سامي قوم
سامي قوم يا سامي (Semites) هڪ اصطلاح آهي جيڪو هڪ نسلي، ثقافتي يا لساني گروهه لاءِ استعمال ٿئي ٿو[1] جنهن جو تعلق وچ اوڀر ۽ هارن آف آفريڪا جي ماڻهن سان آهي. هن ۾ اڪيڊين (آسوري ۽ بابلي)، عرب، آرامي، ڪناني (بشمول يهودي، فينقي وغيره) ۽ ايٿوپيا جا حبشي ماڻهو شامل آهن. اڄڪلهه، هي اصطلاح لسانيات کان ٻاهر گهڻو استعمال نٿو ڪيو وڃي، جتي اهو "سيمٽيڪ ٻوليون" جي گروهه جي طور تي برقرار آهي.[2][3]
هي اصطلاح پهريون ڀيرو 1770ع واري ڏهاڪي ۾ "گوٽنگن اسڪول آف هسٽري" جي ميمبرن پاران استعمال ڪيو ويو. هي نالو بائيبل جي ڪتاب 'پيدائش' (Genesis) ۾ ذڪر ڪيل حضرت نوح عليه السلام جي ٽن پٽن مان هڪ، سام (Shem) مان ورتو ويو آهي.
نسل ۽ قوميت
[سنواريو]قديم زماني ۾ رنگ جي بنياد تي نسلن جي ورهاست عام هئي. مثال طور، 300 ق.م جي يوناني رسالي Physiognomica ۾ ان جو ذڪر ملي ٿو.
وچئين دور جي ربياني ادب (rabbinical literature) ۾ "سامي" اصطلاح کي نسلي رنگ ڏنو ويو. هڪ قديم متن Pirke De-Rabbi Eliezer موجب، حضرت نوح پنهنجي پٽن کي دعا ڏني: > "هن سام (Shem) ۽ سندس پٽن کي برڪت ڏني ۽ کين ڪارو پر وڻندڙ بڻايو، ۽ کين آباد زمين ڏني. هن حام (Ham) ۽ سندس پٽن کي برڪت ڏني ۽ کين ڪانوَ وانگر ڪارو بڻايو، ۽ کين سمنڊ جو ڪنارو ڏنو. هن يافث (Japheth) کي برڪت ڏني ۽ کين مڪمل اڇو بڻايو، ۽ کين ريگستان ۽ ميدان ڏنا."
18هين صدي عيسويءَ ۾ "سامي" کي هڪ نسلي درجي طور وڌيڪ ترقي ڏني وئي. 20هين صدي جي شروعات ۾، ڪارلٽن ايس ڪون (Carleton S. Coon) جهڙن ماهرن سامي ماڻهن کي "ڪاڪيشيائي نسل" (Caucasian race) ۾ شامل ڪيو، جيڪي ڏسڻ ۾ يورپي ۽ وچ ايشيائي ماڻهن سان مشابهت رکن ٿا.
سام دشمني (Antisemitism)
[سنواريو]- اصل مضمون جي لاءِ ڏسو سام دشمني
"سامي دشمني" يا اينٽي سيمٽيزم جو اصطلاح هڪ خاص رستي ذريعي يهودين جي خلاف نفرت يا تعصب لاءِ استعمال ٿيڻ لڳو.[4]
19هين صدي ۾ ارنسٽ رينن (Ernest Renan) جهڙن بشريات جي ماهرن لساني گروهن کي قوميت ۽ نسل سان ملايو. هن سامي نسل کي "آريائي نسل" کان گهٽتر قرار ڏنو، ڇاڪاڻ ته سندس خيال ۾ انهن جي توحيد پسندي انهن جي مليل جليل جبلتن مان پيدا ٿي هئي.
1879ع ۾، جرمن صحافي ولہلم مار (Wilhelm Marr) يهودين ۽ جرمنن جي وچ ۾ جدوجهد کي بيان ڪرڻ لاءِ "اينٽي سيمٽيزم" جي اصطلاح کي سياسي رنگ ڏنو. هن يهودين تي الزام لڳايو ته اهي بنا پاڙن وارا ماڻهو آهن جن جرمنن کي تباهه ڪري ڇڏيو آهي. هن "اينٽي سيمٽيزم ليگ" پڻ قائم ڪئي.
اڄڪلهه جا سائنسدان ۽ عالم "نسل" کي هڪ سماجي بناوت (social construct) سمجهن ٿا ۽ "سامي" کي هڪ حياتياتي درجي جي طور تي رد ڪن ٿا.[5] اويغورن يا ٻين ترڪي گروهن جي ڀيٽ ۾، سامي ماڻهن جو ذڪر هاڻي گهڻو ڪري قديم تاريخ يا لساني خاندان تائين محدود آهي.
حوالا
[سنواريو]- ↑ Liverani1995, p. 392.
- ↑ Anidjar 2008, p. 6.
- ↑ Lewis, Bernard (1987). Semites and Anti-Semites: An Inquiry into Conflict and Prejudice. W W Norton & Co Inc. ISBN 978-0393304206.
...سيمٽيڪ هڪ لساني ۽ ثقافتي درجه بندي آهي، جنهن جو تعلق ڪنهن خاص نسل (anthropological race) سان ناهي.
- ↑ "Anti-Semitism". Merriam-Webster's Collegiate Dictionary, Eleventh Edition. 24 September 2025.
- ↑ Using Population Descriptors in Genetics and Genomics Research. National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. 2023. doi:10.17226/26902. ISBN 978-0-309-70065-8. PMID 36989389.