غزل جو نجات ڏيندڙ“ قرار ڏنو، جنهن غزل کي نئين مٺاس، احساس جي تازگي ۽ شعري حقيقت نگاري عطا ڪئي.^[5] پنهنجي سماجي حيثيت ۽ درباري شاعر طور سڃاڻپ سبب، هن پٽنا ۾ ڪيترائي انتظامي عهدا سنڀاليا، جن ۾ اعزازي مجسٽريٽ ۽ پٽنا جي ميونسپل ڪمشنر جا عهدا پڻ شامل هئا.^[6]

زندگي ۽ ادبي سفر

شاد عظيم آبادي 1846ع ۾ پنهنجي ناناڻي گهر ۾ ڄائو. سندس خاندان نهايت دولتمند هو ۽ پٽنا جي اعليٰ سماجي حلقن ۾ معزز حيثيت رکندڙ هو۔ شاد عظيم آبادي ننڍپڻ کان ئي شاعريءَ ڏانهن لاڙو ڏيکاريو. هن اسڪولي دور ۾ عربي، فارسي ۽ اردو سکيا. کيس پنهنجي زماني جي ڪيترن مشهور شاعرن کان شاعريءَ جي تربيت ملي، جن ۾ شاه اُلفت حسين فرياد به شامل هو، جنهن کي ڪي ماڻهو سندس استاد تسليم ڪن ٿا۔ سندس شاعري پنج جلدن ۾ شايع ٿي.^[7] بسمل عظيم آبادي، شاد عظيم آبادي جو شاگرد هو.^[8]

اردو بابت رويو

عظيم آبادي اردو ٻولي بابت قدامت پسند رويو اختيار ڪيو. هن جو خيال هو ته اردو رڳو اعليٰ طبقي جي ماڻهن جي ٻولي آهي.^[6] سندس هن رويي سبب اردو اخبار ال پنچ سان سندس اختلاف ٿيو، ڇاڪاڻ⁠ته اها اخبار عام ماڻهن کي اردو ۾ لکڻ ۽ ڳالهائڻ جو موقعو ڏيندي هئي، جيڪو سندس نظرئي جي خلاف هو ته اردو تي رڳو اشراف جو حق آهي.^[6]

ڪتابيات

Irshad, Naqi Ahmad (1967) (ur ۾). Shad Azeemabadi: Kalam aur Sharah-e-Kalam. Lucknow: Naseem Book Depot. https://www.rekhta.org/ebooks/detail/shad-azeemabadi-kalam-aur-sharah-e-kalam-ebooks.
Fatmi, Zeeshan (1996) (ur ۾). Shad Azimabadi: Hindustani Adab Ke Memar. Delhi: ساھتيا اڪيڊمي. https://www.rekhta.org/ebooks/detail/shad-azimabadi-hindustani-adab-ke-memar-zishan-fatmi-ebooks?lang=hi.
Haider, Syed Raza (2011) (ur ۾). Shad Azimabadi: Hayat-e-Khidmat. New Delhi: Ghalib Institute. https://www.rekhta.org/ebooks/detail/shad-azimabadi-hayat-o-khidmat-ebooks.
Azimabadi, Hameed (1937) (ur ۾). Shad Azimabadi Ke Sau Sher. https://www.rekhta.org/ebooks/detail/shad-azeemabadi-ke-sau-sher-ebooks?lang=hi.
(ur ۾) Shad Azimabadi: Chand Mutale. Patna: خدا بخش اورينٽل لائبريري. 1996. https://www.rekhta.org/ebooks/detail/shad-azimabadi-chand-mutale-ebooks?lang=hi.
Irshad, Naqi Ahmad (1967) (ur ۾). Shad Azimabadi. Lucknow: Naseem Book Depot. https://www.rekhta.org/ebooks/detail/shad-azeemabadi-naqi-ahmad-irshad-ebooks?lang=hi.

حوالا

↑ "Life and death". Hindustan Times (in انگريزي). 1 April 2013. Retrieved 2022-10-26.
↑ "Shad Azimabadi – Profile & Biography". Rekhta (in انگريزي). Retrieved 2022-10-26.
↑ TwoCircles.net (9 January 2008). "Bihar remembers Shad Azimabadi". TwoCircles.net (in آمريڪي انگريزي). Retrieved 2022-10-26.
↑ Mukherjee, Sujit (1998). A Dictionary of Indian Literature: Beginnings-1850. Orient Blackswan. p. 357. ISBN 9788125014539. https://books.google.com/books?id=YCJrUfVtZxoC&dq=shad+azimabadi&pg=PA357.
↑ Ali Jawad, Zaidi (1993). A History of Urdu Literature. Sahitya Akademi. pp. 333–336. ISBN 978-81-7201-291-5. https://archive.org/details/historyofurdulit0000zaid/page/334/mode/1up?q=shad+azimabadi.
1 2 3 Paiker, Ufaque (2022). "Remembering Malan: reading representations of domestic servants in colonial Bihar". South Asian History and Culture 13 (4): 498–513. doi:10.1080/19472498.2022.2120245. https://doi.org/10.1080/19472498.2022.2120245.
↑ Kanda, K.C (1995). Urdu Ghazals: An Anthology, from 16th to 20th Century. Sterling Publishers Pvt. Ltd. Copyright. pp. 208–209. ISBN 9788120718265. https://books.google.com/books?id=AXtyWoP7GzYC&dq=shad+azimabadi&pg=PA207.
↑ "तमन्नाओं में उलझाया गया हूं...जानिए मशहूर शायर शाद अजीमाबादी को". Dainik Jagran (in هندي). Retrieved 2022-10-26.

[1] "Life and death". Hindustan Times (in انگريزي). 1 April 2013. Retrieved 2022-10-26.

[2] "Shad Azimabadi – Profile & Biography". Rekhta (in انگريزي). Retrieved 2022-10-26.

[3] TwoCircles.net (9 January 2008). "Bihar remembers Shad Azimabadi". TwoCircles.net (in آمريڪي انگريزي). Retrieved 2022-10-26.

[4] Mukherjee, Sujit (1998). A Dictionary of Indian Literature: Beginnings-1850. Orient Blackswan. p. 357. ISBN 9788125014539. https://books.google.com/books?id=YCJrUfVtZxoC&dq=shad+azimabadi&pg=PA357.

[5] Ali Jawad, Zaidi (1993). A History of Urdu Literature. Sahitya Akademi. pp. 333–336. ISBN 978-81-7201-291-5. https://archive.org/details/historyofurdulit0000zaid/page/334/mode/1up?q=shad+azimabadi.

[Paiker2022-6] 1 2 3 Paiker, Ufaque (2022). "Remembering Malan: reading representations of domestic servants in colonial Bihar". South Asian History and Culture 13 (4): 498–513. doi:10.1080/19472498.2022.2120245. https://doi.org/10.1080/19472498.2022.2120245.

[7] Kanda, K.C (1995). Urdu Ghazals: An Anthology, from 16th to 20th Century. Sterling Publishers Pvt. Ltd. Copyright. pp. 208–209. ISBN 9788120718265. https://books.google.com/books?id=AXtyWoP7GzYC&dq=shad+azimabadi&pg=PA207.

[8] "तमन्नाओं में उलझाया गया हूं...जानिए मशहूर शायर शाद अजीमाबादी को". Dainik Jagran (in هندي). Retrieved 2022-10-26.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]