سوٽ ماسات پڦاٽ ماروٽ
سوٽ، ماسات، پڦاٽ ۽ ماروٽ (انگريزي: Cousin) مان مراد اهي مٽ مائٽ آهن، جيڪي ڪنهن فرد جي والدين جي ڀائرن يا ڀينرن جو اولاد هجن. سنڌي ثقافت ۾ انهن رشتن کي وڏي اهميت حاصل آهي، ۽ هر رشتي لاءِ هڪ مخصوص نالو موجود آهي جيڪو والدين سان ان جي تعلق جي وضاحت ڪري ٿو.
بنيادي قسم ۽ اصطلاح
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ چئن قسمن جا بنيادي ڪزن (Cousins) هوندا آهن:
1. سوٽ (Paternal Cousin)
[سنواريو]- وصف: چاچي (پيءُ جو ڀاءُ) جو پٽ يا ڌيءُ.
- سڃاڻپ: سنڌي سماج ۾ سوٽ سڀ کان ويجهو رشتو سمجهيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته اڪثر ڪري سوٽن جي ذات ۽ خاندان ساڳيو هوندو آهي.
2. پڦاٽ (Paternal Cousin)
[سنواريو]- وصف: پڦي (پيءُ جي ڀيڻ) جو پٽ يا ڌيءُ.
- سڃاڻپ: هي پڻ پيءُ جي طرف کان مٽي آهي، پر انهن جي ذات اڪثر ڪري سندن پيءُ (پڦڙ) واري هوندي آهي.
3. ماروٽ (Maternal Cousin)
[سنواريو]- وصف: مامو (ماءُ جو ڀاءُ) جو پٽ يا ڌيءُ.
- سڃاڻپ: هي ماءُ جي طرف کان ويجها مٽ مائٽ آهن ۽ ناڻاڻن (ناناڻن) جو حصو هوندا آهن.
4. ماسات (Maternal Cousin)
[سنواريو]- وصف: ماسي (ماءُ جي ڀيڻ) جو پٽ يا ڌيءُ.
- سڃاڻپ: ماساتن سان رشتو اڪثر ڪري تمام گهڻو دوستاڻو ۽ محبت ڀريو هوندو آهي.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، پهرين درجي جا ڪزن (First Cousins) هڪ ٻئي سان سراسري طور تي 12.5% جينز (DNA) شيئر ڪندا آهن. انهن کي ٽين درجي جا مٽ (Third-degree relatives) ليکيو ويندو آهي.
- نڪاح: اسلامي قانون ۽ سنڌي ثقافت ۾ سوٽ، ماسات، پڦاٽ ۽ ماروٽ سان نڪاح ڪرڻ جائز آهي. سنڌ ۾ خانداني ملڪيت کي گڏ رکڻ لاءِ اڪثر ڪري انهن رشتن ۾ شاديون ڪيون وينديون آهن، جنهن کي "پلي پلير" چيو ويندو آهي.
سماجي اهميت
[سنواريو]سنڌي گڏيل خانداني نظام (Joint Family System) ۾ ڪزن رڳو مائٽ نه پر ڀائرن ۽ ڀينرن وانگر گڏ وڏا ٿيندا آهن.
- دوستي: ڀائرن ۽ ڀينرن کان پوءِ ڪزن انسان جا پهرين دوست هوندا آهن.
- خوشيون ۽ غمي: شادي مرادي يا ٻين موقعن تي سڀ ڪزن گڏجي تقريبن جي رونق وڌائيندا آهن.
- مدد: ڏکي وقت ۾ سوٽ ۽ ماسات هڪ ٻئي جو ٻانهن ٻيلي بڻجندا آهن.