سرڪٽ ڊزائين

سرڪٽ ڊزائن برقي انجنيئرنگ ۾ اهو عمل آهي، جيڪو پيچيده اليڪٽرانڪ نظامن کان وٺي مربوط سرڪٽ جي اندر موجود انفرادي ٽرانزسٽرن تائين مختلف نظامن جي ڊزائن تي مشتمل هوندو آهي. سادن سرڪٽن لاءِ اڪثر هڪ ئي شخص بغير ڪنهن رسمي يا منظم ڊزائن جي عمل جي ڊزائن مڪمل ڪري سگهي ٿو. بهرحال، وڌيڪ پيچيده ڊزائنن لاءِ هاڻي اهڙيون ڊزائنر ٽيمون عام ٿينديون پيون وڃن، جيڪي منظم طريقي سان ڪم ڪنديون آهن ۽ ذهين ڪمپيوٽر سموليشن جي مدد سان ڊزائن تيار ڪنديون آهن.

مربوط سرڪٽ جي اليڪٽرانڪ ڊزائن آٽوميشن ۾، سرڪٽ ڊزائن جو اصطلاح عام طور تي ڊزائن جي ان مرحلي لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جنهن مان اسڪيماٽڪس (Schematics) تيار ٿيندا آهن. عام طور تي هي مرحلو لاجڪ ڊزائن ۽ فزيڪل ڊزائن جي وچ ۾ ايندو آهي.^[1]

عمل

روايتي سرڪٽ ڊزائن عام طور تي ڪيترن ئي مرحلن تي مشتمل هوندي آهي. ڪڏهن ڪڏهن گراهڪ سان صلاح مشوري کان پوءِ ڊزائن جي وضاحت تيار ڪئي ويندي آهي. ان کان پوءِ گراهڪ جي وضاحتن کي پورو ڪرڻ لاءِ فني تجويز تيار ڪئي ويندي آهي. ايندڙ مرحلي ۾ ڪاغذ تي سنٿيسس ذريعي اسڪيماٽڪ سرڪٽ خاڪو تيار ڪيو ويندو آهي، جيڪو هڪ تجريدي برقي يا اليڪٽرانڪ سرڪٽ هوندو آهي ۽ مقرر ڪيل وضاحتن کي پورو ڪندو آهي. ان کان پوءِ مقرر حالتن هيٺ ڪم ڪندڙ وضاحتن مطابق پرزن جي قيمتن (Component Values) جا حساب ڪيا ويندا آهن. ڊزائن جي درستگي جي تصديق ۽ توثيق لاءِ سموليشن پڻ ڪيا ويندا آهن.

وضاحتن مطابق جاچ لاءِ بريڊ بورڊ يا ڊزائن جو ٻيو ڪو نمونو (Prototype) تيار ڪيو ويندو آهي. جيڪڏهن ضرورت پوي ته سرڪٽ ۾ تبديليون آڻي ان کي مقرر وضاحتن سان هم آهنگ بڻايو ويندو آهي. ان کان پوءِ تعمير جي طريقي، استعمال ٿيندڙ سڀني حصن ۽ مواد جو انتخاب ڪيو ويندو آهي. نموني جي تياري لاءِ جزن ۽ ترتيب بابت معلومات ڊرافٽس مين، لي آئوٽ انجنيئرن ۽ ميڪانيڪي انجنيئرن کي ڏني ويندي آهي. ان کان پوءِ گراهڪ جي گهرجن سان مطابقت يقيني بڻائڻ لاءِ هڪ يا وڌيڪ نمونن جي جاچ يا قسم وار جاچ (Type Testing) ڪئي ويندي آهي. آخر ۾ تيار ڪيل پيداوار وارن خاڪن (Manufacturing Drawings) جي منظوري ۽ دستخط ڪيا ويندا آهن، ۽ ڊزائن مڪمل ٿيڻ کان پوءِ به ڪجهه خدمتون، جهڙوڪ فرسودگي سبب پرزن جي تبديلي وغيره، مهيا ڪيون وينديون آهن.

وضاحت

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو پراڊڪٽ ڊزائن جي وضاحت

سرڪٽ ڊزائن جو عمل وضاحت (Specification) سان شروع ٿيندو آهي، جنهن ۾ اهو بيان ڪيو ويندو آهي ته تيار ٿيل ڊزائن کي ڪهڙي ڪارڪردگي مهيا ڪرڻي آهي، پر اهو نه ٻڌايو ويندو آهي ته اها ڪارڪردگي ڪهڙي طريقي سان حاصل ڪئي ويندي.^[2] شروعاتي وضاحت عام طور تي هڪ تفصيلي فني بيان هوندي آهي، جنهن ۾ گراهڪ جون گهرجون بيان ڪيل هونديون آهن. ان ۾ مختلف برقي گهرجون شامل ٿي سگهن ٿيون، جيئن ته سرڪٽ کي ڪهڙا سگنل وصول ڪرڻا آهن، ڪهڙا سگنل خارج ڪرڻا آهن، ڪهڙي قسم جي بجلي فراهم هوندي، ۽ ان کي وڌ ۾ وڌ ڪيتري بجلي استعمال ڪرڻ جي اجازت هوندي. وضاحت ۾ عام طور تي ڪجهه جسماني گهرجون پڻ شامل هونديون آهن، جهڙوڪ ماپ، وزن، نمي جي مزاحمت، ڪم ڪندڙ گرمي پد جي حد، حرارتي اخراج، لوڏن کي برداشت ڪرڻ جي صلاحيت ۽ تيز رفتار (Acceleration) کي برداشت ڪرڻ جي گنجائش.^[3]

ڊزائن جي عمل دوران ڊزائنر بار بار وضاحت ڏانهن موٽندا آهن ۽ ڊزائن جي اڳڀرائي مطابق ان ۾ ضروري تبديليون ڪندا آهن. ان ۾ گراهڪ طرفان ڏنل وضاحتن کي وڌيڪ واضح يا سخت بڻائڻ، ۽ اهڙيون آزمائشون شامل ڪرڻ به شامل هوندو آهي، جيڪي سرڪٽ کي منظوري حاصل ڪرڻ لاءِ ڪاميابي سان پاس ڪرڻيون پونديون. اهي اضافي وضاحتون بعد ۾ ڊزائن جي تصديق دوران استعمال ٿينديون آهن. جيڪڏهن ڪا تبديلي گراهڪ جي اصل وضاحتن سان ٽڪراءُ رکي ٿي يا انهن ۾ ترميم آڻي ٿي، ته ان تي عمل ڪرڻ کان اڳ گراهڪ جي منظوري وٺڻ لازمي هوندي آهي.

گراهڪ جي ضرورتن جي صحيح سڃاڻپ ڪرڻ سان هڪ اهڙي حالت کان بچي سگهجي ٿو، جنهن کي ڊزائن ڪريپ (Design Creep) چيو ويندو آهي. اها حالت تڏهن پيدا ٿيندي آهي، جڏهن شروعات ۾ حقيقت پسندانه اميدون مقرر نه ڪيون وڃن يا ڊزائن جي عمل دوران گراهڪ سان مڪمل رابطي ۾ گهٽتائي رهي. ان جي نتيجي ۾ يا ته سرڪٽ ۾ ضرورت کان وڌيڪ خاصيتون شامل ٿي وينديون آهن يا وري سرڪٽ گهربل ڪارڪردگي ئي فراهم نه ڪندو آهي.^[4]^[ڪير؟] بهرحال، ڊزائن جي عمل دوران ڪجهه تبديليون متوقع هونديون آهن. سٺو عملي طريقو اهو آهي ته ممڪن حد تائين اختيار کليل رکجن، ڇاڪاڻ⁠تہ بعد ۾ غير ضروري جزن کي هٽائڻ، انهن کي پوءِ شامل ڪرڻ جي ڀيٽ ۾ گهڻو آسان هوندو آهي.

ڊزائن

ڊزائن جو عمل شروعاتي وضاحت کان شروع ٿي هڪ اهڙي منصوبي تائين پهچندو آهي، جنهن ۾ سرڪٽ کي عملي طور تي تيار ڪرڻ لاءِ گهربل سموري معلومات موجود هوندي آهي. عام طور تي هي عمل ڪيترن ئي مرحلن مان گذرندو آهي، جيتوڻيڪ سادن سرڪٽن جي صورت ۾ اهو هڪ ئي مرحلي ۾ مڪمل ٿي سگهي ٿو.^[5] شروعات ۾ وضاحت کي مختلف ڪمن جي بلاڪ خاڪي ۾ تبديل ڪيو ويندو آهي، جيڪي سرڪٽ کي انجام ڏيڻا هوندا آهن. هن مرحلي تي هر بلاڪ جي اندروني جوڙجڪ تي غور نه ڪيو ويندو آهي، پر صرف ان جي ڪم تي ڌيان ڏنو ويندو آهي. انهيءَ طريقي کي ڪڏهن ڪڏهن بليڪ باڪس ڊزائن چيو ويندو آهي. هن طريقي سان پيچيده مسئلي کي ننڍن حصن ۾ ورهائي، انهن کي ترتيبوار يا ڊزائن ٽيم جي مختلف ميمبرن ۾ ورهائي حل ڪيو ويندو آهي.

ان کان پوءِ هر بلاڪ تي وڌيڪ تفصيل سان غور ڪيو ويندو آهي. جيتوڻيڪ اهو مرحلو اڃا به تجريدي هوندو آهي، پر ان ۾ برقي ڪمن جي تفصيل تي وڌيڪ ڌيان ڏنو ويندو آهي. هن يا ان کان پوءِ جي مرحلن ۾ اهو عام هوندو آهي ته وڏي پيماني تي تحقيق يا رياضيائي ماڊلنگ ڪئي وڃي ته جيئن اهو معلوم ڪري سگهجي ته ڪهڙيون شيون عملي طور تي ممڪن آهن ۽ ڪهڙيون نه آهن.^[6] جيڪڏهن تحقيق مان ظاهر ٿئي ته ڪو بلاڪ مقرر ڪيل حدن اندر تيار نٿو ٿي سگهي، ته پوءِ ٻين بلاڪن ۾ به تبديليون ڪرڻيون پونديون. هن مرحلي تي اهو پڻ طئي ڪيو ويندو آهي ته ڊزائن جي وضاحتن سان مطابقت ڪيئن ثابت ڪئي ويندي ۽ ان جي جاچ ڪهڙي طريقي سان ڪئي ويندي، جنهن ۾ خود تشخيصي اوزار پڻ شامل ٿي سگهن ٿا.^[7]

آخر ۾ مجموعي ڊزائن جي هر ڪم کي انجام ڏيڻ لاءِ مناسب اليڪٽرانڪ جزا چونڊيا ويندا آهن. هن مرحلي تي هر جزي جي جسماني ترتيب ۽ برقي ڳانڍاپن جو به فيصلو ڪيو ويندو آهي، جيڪا عام طور تي پرنٽيڊ سرڪٽ بورڊ يا مربوط سرڪٽ جي تياري لاءِ آرٽ ورڪ جي صورت اختيار ڪندي آهي. موجود چونڊن جي وڏي تعداد سبب هي مرحلو گهڻو وقت وٺندڙ هوندو آهي. هن مرحلي ۾ هڪ اهم عملي پابندي معياري جزن جو استعمال آهي. مثال طور، جيڪڏهن ڪنهن هنڌ لاءِ حساب سان ڪنهن جزي جي خاص قيمت گهربل هجي پر اها مارڪيٽ ۾ دستياب نه هجي، ته مسئلو اڃا حل نه ٿيو هوندو. اهڙين حالتن ۾ عام ڊزائن جي سادن مسئلن کي حل ڪرڻ لاءِ ڪجهه حد تائين ڪيٽالاگ انجنيئرنگ استعمال ڪئي ويندي آهي.

عام طور تي سرڪٽ ڊزائن جي عمل ۾، ٻين ڳالهين سان گڏ، آرڪيٽيڪچر جي دائري جي وضاحت، مواد جي چونڊ، اسڪيماٽڪ تيار ڪرڻ، پرنٽيڊ سرڪٽ بورڊ جي ترتيب، بجلي ۽ سگنلن جي سالميت (Power and Signal Integrity) تي غور، ۽ آخر ۾ جاچ ۽ تصديق شامل هوندي آهي.^[8]

خرچ

عام طور تي سرڪٽ جي ڊزائن جو خرچ سڌو سنئون ان جي پيچيدگي سان لاڳاپيل هوندو آهي. جيترو وڌيڪ سرڪٽ پيچيده هوندو، اوترو وڌيڪ ماهر انجنيئرن جو وقت هڪ ڪارائتي پيداوار تيار ڪرڻ لاءِ گهربل هوندو. ننڍيون ننڍيون تفصيلون يا خاصيتون به تيار ڪرڻ لاءِ گهڻو وقت، مواد ۽ افرادي قوت گهربل هوندي آهي، جيئن ٽرانزسٽرن جي ماپ يا ڪوڊيڪس ۾ تبديليءَ جي اثرن کي نظر ۾ رکڻ.^[9] لچڪدار اليڪٽرانڪس ۾ وڏي پيماني تي استعمال ٿيندڙ پولي ايمائيڊ سبسٽريٽن جي بدران PEN يا PET جهڙا مواد استعمال ڪرڻ سان خرچ پنج کان ڏهه ڀيرا گهٽجي سگهي ٿو.^[10]

عام طور تي سرڪٽ جي ڊزائن جو خرچ، هر يونٽ جي پيداواري خرچ کان گهڻو وڌيڪ هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ پيداوار جو خرچ ۽ سرڪٽ جي ڪارڪردگي وڏي حد تائين ڊزائن تي دارومدار رکن ٿا.^[11]

جيتوڻيڪ پرنٽيڊ سرڪٽ بورڊ جي روايتي تياري گهٽائيندڙ (Subtractive) پيداوار واري طريقي سان ٿيندي آهي، پر اضافي (Additive) پيداوار جا طريقا به موجود آهن، جن ۾ 3D پرنٽر ذريعي PCB "ڇاپڻ" شامل آهي. هن طريقي کي نسبتاً گهٽ خرچ وارو تصور ڪيو وڃي ٿو ۽ ان سان فضول مواد جي انتظام جي ضرورت به گهٽجي وڃي ٿي.^[12]

تصديق ۽ جاچ

جڏهن سرڪٽ جي ڊزائن مڪمل ٿي وڃي ٿي، تڏهن ان جي تصديق ۽ جاچ ٻئي ضروري هونديون آهن. تصديق اهو عمل آهي، جنهن ۾ ڊزائن جي هر مرحلي جو جائزو وٺي يقين ڪيو ويندو آهي ته اهو وضاحت (اسپيسيفڪيشن) ۾ بيان ڪيل گهرجن کي پورو ڪري ٿو. هي عمل اڪثر انتهائي رياضيائي نوعيت جو هوندو آهي ۽ ان لاءِ وڏي پيماني تي ڪمپيوٽر سموليشن پڻ استعمال ڪئي ويندي آهي. پيچيده ڊزائنن ۾ هن مرحلي دوران مسئلن جي سڃاڻپ ٿيڻ جو امڪان گهڻو هوندو آهي، جنهن جي نتيجي ۾ ڊزائن جي وڏي حصي کي درستين لاءِ ٻيهر تيار ڪرڻو پئجي سگهي ٿو.

جاچ (ٽيسٽنگ) تصديق جو عملي يا حقيقي دنيا وارو مرحلو آهي. ان ۾ گهٽ ۾ گهٽ ڊزائن جو هڪ نمونو (پروٽوٽائپ) تيار ڪيو ويندو آهي، جنهن کي وضاحت ۾ بيان ڪيل يا بعد ۾ شامل ڪيل جاچ جي طريقن مطابق آزمائيو ويندو آهي، ته جيئن پڪ ٿي سگهي ته سرڪٽ واقعي اهوئي ڪم ڪري ٿو، جنهن لاءِ ان کي ڊزائن ڪيو ويو هو.

نمونو تياري (پروٽوٽائپنگ)

نمونو تياري (Prototyping) سرڪٽ ڊزائن جي پيچيده عمل ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي. هي هڪ ورجائتو (انٽر ايڪٽو) عمل آهي، جنهن دوران ڊزائن کي بار بار بهتر بڻايو ويندو آهي ۽ غلطيون درست ڪيون وينديون آهن. سرڪٽ ڊزائن هڪ ڏکيو ڪم آهي، جنهن ۾ غلطين کان بچڻ لاءِ انتهائي احتياط ۽ تفصيل تي ڌيان ڏيڻ ضروري هوندو آهي. سرڪٽ ڊزائنرن کي پنهنجي ڊزائن جي ڪارڪردگي ۽ حفاظت کي يقيني بڻائڻ لاءِ ڪيترائي تجربا ۽ جاچون ڪرڻيون پونديون آهن، ان کان اڳ جو اها صارفن جي استعمال لاءِ مناسب سمجهي وڃي.^[13]

برقي انجنيئرنگ ۾ نمونو تياري هڪ بنيادي مرحلو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ هن شعبي ۾ تمام گهڻي درستگي ۽ بارڪ بيني گهربل هوندي آهي. جيڪڏهن پروٽوٽائپ تيار نه ڪيو وڃي، ته آخري پيداوار ۾ غلطيون رهجي وڃڻ جو امڪان وڌي ويندو آهي. برقي سرڪٽن جي ڊزائن ڪندڙ ماهرن تي اها ذميواري هوندي آهي ته هو اهڙا محفوظ سرڪٽ تيار ڪن، جيڪي صارف پنهنجي گهرن ۾ اعتماد سان استعمال ڪري سگهن.

جيڪڏهن نمونو تياري جي مرحلي کي نظرانداز ڪيو وڃي ۽ ناقص برقي سرڪٽ مارڪيٽ ۾ جاري ڪيو وڃي، ته ان سان سنگين خطرا پيدا ٿي سگهن ٿا. انهن خطرن ۾ باهه لڳڻ، تارن جو حد کان وڌيڪ گرم ٿي وڃڻ، ۽ نتيجي طور ماڻهن کي ساڙ يا ٻيون سخت زخمون پهچڻ شامل آهن.^[13]

نتيجا

هر برقي سرڪٽ جي تياري عام طور تي هڪ سرڪٽ بورڊ سموليٽر سان شروع ٿيندي آهي، جيڪو ڏيکاريندو آهي ته آخرڪار مختلف جزا ڪيئن پاڻ ۾ ڳنڍيا ويندا ۽ سرڪٽ مجازي (Virtual) طور ڪيئن ڪم ڪندو.^[14] ان کان پوءِ هڪ بلوپرنٽ (Blueprint) يا فني خاڪو تيار ڪيو ويندو آهي، جنهن ۾ ڊزائن ۽ آخري پيداوار جي مڪمل تفصيل شامل هوندي آهي. جڏهن انهيءَ خاڪي جي بنياد تي سرڪٽ تيار ڪيو ويندو آهي، ته نتيجي ۾ اهڙو برقي سرڪٽ حاصل ٿيندو آهي، جيڪو ننڍن اوزارن کان وٺي سينيما گهرن ۾ استعمال ٿيندڙ وڏن ٽيليويزنن تائين مختلف برقي نظامن کي هلائڻ جي قابل هوندو آهي. اهڙي قسم جي سرڪٽ جي ڊزائن ۽ تياري لاءِ گهڻو وقت، مهارت ۽ تجربي جي ضرورت هوندي آهي. برقي سرڪٽ اڄڪلهه روزاني زندگيءَ ۾ استعمال ٿيندڙ بيشمار اوزارن جو بنيادي حصو آهن.

دستاويزڪاري

ڪنهن به تجارتي ڊزائن ۾ عام طور تي دستاويزڪاري (ڊاڪيومينٽيشن) پڻ شامل هوندي آهي. انهن دستاويزن جي نوعيت سرڪٽ جي ماپ، پيچيدگي ۽ ان ملڪ تي دارومدار رکندي آهي، جتي ان کي استعمال ڪيو ويندو. گهٽ ۾ گهٽ دستاويزن ۾ عام طور تي ڊزائن جي وضاحت (اسپيسيفڪيشن)، جاچ جا طريقا، ۽ موجوده قانونن ۽ ضابطن سان مطابقت جو بيان شامل هوندو آهي. يورپي يونين ۾ اها آخري گهرج عام طور تي سي اي اعلانِ مطابقت (CE Declaration) جي صورت ۾ هوندي آهي، جنهن ۾ انهن يورپي هدايتن (ڊائريڪٽوز) جي فهرست ڏني ويندي آهي، جن تي عمل ڪيو ويو هجي، ۽ ان شخص جو نالو به شامل هوندو آهي، جيڪو مطابقت جي ذميواري کڻندو آهي.^[15]

سافٽ ويئر

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو آزاد اليڪٽرانڪ سرڪٽ سموليٽرن جي فهرست

پڻ ڏسو

The Wikibook Electronics has a page on the topic of

Devices

The Wikibook Electronics has a page on the topic of

Analog Circuits

Wikibooks has a book on the topic of

Circuit Theory

Wikibooks has a book on the topic of

Practical Electronics

حوالا

↑ Sherwani, Naveed (1995). Algorithms for VLSI Physical Design Automation (Second ڇاپو). Boston, MA: Springer US. ISBN 978-1-4615-2351-2. OCLC 852788338.
↑ Lam, William K. (2005-08-19). "Does Your Design Meet Its Specs? Introduction to Hardware Design Verification | What Is Design Verification?". Informit.com. 2016-09-27 تي حاصل ڪيل.
↑ A. Tajalli, et al., "Design trade-offs in ultra-low-power digital nanoscale CMOS," IEEE TCAS-I 2011.
↑ DeMers, 1997
↑ "Design Flow Chart" (GIF). Informit.com. 2016-09-27 تي حاصل ڪيل.
↑ "Electric Circuits I: Lab4". اصل نسخو مان 2005-08-30 تي محفوظ ڪيل. 2007-11-04 تي حاصل ڪيل.
↑ "A.T.E. Solutions, Inc. | Design for Testability and for Built-In Self Test". Besttest.com. اصل نسخو مان 2016-09-01 تي محفوظ ڪيل. 2016-09-27 تي حاصل ڪيل.
↑ Circuit design services - HIQUOA
↑ Kang, Wang; Zhao, WeiSheng; Wang, Zhaohao; Zhang, Yue; Klein, Jacques-Olivier; Zhang, Youguang; Chappert, Claude; Ravelosona, Dafiné (September 2013). "A low-cost built-in error correction circuit design for STT-MRAM reliability improvement". Microelectronics Reliability 53 (9–11): 1224–1229. doi:10.1016/j.microrel.2013.07.036. Bibcode: 2013MiRe...53.1224K.
↑ van den Brand, Jeroen; Kusters, Roel; Barink, Marco; Dietzel, Andreas (October 2010). "Flexible embedded circuitry: A novel process for high density, cost effective electronics". Microelectronic Engineering 87 (10): 1861–1867. doi:10.1016/j.mee.2009.11.004.
↑ "How Much Does a Prototype Cost?". PREDICTABLE DESIGNS (آمريڪي انگريزي ۾). 2016-09-04. 2021-05-15 تي حاصل ڪيل.
↑ Dong, Yue; Bao, Chao; Kim, Woo Soo (April 2018). "Sustainable Additive Manufacturing of Printed Circuit Boards". Joule 2 (4): 579–582. doi:10.1016/j.joule.2018.03.015. Bibcode: 2018Joule...2..579D.
1 2 Ashby, Darren (2008). Circuit design. Newnes. ISBN 978-0-08-094965-9. OCLC 444859449.^{[صفحو گهربل]}
↑ "Basics of Different Electronic Circuit Design Process". ElProCus - Electronic Projects for Engineering Students (آمريڪي انگريزي ۾). 2017-04-13. 2020-04-29 تي حاصل ڪيل.
↑ "Untitled Document". اصل نسخو مان 2005-11-26 تي محفوظ ڪيل. 2005-12-12 تي حاصل ڪيل.

ذريعا

"Does Your Design Meet Its Specs? Introduction to Hardware Design Verification | What Is Design Verification?". InformIT. 19 August 2005.
ڊزائن جي ممڪن عمل جو خاڪو
سي اي مارڪنگ بابت آمريڪي رهنمائي
سي اي مارڪنگ بابت برطانوي رهنمائي
بنيادي اليڪٽرانڪ سرڪٽن کي سمجهڻ، تجزيو ڪرڻ ۽ ڊزائن ڪرڻ بابت شروعاتي سبق
Vladimir Gurevich, Electronic Devices on Discrete Components for Industrial and Power Engineering, CRC Press, London–New York, 2008, 418 p., ISBN 9781420069822

سانچو:Design

[1] Sherwani, Naveed (1995). Algorithms for VLSI Physical Design Automation (Second ڇاپو). Boston, MA: Springer US. ISBN 978-1-4615-2351-2. OCLC 852788338.

[2] Lam, William K. (2005-08-19). "Does Your Design Meet Its Specs? Introduction to Hardware Design Verification | What Is Design Verification?". Informit.com. 2016-09-27 تي حاصل ڪيل.

[3] A. Tajalli, et al., "Design trade-offs in ultra-low-power digital nanoscale CMOS," IEEE TCAS-I 2011.

[4] DeMers, 1997

[5] "Design Flow Chart" (GIF). Informit.com. 2016-09-27 تي حاصل ڪيل.

[6] "Electric Circuits I: Lab4". اصل نسخو مان 2005-08-30 تي محفوظ ڪيل. 2007-11-04 تي حاصل ڪيل.

[7] "A.T.E. Solutions, Inc. | Design for Testability and for Built-In Self Test". Besttest.com. اصل نسخو مان 2016-09-01 تي محفوظ ڪيل. 2016-09-27 تي حاصل ڪيل.

[nanocir-8] Circuit design services - HIQUOA

[9] Kang, Wang; Zhao, WeiSheng; Wang, Zhaohao; Zhang, Yue; Klein, Jacques-Olivier; Zhang, Youguang; Chappert, Claude; Ravelosona, Dafiné (September 2013). "A low-cost built-in error correction circuit design for STT-MRAM reliability improvement". Microelectronics Reliability 53 (9–11): 1224–1229. doi:10.1016/j.microrel.2013.07.036. Bibcode: 2013MiRe...53.1224K.

[10] van den Brand, Jeroen; Kusters, Roel; Barink, Marco; Dietzel, Andreas (October 2010). "Flexible embedded circuitry: A novel process for high density, cost effective electronics". Microelectronic Engineering 87 (10): 1861–1867. doi:10.1016/j.mee.2009.11.004.

[11] "How Much Does a Prototype Cost?". PREDICTABLE DESIGNS (آمريڪي انگريزي ۾). 2016-09-04. 2021-05-15 تي حاصل ڪيل.

[12] Dong, Yue; Bao, Chao; Kim, Woo Soo (April 2018). "Sustainable Additive Manufacturing of Printed Circuit Boards". Joule 2 (4): 579–582. doi:10.1016/j.joule.2018.03.015. Bibcode: 2018Joule...2..579D.

[:1-13] 1 2 Ashby, Darren (2008). Circuit design. Newnes. ISBN 978-0-08-094965-9. OCLC 444859449.^{[صفحو گهربل]}

[:0-14] "Basics of Different Electronic Circuit Design Process". ElProCus - Electronic Projects for Engineering Students (آمريڪي انگريزي ۾). 2017-04-13. 2020-04-29 تي حاصل ڪيل.

[15] "Untitled Document". اصل نسخو مان 2005-11-26 تي محفوظ ڪيل. 2005-12-12 تي حاصل ڪيل.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]