ساھ کڻڻ جو عمل
| ساھ کڻڻ جو عمل (Respiration) | |
|---|---|
 انساني ساھ کڻڻ جو نظام (Respiratory System). | |
| تفصيل | |
| عضون جو نظام | تنفس جو نظام (Respiratory system) |
| حصا | ناڪ، نڙي، ڦڦڙ، ڊائيفرام، الورولي (Alveoli) |
| ڪم | آڪسيجن جذب ڪرڻ ۽ ڪاربان ڊائي آڪسيجن خارج ڪرڻ |
| ائناٽامي جا محاورا | |
ساھ کڻڻ جو عمل (Respiration) هڪ فزيولوجيڪل عمل آهي جنهن ذريعي جاندار ٻاهرين ماحول مان آڪسيجن حاصل ڪري جسم جي بافتن (Tissues) تائين پھچائيندا آهن ۽ جسم مان ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ کي خارج ڪندا آهن. هي عمل "سيلولر ريسپريشن" کان مختلف آهي، جيڪو جيوگھرڙن جي اندر توانائي (ATP) پيدا ڪرڻ جو عمل آهي.
ساھ کڻڻ جا مرحلا
[سنواريو]ساھ کڻڻ جي عمل ۾ ٻه بنيادي مرحلا شامل آهن:
- اندر ساھ کڻڻ (Inhalation): هي هڪ سرگرم عمل آهي جنهن ۾ ڊائيفرام جا عضلات سڪڙجن ٿا، جنهن سان ڦڦڙن ۾ جاءِ وڌي ٿي ۽ هوا اندر داخل ٿئي ٿي.
- ٻاهر ساھ ڪڍڻ (Exhalation): هي عام طور تي هڪ غير فعال (Passive) عمل آهي جنهن ۾ عضلات ريلڪس ٿين ٿا ۽ هوا ٻاهر نڪري ٿي. پر ڳالهائڻ، ڳائڻ يا ورزش دوران هي عمل سرگرم ٿي سگهي ٿو.
گيسن جي مٽاسٽا (Gas Exchange)
[سنواريو]ڦڦڙن جي اندر ننڍڙيون ٿيلهيون هونديون آهن جن کي الورولي (Alveoli) چيو ويندو آهي.
- وينٽيليشن (Ventilation): ڦڦڙن ۾ هوا جي اچ وڃ.
- پرفيوژن (Perfusion): رت جي نالين (Capillaries) ۾ رت جي گردش.
گيسن جي مٽاسٽا الورولي ۽ رت جي نالين جي وچ ۾ "ڊفيوژن" (Diffusion) ذريعي ٿيندي آهي، جتي آڪسيجن رت ۾ شامل ٿيندي آهي ۽ ڪاربان ڊائي آڪسائيڊ رت مان نڪري ڦڦڙن ۾ اچي ٿي.
فزيولوجيڪل توازن
[سنواريو]هر دفعي ساھ کڻڻ سان الورولي مڪمل طور تي خالي نه ٿينديون آهن، پر انهن ۾ ڪجهه هوا رهجي ويندي آهي جنهن کي فنڪشنل ريزيڊيول ڪيپيسيٽي (FRC) چيو ويندو آهي. هي نظام يقيني بڻائيندو آهي ته جسم ۾ گيسن جو تناسب برقرار رهي. طبي اصطلاحن ۾ "ساھ کڻڻ جي شرح" (Respiratory Rate) هڪ اهم علامت آهي جيڪا صحت جي حالت کي ظاهر ڪري ٿي.
ساھ کڻڻ ۽ توانائي
[سنواريو]ساھ کڻڻ دوران، جيوگهرڙن ۾ موجود ڪاربان ۽ هائيڊروجن (C-H) جا بانڊ آڪسائيڊيشن ذريعي ٽٽندا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ توانائي، ڪاربان ڊائي آڪسائيڊ ۽ پاڻي پيدا ٿيندا آهن. هن سڄي عمل کي گڏيل طور تي حياتي برقرار رکڻ لاءِ لازمي قرار ڏنو ويو آهي.