سينڊل
سينڊل (Sandals) جوتن جو هڪ کليل قسم آهن، جيڪي هڪ تري (sole) تي ٻڌل هونديون آهن. اهي پيرن سان چمڙي يا ڪپڙي جي پٽين ذريعي ڳنڍيل هونديون آهن جيڪي پير جي مٿئين حصي يا پير جو ويڻي (ankle) جي چوڌاري ٻڌجن ٿيون. چپلن ۾ مختلف اوچائيءَ جون کڙيون (heels) به ٿي سگهن ٿيون. جيتوڻيڪ چپلن ۽ ٻين جوتن ۾ فرق ڪڏهن ڪڏهن واضح نه هوندو آهي، پر عام طور تي سينڊل اهي آهن جن ۾ پير جو گهڻو حصو اگهاڙو يا کليل رهي ٿو.
ماڻهو ڪيترن ئي سببن جي ڪري سينڊل پائيندا آهن، جن ۾ گرم موسم ۾ آرام، معاشي فائدا (ڇو ته اهي ٻين جوتن جي ڀيٽ ۾ سستيون آهن) ۽ فيشن شامل آهن. سينڊل پيرن کي ٿڌو ۽ خشڪ رکن ٿيون، جنهن ڪري پيرن ۾ فنگس (athlete's foot) ٿيڻ جو خطرو گهٽجي وڃي ٿو.
نالو ۽ بڻ بنياد
[سنواريو]انگريزي لفظ sandal فرانسيسي ٻوليءَ جي لفظ sandale مان نڪتو آهي، جيڪو لاطيني لفظ sandalium مان ورتل آهي. اهو اصل ۾ قديم يوناني لفظ sandálion مان آيو آهي. سنڌي ٻوليءَ ۾ هن کي عام طور تي ڇٻو چيو ويندو آهي، جڏهن ته قديم سنڌي ادب ۾ پيرن جي پوشاڪ لاءِ پادر يا پاپوش جھڙا لفظ بہ ملن ٿا.
تاريخ
[سنواريو].jpg)
سينڊل دنيا جي قديم ترين پوشاڪ آهن. آمريڪا جي رياست اوريگون جي فورٽ راڪ غار مان 1938ع ۾ مليل سينڊل اٽڪل 10,500 کان 9,300 سال پراڻيون آهن.[1]
قديم مصري ماڻهو کجيءَ جي پنن ۽ پاپائرس (papyrus) مان سينڊل ٺاهيندا هئا. هيروڊوٽس موجب، قديم مصر جي پادرين لاءِ پاپائرس جون سينڊل پائڻ لازمي هو.[2] قديم يونان ۾ عورتون اڪثر سينڊل پائينديون هيون جن جا ترا ڪاٺ يا چمڙي جا هوندا هئا. قديم روم ۾، امير طبقو گهرن جي اندر آرامده سينڊل (solea) پائيندو هو، پر ٻاهر اهي 'ڪيلسيس' (calceus) جوتا پائڻ پسند ڪندا هئا. رومي سپاهي خاص قسم جون سينڊل پائيندا هئا جن کي ڪيليگي (Caligae) چيو ويندو هو.
بناوت
[سنواريو]چپلن جا ترا مختلف مواد مان ٺاهي سگهجن ٿا، جهڙوڪ رٻڙ، چمڙو، ڪاٺ، گاهه يا رسي. تري کي پير سان ڳنڍڻ لاءِ پٽيون يا تندا استعمال ڪيا ويندا آهن. ڪجهه چپلن ۾ انگلي (toe thong) هوندي آهي جيڪا آڱوٺي ۽ آڱر جي وچ مان گذري ٿي.
مختلف قسم
[سنواريو]- چپل (Flip-flops): سڀ کان عام ۽ سستو قسم، جيڪو اڪثر گهرن يا سمنڊ جي ڪناري پاتو وڃي ٿو.
- گيٽا (Geta): جاپاني ڪاٺ جون سينڊل.
- واراجي (Waraji): جاپاني گاهه جون سينڊل.
- جتي (Slipper): نرم ۽ آرامده گهرو سينڊل.
- هواراچي (Huarache): ميڪسيڪو جون هٿ سان ٺهيل چمڙي جون سينڊل.
- پدوڪا (Paduka): قديم هندستان جون ڪاٺ جون سينڊل، جن ۾ آڱوٺي وٽ هڪ ڳنڍ هوندي آهي.
- سنڌي جتي: سنڌ جي روايتي چمڙي جي جتي، جيڪا چپل جو هڪ بند قسم آهي پر ڪي خاص قسم چپل وانگر کليل هوندا آهن.
گيلري
[سنواريو]
يوگا سينڊل جن ۾ هر آڱر لاءِ الڳ پٽي هوندي آهي.
هڪ شخص چمڙي جون سينڊل پاتل.
يوناني طرز جون سينڊل.
پهاڙي علائقن ۾ هلڻ لاءِ مضبوط سينڊل.
اوچي کڙي (High-heeled) واريون سينڊل.
آفيس ۾ پائڻ لائق ساديون سينڊل.
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]ببليوگرافي
[سنواريو]- Anderson, W. C. F. (1870). "Solea". A Dictionary of Greek and Roman Antiquities. London: John Murray.
- Peck, Harry Thurston (1898). "Sandalium". Harper's Dictionary of Classical Antiquities. New York: Harper & Brothers.
- Wilkinson, Garner (1847). Manners and Customs of the Ancient Egyptians. جلد II. London: John Murray.