سوئز ڪينال
سوئز ڪينال (Suez Canal) مصر ۾ واقع هڪ مصنوعي آبي گذرگاهه آهي، جيڪا ميڊيٽرينين سمنڊ (Mediterranean Sea) کي ڳاڙهي سمنڊ (Red Sea) سان ملائي ٿي. هيءَ گذرگاهه ايشيا ۽ آفريڪا کنڊن کي هڪٻئي کان ڌار ڪري ٿي ۽ يورپ ۽ ايشيا جي وچ ۾ واپار لاءِ مختصر ترين رستو فراهم ڪري ٿي.
تاريخ ۽ تعمير
[سنواريو]- بنياد: 1858ع ۾ فرانسيسي سفارتڪار فرڊيننڊ ڊي ليسپس ڪمپني ٺاهي جنهن جو مقصد هن نهر کي تعمير ڪرڻ هو.
- تعمير: نهر جي تعمير 1859ع کان 1869ع تائين جاري رهي ۽ 17 نومبر 1869ع تي ان کي باقاعده کوليو ويو.
- فائدو: هن نهر جي ڪري عرب سمنڊ کان لنڊن تائين جو سفر اٽڪل 8,900 ڪلوميٽر گهٽجي ويو آهي.
سياسي ۽ اسٽريٽجڪ اهميت
[سنواريو]- قوميائڻ (Nationalization): جولاءِ 1956ع ۾ مصر جي صدر جمال عبدالناصر هن نهر کي قوميائي (سرڪاري قبضي ۾) ورتو، جنهن جي نتيجي ۾ "سوئز بحران" پيدا ٿيو.
- جنگي اثر: 1967ع جي ڇهن ڏينهن واري جنگ کانپوءِ هيءَ نهر اٺن سالن تائين بند رهي ۽ 1975ع ۾ ٻيهر کولي وئي.
- قسطنطنيه معاهدو: هن معاهدي تحت سوئز ڪينال مان جنگ توڻي امن جي وقت ۾ هر ملڪ جا تجارتي يا جنگي جهاز گذري سگهن ٿا.
جديد توسيع ۽ منصوبا
[سنواريو]2014ع ۾ مصري حڪومت نهر جي گنجائش وڌائڻ لاءِ هڪ وڏو منصوبو شروع ڪيو:
- نئين سوئز ڪينال: 35 ڪلوميٽرن تائين نهر کي ويڪرو ۽ اونهو ڪيو ويو ته جيئن جهازن جي اچ وڃ تيز ٿي سگهي.
- گنجائش: هن توسيع کانپوءِ نهر مان گذرندڙ جهازن جي روزاني تعداد 49 مان وڌي 97 تائين پهچڻ جي اميد آهي.
- 2021ع جي انگن اکرن موجب، ساليانو 20,600 کان وڌيڪ جهاز هن نهر کي استعمال ڪن ٿا.
جاگرافيائي خاصيتون
[سنواريو]- هيءَ نهر 193.30 ڪلوميٽر ڊگهي آهي.
- ان ۾ ڪي به "لاڪس" (Locks) نه آهن، جنهن ڪري سمنڊ جو پاڻي آزاديءَ سان وهي ٿو.
- نهر جي اترئين پاسي پورٽ سعيد ۽ ڏکڻ ۾ سوئز شهر (پورٽ توفيق) واقع آهن.