زيور
زيور (Jewellery) انهن آرائشي شين تي مشتمل هوندا آهن جيڪي ذاتي آرائش لاءِ پاتا ويندا آهن، جهڙوڪ بروچ، منڊيون، هار، ڪن جون واليون، پينڊنٽ، ٻانهين جا ڪڙا (bracelets)، ۽ ڪف لنڪس. زيور جسم يا ڪپڙن سان لڳائي سگهجن ٿا. مغربي نقطه نظر کان، هي اصطلاح پائيدار سونهن واري شين تائين محدود آهي (مثال طور، گلن کي زيورن ۾ شامل نه ڪيو ويندو آهي). ڪيترين ئي صدين کان، سون ۽ چانديءَ جهڙيون ڌاتون، جن سان اڪثر قيمتي پٿر لڳل هوندا آهن، زيورن جو بنيادي مواد رهيون آهن. ان کان علاوه ڪچ، سِپون يا ڪاٺ به استعمال ٿي سگهن ٿا. زيور قديم ترين آثار قديمه جي دريافتن مان هڪ آهن - جن ۾ 'ناساريس' (Nassarius) سِپن مان ٺهيل 100,000 سال پراڻا موتي قديم ترين زيور سمجهيا وڃن ٿا.[1] زيورن جون بنيادي شڪليون مختلف ثقافتن ۾ مختلف ٿين ٿيون پر اهي اڪثر تمام گهڻو وقت قائم رهنديون آهن؛ يورپي ثقافتن ۾ مٿي ذڪر ڪيل زيورن جون عام صورتون قديم زماني کان هلي رهيون آهن، جڏهن ته ٻين ثقافتن ۾ نڪ يا پيرن جي آڱرين جا زيور وڌيڪ اهم هوندا آهن. زيورن کي هر ثقافت ۾ سماجي رتبي (status symbol)، مادي ملڪيت، يا معنيٰ خيز علامتن طور سمجهيو وڃي ٿو. زيور جسم جي لڳ ڀڳ هر حصي لاءِ ٺاهيا ويا آهن، مٿي جي پن کان وٺي پيرن جي منڊين تائين. جيڪي زيور ڊگهي عرصي تائين پاتا وڃن يا لاهڻ ۾ ڏکيا هجن، انهن کي مستقل زيور چيو ويندو آهي.
لفظ جي بناوت (Etymology)
[سنواريو]لفظ 'jewellery' اصل ۾ 'jewel' مان نڪتل آهي، جيڪو قديم فرينچ لفظ "jouel" مان ورتل آهي،[2] ۽ ان جي پويان لاطيني لفظ "jocale" آهي، جنهن جي معنيٰ آهي 'رانديڪو'. برطانوي ۽ هندستاني انگريزيءَ ۾ ان کي jewellery لکيو وڃي ٿو، جڏهن ته آمريڪي انگريزيءَ ۾ ان کي jewelry لکيو ويندو آهي.[3]
بناوت ۽ مقصد
[سنواريو]
انسان مختلف سببن ڪري زيور استعمال ڪندو رهيو آهي:
- ڪارائتو مقصد (مثال طور، ڪپڙن يا وارن کي پنهنجي جاءِ تي بيهارڻ).
- سماجي رتبو ۽ ذاتي حيثيت ظاهر ڪرڻ، جهڙوڪ شادي جي منڊي.
- ڪنهن خاص مذهبي يا سماجي گروهه سان وابستگي ظاهر ڪرڻ.
- تعويذ يا جادوئي تحفظ لاءِ (توهان کي نقصان کان بچائڻ لاءِ).[4]
- فنڪاريءَ جو مظاهرو ڪرڻ.
- ذاتي معنيٰ يا نشاني طور، جهڙوڪ پيار، ماتم، يا ڪنهن اهم ڪاميابيءَ جي ياد.
ڪيترن ئي ثقافتن ۾ دولت کي زيورن جي صورت ۾ ذخيرو ڪرڻ جو رواج رهيو آهي (مثال طور، ڏاج طور زيور ڏيڻ). ڪجهه دورن ۾ زيورن کي ڪرنسي يا واپار جي شيءِ طور به استعمال ڪيو ويو آهي.[5]
مواد ۽ طريقا
[سنواريو]زيور ٺاهڻ لاءِ اڪثر قيمتي ڌاتون جهڙوڪ پلاٽينم، سون ۽ چاندي استعمال ٿينديون آهن. چانديءَ جا زيور اڪثر 'اسٽرلنگ چاندي' (sterling silver) مان ٺاهيا ويندا آهن، جنهن ۾ 92.5 سيڪڙو خالص چاندي هوندي آهي. ٻين مواد ۾ ڪچ، ميناڪاري (enamel)، ڪاٺ، سپون، جانورن جا هڏا يا هاٿي ڏند، ۽ مٽي شامل آهن. موتين (Beads) جو استعمال به زيورن ۾ تمام گهڻو عام آهي، جيڪي سڄي دنيا، خاص ڪري آفريڪي ۽ قديم آمريڪي ثقافتن ۾ مشهور آهن.
هيرا (Diamonds)
[سنواريو]- اصل مضمون جي لاءِ ڏسو هيرو
هيرا سڀ کان پهريان هندستان ۾ لڌا ويا هئا.[6] اڄڪلهه آسٽريليا، بوٽسوانا، روس ۽ ڪينيڊا هيرن جي پيداوار جا وڏا مرڪز آهن. جيڪي هيرا جنگي علائقن مان مليا وڃن ۽ انهن جي وڪري مان جنگين جي مالي مدد ڪئي وڃي، انهن کي خوني هيرا (blood diamonds) چيو ويندو آهي.[7]
ٻيا قيمتي پٿر
[سنواريو]- اصل مضمون جي لاءِ ڏسو قيمتي پٿر
قيمتي پٿرن جي چونڊ انهن جي رنگ، ناياب هجڻ، ۽ مضبوطي (Mohs scale) جي بنياد تي ڪئي ويندي آهي.
حوالا
[سنواريو]- ↑ Study reveals 'oldest jewellery' آرڪائيو ڪيا ويا 2018-06-12 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين., BBC News, June 22, 2006.
- ↑ jewel. (n.d.). آرڪائيو ڪيا ويا 2016-03-07 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. Dictionary.com Unabridged (v 1.1). Retrieved August 7, 2007, from the Dictionary.com website.
- ↑ see American and British spelling differences
- ↑ Kunz, George Frederick (1917). Magic of Jewels and Charms. John Lippincott Co.. URL: Magic Of jewels: Chapter VII Amulets آرڪائيو ڪيا ويا 2013-12-13 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
- ↑ "BBC – History – Ancient History in depth: Viking Money". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2014-02-10 تي محفوظ ڪيل. 2017-11-10 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Home" (PDF). gia.edu. اصل نسخو (PDF) مان 2007-09-26 تي محفوظ ڪيل.
- ↑ "How the African Diamond Trade Works". HowStuffWorks (آمريڪي انگريزي ۾). 2008-04-21. 2024-01-22 تي حاصل ڪيل.