سوٽ
سؤٽ (انگريزي: Paternal Cousin) مان مراد اهو مٽ مائٽ آهي، جيڪو ڪنهن فرد جي چاچي (پيءُ جو ڀاءُ) جو پٽ يا ڌيءُ هجي. سنڌي ثقافت ۽ سماجي جوڙجڪ ۾ سؤٽن جو رشتو انتهائي ويجهو ۽ بنيادي سمجهيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته هي رشتو ڏاڏاڻي خاندان جي سڃاڻپ هوندو آهي.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۾ پيءُ جي ڀاءُ جي اولاد کي "سؤٽ" چيو ويندو آهي.
- جيڪڏهن چاچي جو پٽ هجي ته ان کي سؤٽ ڀاءُ چئبو آهي.
- جيڪڏهن چاچي جي ڌيءُ هجي ته ان کي سؤٽ ڀيڻ چئبو آهي.
سنڌي سماج پدرشاهي (Patrilineal) هئڻ ڪري، سؤٽن جي ذات، قبيلي جو نالو ۽ خانداني سڃاڻپ اڪثر ڪري ساڳي هوندي آهي.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، پهرين درجي جا سؤٽ هڪ ٻئي سان سراسري طور تي 12.5% جينز (DNA) شيئر ڪندا آهن. طبي لحاظ کان انهن کي ٽين درجي جا مٽ (Third-degree relatives) ليکيو ويندو آهي.
- نڪاح: اسلامي قانون ۽ سنڌي سماجي روايتن موجب سؤٽن جي پاڻ ۾ شادي جائز آهي. سنڌ ۾ خانداني ٻڌي، ملڪيت جي ورهاست کي روڪڻ ۽ رت جي سڃاڻپ کي برقرار رکڻ لاءِ سؤٽن جي وچ ۾ شاديون (Cousin Marriages) تمام گهڻيون عام آهن.
سماجي ۽ ثقافتي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ سؤٽن جو ڪردار تمام گهڻو اثرائتو هوندو آهي:
- گڏيل خاندان: سنڌ ۾ اڪثر ڀائر هڪ ئي گهر يا ڀرپاسي ۾ رهندا آهن، جنهن ڪري سؤٽ سڄي عمر ڀائرن وانگر گڏ گذاريندا آهن.
- ٻانهن ٻيلي: ڏکي توڙي سکي وقت ۾، خاص ڪري قبائلي يا خانداني تڪرارن جي صورت ۾، سؤٽ هڪ ٻئي جا مضبوط مددگار ۽ ٻانهن ٻيلي بڻجندا آهن.
- شاديون مراديون: خاندان جي فيصلن ۽ تقريبن ۾ سؤٽن جي شرڪت لازمي هوندي آهي. سنڌي لوڪ ادب ۽ گيتن ۾ پڻ سؤٽن جي رشتي جي اهميت جو ذڪر ملي ٿو.