مواد ڏانھن هلو

سوق عڪاظ

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
سوق عڪاظ
سوق عكاظ
Lua error in ماڊيول:Location_map at line 526: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/سعودي عرب" does not exist.
مقامطائف، سعودي عرب
علائقوحجاز
مقانيت21°28′28″N 40°38′42″E / 21.47436°N 40.64487°E / 21.47436; 40.64487
قسمبازار
تاريخ
بنياد پيو501
ترڪ ٿيو745
زمانواسلام کان اڳ وارو عرب
واقعوفجار جون جنگيون
جڳھ بابت
حالتبحال ڪيل
انتظامياسعودي عرب جي وزارت سياحت


سوق عڪاظ يا سوق عڪاز ([سوق عكاظ] Error: {{Lang}}: invalid parameter: |3= (help), ar)، يا العڪاظ (العكاظ)، هڪ تاريخي بازار آهي جيڪو عڪاظ جي هنڌ تي نخله ۽ طائف جي وچ ۾، حجاز علائقي ۾ سعودي عرب اندر واقع هو. اسلام کان اڳ واري زماني ۾ هي سڀ کان وڏو ۽ مشهور ساليانو ميلو هو،[1] ۽ اڄڪلهه اهو هڪ مشهور سياحتي ماڳ بڻجي چڪو آهي.[2]


سوق عڪاظ عربستان جي ٽن وڏن بازارن مان هڪ هو، جيڪي جاهليت جي دور ۾ موجود هئا؛ ٻيا ٻه هئا سوق مجنه ۽ سوق ذو المجاز. ان جي شروعات لڳ ڀڳ 501ع ۾ ٿي.[3] عرب هتي هر سال ويهه ڏينهن لاءِ ايندا هئا. بازار ذو القعدة مهيني جي پهرين ڏينهن کان شروع ٿيندي هئي، جتي واپار ٿيندو هو ۽ شاعر پنهنجون قصيدائون پيش ڪندا هئا، ۽ اهو سلسلو مهيني جي ويهين تاريخ تائين هلندو هو. ان کان پوءِ ماڻهو سوق مجنه ڏانهن ويندا هئا جتي ذو القعدة مهيني جا آخري ڏهه ڏينهن گذاريندا هئا، پوءِ سوق ذو المجاز ڏانهن ويندا هئا جتي ذو الحج مهيني جا پهريان اٺ ڏينهن گذاريندا هئا، ۽ پوءِ حج لاءِ روانا ٿيندا هئا. سوق عڪاظ جا شروعاتي رهواسي قبيلا عدوان ۽ هوازن هئا، جيڪي قيس عيلان مان ۽ عربن جي عدناني شاخ مضر سان لاڳاپيل هئا.[4][5] اسلام کان اڳ جي دور ۾ سوق عڪاظ هڪ وڏي ادبي، لساني ۽ ثقافتي اداري جي حيثيت رکي ٿو، جيڪو عربن جو هڪ باقاعده ادبي مرڪز هو. هتي فيصلا ڪندڙ منصف ويهندا هئا جن لاءِ خيمه لڳايا ويندا هئا. هر قبيلو پنهنجا شاعر پيش ڪندو هو، جيڪي پنهنجو شعر ۽ ادب انهن منصفن آڏو پڙهندا هئا. جڏهن منصف ڪو فيصلو ٻڌائيندا هئا ته راوي فوري طور تي کٽندڙ قصيدي کي ڦهلائيندا هئا، جنهن ڪري اهو قصيدو عربستان جي ميدانن ۽ جبلن تائين پکڙجي ويندو هو. شهرن ۽ ريگستاني آبادين ۾ ماڻهو ان کي ورجائيندا هئا. هن بازار ۾ هر سال نجد، حجاز، تھامه، نجران ۽ حجر جا ماڻهو مختلف عربي قبيلن مان ايندا هئا، تنهنڪري اهو عربستان جو سڀ کان وڏو واپاري مرڪز پڻ سمجهيو ويندو هو.[6]

تقريباً 1300 سال بند رهڻ کان پوءِ مملڪت العربيه السعوديه تاريخي سوق عڪاظ کي ٻيهر زنده ڪيو، خاص طور تي بادشاھ عبدالله بن عبدالعزيز آل سعود جي دور ۾ سنه 1428 هـ ۾.[7]

هاڻي اهو سعودي عرب جي اهم سياحتي ماڳن مان هڪ آهي، جيڪو ساڳئي هنڌ تي قائم ڪيو ويو آهي جتي قديم سوق عڪاظ واقع هو. هتي دنيا جي مختلف ملڪن مان سياح اچن ٿا، ۽ اهو هڪ تاريخي ميلاپ بڻجي ويو آهي جتي فنڪار، اديب، شاعر ۽ عربن جي قديم تاريخ سان دلچسپي رکندڙ ماڻهو گڏ ٿين ٿا.[8] بازار ثقافتي سيمينارن، شعري ۽ ادبي محفلن وسيلي علمي قدر پڻ پيش ڪري ٿو. ان سان گڏ ڪيترائي ادبي مقابلا پڻ منعقد ڪيا ويندا آهن جيڪي عرب دنيا جي سطح تي ٿيندا آهن، جن ۾ فصيح ۽ عوامي شاعري، قصة قصيرة، رسم، دستڪاري جا ڪم ۽ تصوير فوتوغرافي شامل آهن. بازار عربن جي مشهور شاعري ۽ معلقات کي ٻيهر زنده ڪرڻ جي ڪوشش پڻ ڪئي آهي، جنهن ۾ قديم معلقات جي شاعرن جي انداز جي تقليد ڪئي ويندي آهي.[9] هاڻي وزارت سياحت سوق عڪاظ جي نگراني ڪري ٿي، جڏهن ته ان کان اڳ ڏهن سالن تائين ان جي نگراني امارت مڪه ڪندي رهي هئي.[10]


اسلامي پيغمبر حضرت محمد صه جي دور ۾ هتي هڪ ڪامياب فوجي ڪارروائي ٿي هئي، جيڪا ”نخله تي ڇاپو“ جي نالي سان سڃاتي وڃي ٿي.[11][12]:218 نخله تي هي ڇاپو ستون قافلي تي حملو هو، ۽ مڪي وارن خلاف پهريون ڪامياب حملو هو. اهو رجب 2 هه (جنوري 624 عيسوي) ۾ ٿيو. ان جو سالار عبد الله بن جحش اسدي هو،[12]:218[13] جنهن کي حضرت محمد صه، 12 مهاجرن ۽ ڇهن اُٺن سان نخله ڏانهن موڪليو هو.[14]:126, 129[15][16][lower-alpha 1]

نالو

[سنواريو]

ان کي عڪاظ ان ڪري سڏيو ويو، جو هر سال عرب هتي گڏ ٿيندا هئا ۽ هڪ ٻئي سان فخر، مقابلي ۽ شاعري جي مقابلي ۾ هڪ ٻئي کي للڪاريندا هئا.[18] لفظ يعكظ جو مطلب آهي دٻائڻ يا زور سان ملڻ،[19] ۽ چيو ويندو آهي ته فلاڻو پنهنجي مخالف کي تڪرار ۾ سختي سان دٻائي ٿو.[20]

ليث بن مظفر ڪناني جو چوڻ آهي ته: «عڪاظ کي اهو نالو ان ڪري ڏنو ويو جو عرب هتي گڏ ٿيندا هئا ۽ فخر ۽ مقابلي ۾ هڪ ٻئي کي للڪاريندا هئا.» لفظ جي مختلف معنائن مان هن نالي جي وضاحت ٿي سگهي ٿي، جيئن روڪ، زور آزمائي، مقابلو، غلبو، فخر، بحث مباحثو، گڏ ٿيڻ، هجوم ۽ مزاحمت—اهي سڀ شيون عڪاظ جي مقصدن ۽ واقعن سان لاڳاپيل هيون.[21]

تاريخ

[سنواريو]

سوق عڪاظ هڪ موسمي بازار هو جيڪو هر سال ذوالقعد مهيني دوران، سالياني حج کان اڳ، ايڪيهه ڏينهن تائين هلندو هو.[1] اهو ساڳئي موسم ۾ مڪي جي ويجهو لڳندڙ ٻين ميلن مجنه ۽ ذو المجاز سان مقابلو ڪندو هو.[22] اهو لڳ ڀڳ 542 کان 726 عيسوي تائين سرگرم رهيو.[1] مغربي عرب مان گذرندڙ مصالحن واري واپاري رستي تي مرڪزي هنڌ هجڻ سبب ڇهين صديءَ ۾ ان جي واڌ ويجهه ٿي، جنهن جو هڪ سبب بازنطيني ۽ فارسي جنگيون پڻ هيون، جن سبب بحيرہ روم جي واپارين لاءِ ميسوپوٽيميا تائين واپاري رستا استعمال ڪرڻ ڏکيا ٿي ويا. عڪاظ هوازن قبيلي جي علائقي ۾ هو، ۽ ان جا انتظام گهڻو ڪري بنو تميم سنڀاليندا هئا.[22]

هن ميلي کي انهن مقدس مهينن جي حرمت سبب پڻ اهميت حاصل هئي جن دوران اهو منعقد ٿيندو هو، ۽ ان جي ويجهو هجڻ سبب عرفات جي مقدس ميدان سان پڻ ڳانڍاپو هو.[22] جيتوڻيڪ بنيادي طور واپار لاءِ هو، پر عڪاظ جو بازار هڪ اهم مرڪز هو جتي عرب قبيلائي قاعدن کي رسمي شڪل ڏيندا هئا، تڪرار حل ڪندا هئا، فيصلا ڪندا هئا، معاهدا ۽ صلح ناما اعلان ڪندا هئا، راندين جا مقابلا، ڊوڙون، شاعري جا مقابلا ۽ مذهبي گڏجاڻيون منعقد ڪندا هئا.[1] ان لحاظ سان ان جو مقابلو قديم يونان جي اداري پانيگيرس سان ڪيو ويو آهي.[22] خاص طور شاعري جا مقابلا وڏي اهميت رکندا هئا، ڇو ته انهن وسيلي عربي ٻولي جي نظم، گرامر ۽ نحوي قاعدن کي ترتيب ڏنو ويندو هو.[1]

هي ماڳ ڇهين صديءَ جي آخر ۾ ٿيندڙ فجار جي جنگن ۾ به اهم هو، جيڪي هڪ طرف قيس عيلان (جن ۾ هوازن شامل هئا) ۽ ٻي طرف قريش ۽ ڪنانه قبيلن جي وچ ۾ ٿيون. جنگ جي شروعات بنو عامر بن صعصعه جي فرد عروه الرحال جي قتل کان ٿي، جنهن کي ڪناني قبيلي جي فرد البراض بن قيس قتل ڪيو، جڏهن عروه هڪ لخميدي قافلي کي الحيره کان عڪاظ ڏانهن مقدس موسم دوران وٺي اچي رهيو هو. عربن ان عمل کي مقدس مهينن جي بيحرمتي سمجهيو، تنهنڪري جنگ کي حرب الفجار سڏيو ويو.[23]

بعد وارن دورن جي ڪهاڻين ۾ به هي هنڌ اهميت رکي ٿو. چيو وڃي ٿو ته هتي اسلامي پيغمبر حضرت محمد صه تبليغ لاءِ آيا هئا، ۽ نيم افسانوي عيسائي خطيب قُس بن ساعده ايادي پڻ هتي وعظ ڪندو هو، جڏهن ته هند بنت خص سان لاڳاپيل ڪجهه روايتون به هن ماڳ سان وابسته آهن.[22][24] بهرحال، اسلام جي ظهور کان پوءِ عڪاظ جي اهميت گهٽجڻ لڳي، ڇاڪاڻ ته وڌندڙ خلافت نون واپاري رستن کي جنم ڏنو ۽ عرب قبيلن جي سماجي ڪردار ۾ تبديليون آيون. آخرڪار 127 هجري (725–726 عيسوي) ۾ خوارج هن بازار تي حملو ڪري ان کي تباهه ڪري ڇڏيو.[1][22]

عڪاظ جي صحيح جڳهه تي هڪ ڊگهي عرصي تائين اختلاف رهيو، جيستائين مؤرخ محمد بن عبدالله بلاهد ان کي ٻيهر سڃاڻپ نه ڪيو.[1] هن موضوع تي هڪ اهم تحقيق 1960ع ۾ سعيد افغاني شايع ڪئي.[25]

هنڌ

[سنواريو]

سوق عڪاظ جو هنڌ سوق عڪاظ طائف کان لڳ ڀڳ چاليهه ڪلوميٽر اتر طرف واقع آهي، ۽ ان هنڌ تي آهي جيڪو رياض (سعودي عرب) ڏانهن ويندڙ رستي جي ساڄي پاسي اچي ٿو.[26]

قديم مؤرخن جي گهڻين روايتن موجب عڪاظ جو هنڌ نجد جي مٿئين حصي ۾ هو، جتي قيس عيلان بن مضر جي قبيلن جون رهائشون هيون. اهو وادي نخله ۽ طائف جي شهر جي وچ ۾، قرن منازل کان پوءِ واقع هو.[27]

اهو هنڌ لڳ ڀڳ چوويهه ميلن جي فاصلي تي هو، جيڪو مڪي کان اليمن ڏانهن ويندڙ مسافر لاءِ هڪ رات جي سفر جي برابر هو. ڪڏهن چيو ويو آهي ته اهو طائف کان ڏهه کان ٻارهن ميلن جي فاصلي تي هو، جڏهن ته ڪجهه روايتن مطابق طائف کان هڪ رات جي سفر تي هو ۽ مكة کان ٽي راتيون پري هو. چيو وڃي ٿو ته بازار هڪ خاص هنڌ تي لڳندي هئي جنهن کي الأثيداء چيو ويندو هو.[28][29]

ان جو وقت ۽ مدت

[سنواريو]

گهڻا مؤرخ جيڪي سوق عڪاظ بابت لکندا آهن، ان ڳالهه تي متفق آهن ته هي بازار ذو القعد مهيني جي پهرين ڏينهن کان شروع ٿيندي هئي ۽ مهيني جي ويهين ڏينهن تائين هلندي هئي. ابن عساڪر، حڪيم بن حزام کان روايت ڪندي لکي ٿو ته: «مان انهن بازارن ۾ شرڪت ڪندو هوس. اسان وٽ ٽي بازارون هيون: عڪاظ جي بازار، جيڪا ذو القعدة جي چنڊ ڏسڻ سان شروع ٿيندي هئي ۽ ويهه ڏينهن تائين جاري رهندي هئي.»[30] سوق عڪاظ ۾ سڀ کان وڌيڪ ايندڙ قبيلن ۾ قريش، هوازن، غطفان، خزاعه ۽ احابيش شامل هئا، جيڪي قريش جا اتحادي هئا، جهڙوڪ بنو مصطلق ۽ بنو خزيمه، ان کان علاوه ٻيا به ڪيترائي عربي قبيلا هتي ايندا هئا.[31] اهو عربن جي معاملن ۽ مسئلن جو مرڪز پڻ هو، جتي اميدون ۽ غم پيش ڪيا ويندا هئا. مثال طور، هند بنت عتبه بدر جي جنگ کان پوءِ عڪاظ ۾ وفد سان گڏ اچي پنهنجي مصيبت جو اظهار ڪيو ۽ خنساء سان مقابلو ڪيو.[32]

عڪاظ جا حڪيم، امير ۽ قاضي

[سنواريو]
  • عامر بن ظرب عدواني — عربن جي حنفاء مان هو ۽ انهن بزرگن مان هو جن وٽ ماڻهو فيصلن لاءِ ايندا هئا. سندس فيصلا قانون جي حيثيت اختيار ڪندا هئا، ۽ هو حجاز جي مشهور حڪيم ۽ معزز ماڻهن مان هو. هن جا ڪجهه فقهي فيصلا بعد ۾ اسلام پڻ قبول ڪيا.[33]
  • ربيعه بن مغاشن
  • زرارا بن عدس
  • ضمرا تميمي
  • اڪثم بن صيفي اتميمي
  • صيفي بن رباح تميمي
  • اقرع بن حابس بن عقال تميمي — عڪاظ ۾ فيصلو ڪندڙ آخري شخص هو. جڏهن اسلام ظاهر ٿيو ته هو ان وقت به فيصلو ڪندڙ هو. بعد ۾ هن اسلام قبول ڪيو ۽ هو هڪ مشهور صحابي بڻيو[34]

مذهبي شعار

[سنواريو]

سوق عڪاظ جي هنڌ تي جهارجو بت موجود هو جيڪو هوازن قبيلي سان منسوب هو. ان جا نگهبان آل عوف نصريون هئا ۽ انهن سان گڏ قبيلو محارب به شامل هو. اهو بت اطحل جبل جي دامن ۾ هو. اتي ڪجهه وڏيون پٿريون به هيون جن جي چوڌاري ماڻهو طواف ڪندا هئا ۽ قربانيون ڏيندا هئا. عرب هن بت لاءِ اهڙي طرح تلبيه پڙهندا هئا جيئن حج لاءِ پڙهندا هئا. انهن جي هڪ خاص تلبيه هن ريت هئي: «لبيك اللهم لبيك، اجعل ذنوبنا جبار، واهدنا لأوضح المنار، ومتعنا وملّنا بجهار».

جاهليت جي زماني ۾ عڪاظ کي حج جي عملن مان هڪ عمل سمجهيو ويندو هو، ۽ ماڻهو منا ڏانهن وڃڻ کان اڳ هتي ايندا هئا. ازرقي بيان ڪري ٿو ته عربن جو خيال هو ته حج جي مهينن ۾ عمرو ڪرڻ وڏو گناهه آهي. تنهن ڪري قريش ۽ ٻين قبيلن چوندا هئا ته عڪاظ، مجنه ۽ ذو المجاز جي بازارن ۾ صرف اهي ماڻهو اچن جيڪي حج لاءِ احرام ٻڌل هجن.[35] ان مان ظاهر ٿئي ٿو ته عڪاظ جاهليت جي زماني ۾ حج جي اعمالن مان هڪ اهم عمل هو جيڪو عرفات تي بيهڻ کان اڳ ٿيندو هو. ان وڏي اجتماع سبب هي هنڌ ادبي ۽ واپاري بازار جي صورت اختيار ڪري ويو.[36]

جديد سوق

[سنواريو]

تاريخي سوق جي هنڌ تي هاڻي هڪ جديد بازار ٻيهر قائم ڪيو ويو آهي.[37] هر سال هن بازار ۾ ڪنهن نه ڪنهن شاعر کي خراج پيش ڪيو ويندو آهي.[37] بازار لڳ ڀڳ 14 ملين چورس ميٽرن جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي.[38] جديد دور ۾ به هتي تقريرون، راندين جا مقابلا، شاعري، فنون لطيفه ۽ وڪري لاءِ مختلف شيون موجود هونديون آهن. بازار ۾ لڳ ڀڳ 200 دڪان آهن جتي مٽيءَ جا ٿانو، چانديءَ جا برتن، شيشي جون شيون، ڀتين لاءِ فنڪاريون ۽ تاريخي مخطوطا وڪرو ڪيا وڃن ٿا.[39]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 al-Hariri-Rifai, Wahbi; al-Hariri-Rifai, Mokhless (1990). The Heritage of the Kingdom of Saudi Arabia. GDG Publications. ص. 252–254. ISBN 9780962448300. 8 May 2015 تي حاصل ڪيل.
  2. ↑ "Souq Okadh". Saudi Tourism. اصل نسخو مان 17 August 2016 تي محفوظ ڪيل. 8 May 2015 تي حاصل ڪيل.
  3. ↑ سانچو:استشهاد ويب
  4. ↑ سوق عكاظ تاريخه ونشأته وموقعه للدكتور ناصر بن سعد الرشيد.
  5. ↑ بلوغ الأرب في معرفة أحوال العرب - السيد محمود شكري الألوسي البغدادي.
  6. ↑ سانچو:استشهاد بويكي بيانات
  7. ↑ سانچو:استشهاد ويب
  8. ↑ سانچو:استشهاد ويب
  9. ↑ سانچو:استشهاد ويب
  10. ↑ سانچو:استشهاد ويب
  11. ↑ Al-Mubarakpuri, Saifur Rahman (2002). When the Moon Split. Darussalam. ص. 148. ISBN 978-9-9608-9728-8.
  12. 1 2 Haykal, Muhammad Husayn (1976). The Life of Muhammad. Islamic Book Trust. ص. 218–227. ISBN 978-983-9154-17-7.
  13. ↑ Nakhla Raid, 2008
  14. ↑ Al-Mubarakpuri, Saifur Rahman (6 October 2020). The Sealed Nectar (Free Version). ص. 126–130. ISBN 9798694145923.
  15. ↑ Al-Mubarakpuri, Saifur Rahman (2005). The sealed nectar: biography of the Noble Prophet. Darussalam Publications. ص. 245–246. ISBN 978-9960-899-55-8.
  16. ↑ Nakhla Raid Quran Verse, 2008
  17. ↑ Hawarey, Mosab (2010). The Journey of Prophecy; Days of Peace and War (Arabic). Islamic Book Trust. ISBN 978-1-4535-3785-5.
  18. ↑ عرفان محمد حمور (2000م). سوق عكاظ ومواسم الحج (الطبعة الأولى). بيروت - لبنان. مؤسسة الرحاب الحديثة صفحة 17
  19. ↑ كتاب لسان العرب لابن منظور حرف العين عكظ المكتبة الإسلامية. وصل لهذا المسار في 30 أكتوبر 2016 آرڪائيو ڪيا ويا 30 October 2016[Date mismatch] حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
  20. ↑ كتاب معجم البلدان لياقوت بن عبد الله الحموي الجزء 4 صفحة 142 المكتبة الشاملة. وصل لهذا المسار في 30 أكتوبر 2016 آرڪائيو ڪيا ويا 30 October 2016[Date mismatch] حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. سانچو:وصلة مكسورة
  21. ↑ أحمد أرشيد عثمان الخالدي (1431 هـ - 2010م). المدن والآثار الإسلامية في العالم (الطبعة الأولى). عمان - الأردن. دار المعتز للنشر والتوزيع صفحة 22
  22. 1 2 3 4 5 6 Irfan Shahîd, 'ʿUkāẓ', in Encyclopaedia of Islam, Second Edition, ed. by P. Bearman and others (Leiden: Brill, 1960-2005), سانچو:Doi, ISBN 9789004161214.
  23. ↑ Fück, J. W. (1965). "Fidjār". ۾ Lewis, B; Pellat, Ch; Schacht, J. (مرتب). The Encyclopedia of Islam, Vol. 2, C-G (2nd ڇاپو). Leiden: Brill. ص. 883–884. doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_2358. ISBN 90-04-07026-5..
  24. ↑ Ch. Pellat, 'Hind Bint al-Khuss', in Encyclopaedia of Islam, ed. by P. Bearman and others, 2nd edn (Leiden: Brill, 1954–2005), سانچو:Doi, ISBN 9789004161214.
  25. ↑ Saʿīd al-Afghānī, Aswāq al-ʿArab (Damascus, 1960), pp. 277-343.
  26. ↑ سانچو:استشهاد ويب
  27. ↑ كتاب خزانة الأدب لعبد القادر البغدادي الموسوعة الشاملة الجزء الثاني صفحة 110. وصل لهذا المسار في 8 نوفمبر 2016 آرڪائيو ڪيا ويا 8 November 2016[Date mismatch] حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
  28. ↑ كتاب العقد الفريد ل ابن عبد ربه الأندلسي المكتبة الشاملة. وصل لهذا المسار في 8 نوفمبر 2016 آرڪائيو ڪيا ويا 8 November 2016[Date mismatch] حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. سانچو:وصلة مكسورة
  29. ↑ كتاب السيرة النبوية والدعوة في العهد المكي المكتبة الشاملة. وصل لهذا المسار في 8 نوفمبر 2016 آرڪائيو ڪيا ويا 17 October 2017[Date mismatch] حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. سانچو:وصلة مكسورة
  30. ↑ تهذيب تاريخ ابن عساكر (4/417)
  31. ↑ سانچو:استشهاد ويب</ref == ان جو ڪردار ۽ اهميت == قديم زماني ۾ سوق عڪاظ عربن جي معزز ماڻهن ۽ اڳواڻن کي گڏ ڪندو هو. اهي هر سال هڪ مهيني لاءِ هتي گڏ ٿيندا هئا، هڪ ٻئي سان فخر ڪندا هئا ۽ شاعري پڙهندا هئا. ان وقت بازار قبيلن ۽ عرب اڳواڻن لاءِ سماجي ۽ سياسي مرڪز جي حيثيت رکي ٿي. هي بازار عربن جو هڪ قسم جو عوامي منبر هو، جتي معاهدا ڪيا ويندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن ٽوڙيا به ويندا هئا. اهو گھوڙسواري ۽ مقابلي جو ميدان پڻ هو جتي عرب جا سورما پنهنجي بهادري تي فخر ڪندا هئا. هتي شاعرن، سورمن ۽ قبيلن کي لقب ڏنا ويندا هئا. ان کان علاوه اهو هڪ وڏو واپاري مرڪز پڻ هو جتي مختلف سامان ۽ واپار جون شيون مٽاسٽا ٿينديون هيون، ۽ هتي واپاري [[فارس]]، [[شام]]، [[يمن]] ۽ ٻين علائقن مان به ايندا هئا.<ref name="مولد تلقائيا2">سانچو:استشهاد ويب
  32. ↑ بين التاريخ والآثار، عبدالقدوس الأنصاري، ط2، بيروت، 1971م، ص41.
  33. ↑ العرب قبل الإسلام "ص21.
  34. ↑ أبن حبيب، المحبر ص183/184
  35. ↑ أخبار مكة (1/284،285)
  36. ↑ أنظر: أخبار مكة (1/280) ومعجم البلدان (4/142) وتهذيب تاريخ ابن عساكر (4/417) وشفاء الغرام للفاسي (2/341) وبلوغ الأرب للألوسي (1/267) وسوق عكاظ د. ناصر الرشيد، وأسواق العرب لسعيد الأفغاني (ص 277) والموسوعة العربية العالمية (2/138).
  37. 1 2 "Souq Okadh". Saudi Commission for Tourism and Antiquities (SCTA). 8 May 2015 تي حاصل ڪيل.
  38. ↑ Abdullah, Naheel (January 11, 2015). "Historic Souq Okadh to kick off Thursday". Saudi Gazette. 8 May 2015 تي حاصل ڪيل.
  39. ↑ "Saudi youths construct historic market for Souq Okadh". Arab News (انگريزي ۾). 2019-07-17. 2019-08-06 تي حاصل ڪيل.

ٻاهريان ڳانڍاپا

[سنواريو]
  1. ↑ هي ڪتاب[17] عربي ۾ حضرت محمد صه جي جنگين جي هڪ فهرست رکي ٿو. "Archived copy". اصل نسخو مان 2011-07-26 تي محفوظ ڪيل. 2011-06-11 تي حاصل ڪيل.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (ڳنڍڻو).
حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="lower-alpha"/> نہ مليو
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=سوق_عڪاظ&oldid=367591" تان ورتل