سيما چيان
| سيما چيان | |
|---|---|
 سيما چيان جو تصوراتي پورٽريٽ | |
| پيدائش | تقريباً 145 ق م هان سلطنت، قديم چين |
| وفات | تقريباً 86 ق م چين |
| مشھور ڪم | شيجي (Records of the Grand Historian) |
| عهد | قديم چيني فلسفو ۽ تاريخ نويسي |
| علائقو | چيني فلسفو |
شعبه عمل | تاريخ، ادب، ڪئلينڊر سائنس |
سيما چيان (تقريباً 145 ق م – تقريباً 86 ق م) شروعاتي هان سلطنت جي دور جو هڪ مشهور چيني مورخ هو. کيس چيني تاريخ نويسي جو باني سمجهيو وڃي ٿو، خاص طور تي سندس شاهڪار تصنيف شيجي (Records of the Grand Historian) جي ڪري، جيڪا چين جي عام تاريخ بيان ڪري ٿي ۽ ڏند ڪٿائي زرد بادشاهه کان وٺي هان ووڊي جي دور تائين ٻن هزار سالن کان وڌيڪ تاريخ کي شامل ڪري ٿي.
زندگي ۽ پسمنظر
[سنواريو]سيما چيان جي والد Sima Tan پهريون ڀيرو چين جي مڪمل تاريخ لکڻ جو منصوبو تيار ڪيو، پر پنهنجي وفات وقت تائين رڳو تياريون ڪري سگهيو. سيما چيان پنهنجي والد جي وفات کان پوءِ شاهي درٻار ۾ درٻاري مورخ جي حيثيت سنڀالي ۽ پنهنجي پيءُ جي خواهش پوري ڪرڻ لاءِ تاريخي ڪم مڪمل ڪرڻ جو عزم ڪيو.
99 ق م ۾ لي لنگ معاملي دوران، جڏهن هن هڪ جنرل جي دفاع ۾ ڳالهائڻ سبب سياسي سزا جو شڪار ٿيو، کيس موت يا جسماني سزا مان چونڊ ڪرڻي پئي. هن پنهنجي تاريخي ڪم مڪمل ڪرڻ لاءِ سزا قبول ڪئي.
شيجي (Records of the Grand Historian)
[سنواريو]شيجي قديم چيني دنيا جي پهرين جامع عالمي تاريخن مان هڪ آهي. ان ۾ چين جي تاريخ کي هڪ منظم انداز ۾ پيش ڪيو ويو، جنهن بعد ۾ ايندڙ ڪيترين سلطنتن جي سرڪاري تاريخن لاءِ نمونو فراهم ڪيو. هي ڪتاب چين جي تاريخ نويسي ۾ بنيادي حيثيت رکي ٿو.
ٻيون خدمتون
[سنواريو]سيما چيان رڳو مورخ نه پر شاعر ۽ نثر نگار پڻ هو. هن تائچو ڪئلينڊر جي تياري ۾ به اهم ڪردار ادا ڪيو، جيڪو 104 ق م ۾ سرڪاري طور جاري ڪيو ويو.
ورثو
[سنواريو]سيما چيان پنهنجي ڪم جي اهميت ۽ پنهنجي ذاتي تڪليفن کان چڱيءَ ريت واقف هو. هن پنهنجي ڪتاب جي آخر ۾ پنهنجي تاريخي ڪم کي قديم ادب جهڙوڪ Guoyu، Li Sao ۽ Art of War سان ڀيٽيو، جن جا ليکڪ پڻ ذاتي مشڪلاتن مان گذريا هئا. سيما چيان کي بعد ۾ ڪيترن ادبي ۽ تاريخي مجموعن ۾ به پيش ڪيو ويو.