روس جي جاگرافي

روس Россия
ملڪ
Russian Federation
روس جو جاگرافيائي نقشو
Coordinates: 60°00′N 100°00′E
حدون	پولينڊ 204.1 ڪلوميٽر (126.8 ميل) لٿوينيا 266 ڪلوميٽر (165 ميل) ناروي 195.8 ڪلوميٽر (121.7 ميل) فنلينڊ 1،271.8 ڪلوميٽر (790.3 ميل) اسٽونيا 138 ڪلوميٽر (86 ميل) لاٽويا 270.5 ڪلوميٽر (168.1 ميل) بيلاروس 1،239 ڪلوميٽر (770 ميل) يوڪرين 1,925.8 ڪلوميٽر (1,196.6 ميل) جارجيا 875.5 ڪلوميٽر (544.0 ميل) آذربائيجان 372.6 ڪلوميٽر (231.5 ميل) قازقستان 7٬512.8 ڪلوميٽر (4٬668.2 ميل) چين 4،209.3 ڪلوميٽر (2،615.5 ميل) منگوليا 3،485 ڪلوميٽر (2،165 ميل) اتر ڪوريا 17 ڪلوميٽر (11 ميل) جاپان (سامونڊي) آمريڪا (سامونڊي)
کنڊ	يورپ ۽ ايشيا
علائقا	يورپي روس (اوڀر يورپ) سائبيريا (اتر ايشيا)
زميني منظر	روس جو گهڻو حصو ٻن ميدانن؛ اوڀر يورپي ميدان ۽ اولهه سائبيريا جو ميدان، ٻن هيٺاهين علائقن؛ اتر سائبيريا ۽ ڪوليما (اتر اوڀر سائبيريا ۾)، ٻن پليٽيو؛ مرڪزي سائبيريا جو پليٽيو ۽ ان جي اوڀر ۾ لينا ندي جو پليٽيو ۽ جبلن جي هڪ سلسلي، يورال تي مشتمل آهي، جيڪو خاص طور تي انتهائي اتر اوڀر ۾ مرڪوز آهي يا ڏکڻ حد سان وقفي وقفي سان وڌندو آهي.
آبهوا	يورپي روس ۽ سائبيريا: گهڻو ڪري ٿڌي آبهوا انتهائي اتر: ٽنڊرا خشڪ سرد آبهوا انتهائي ڏکڻ اوڀر: معتدل براعظمي آبهوا
ماحولياتي مسئلا	ٻيلن جي ڪٽائي، توانائي جي غير ذميواري، آلودگي ۽ ايٽمي فضلو
خاص اقتصادي علائقو (پکيڙ)	75،66،673 چورس ڪلوميٽر 29،21،509 چورس ميل
قدرتي وسيلا	تيل، گئس، ڪوئلو، ڪاٺ، ڌاتو، هيرا، ٽامي، ليڊ، زنڪ، باڪسائيٽ، نڪل، ٽن، پارو، سون، چاندي، پلاٽينم، ٽائيٽينيم، مينگنيز، پوٽاش، يورينيم، ڪوبالٽ، مولبڊينم، ٽنگسٽن، ايلومينيم، پولي ميٽلز، ڪروميم، فاسفيٽ، اپيٽائٽس، ٽيلڪ، ايسبيسٽاس، ابرڪ، لوڻ، امبر، قيمتي ۽ نيم قيمتي پٿر، ريتي، مٽي، چونا پٿر، سنگ مرمر، گرينائيٽ، لوهه جي معدنيات، زراعت لائق زمين، تمباکو، چانهه، کٽا ميوا، هائيڊرو اليڪٽريسيٽي، تازو پاڻي، ميوا ۽ ڀاڄيون
قدرتي خطرا	زلزلا، زميني ڪٽائو، طوفان، ٻيلن ۾ باهه ۽ ٻوڏ
ساحلي پٽي جي ڊيگهه	37,654 ڪلوميٽر
زميني شڪليون	سڀ کان ڊگهو درياهه: يينيسي-انگارا-سيلينج 5,539 km (3,442 mi) سڀ کان ڊگهي ڍنڍ: ڍنڍ بائيڪل 31,722 km2 (12,248 sq mi) سڀ کان اچو ماڳ: ماؤنٽ ايلبروس 5,642 m (18,510 ft) سڀ کان ھيٺيون ماڳ: ڪيسپين سمنڊ سانچو:−28 زميني ايراضي (%): 95.78 پاڻي جو علائقو (%): (4.22)
ٽائيم زون	UTC+8:00
پکيڙ	1,71,25,191 چورس ڪلوميٽر 66,12,073 چورس ميل
آبادي	14,00,00,000

روس (روسي: Россия) ايراضي جي لحاظ کان دنيا جو سڀ کان وڏو ملڪ آهي، جيڪو 1,71,25,191 چورس ڪلوميٽر (66,12,073 چورس ميل) کان وڌيڪ ايراضي تي پکڙيل آهي، جيڪو انٽارڪٽيڪا کانسواءِ، زمين جي آبادي واري زمين جي اٺين حصي کان وڌيڪ حصي کي گهيرو ڪري ٿو. روس يارهن ٽائيم زونن ۾ پکڙيل آهي ۽ دنيا جي ڪنهن به ملڪ جي ڀيٽ ۾ سڀ کان وڌيڪ حدون رکي ٿو، جنهن ۾ سورهن خودمختيار قومون شامل آهن.

روس هڪ بين البراعظمي ملڪ آهي، جيڪو ٻن براعظمن، يورپ ۽ ايشيا تي پکڙيل آهي. اهو يوريشيا جي اترئين ڪناري تي پکڙيل آهي ۽ 37,653 ڪلوميٽر (23,396 ميل) تي دنيا جي چوٿين ڊگهي ساحلي پٽي آهي. روس، ڪينيڊا ۽ آمريڪا سان گڏ، ٽن ملڪن مان هڪ آهي جنهن جو ساحل ٽن سمنڊن سان لڳل آهي، جنهن جي ڪري ان جا تيرهن کان وڌيڪ حاشيي سمنڊن سان رابطا آهن. اهو °41 ۽ °82 اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ °19 اوڀر ۽ °169 اولهه ڊگھائي ڦاڪ جي وچ ۾ آهي. روس دنيا جي ٽن کنڊن، کان وڏو آهي ۽ ان جو علائقو پلوٽو اپگرهه جيترو ئي آهي. روس دنيا جي ڪنهن به ملڪ جي مقابلي ۾ سڀ کان وڏي ٻيلي واري علائقي کي گهيرو ڪري ٿو.

عالمي حيثيت ۽ حدون

ڌرتيء جي گلوب (نقشي) تي روس (ڳاڙهي رنگ ۾)

بالٽڪ سمنڊ سان گڏ روس جو اولهه وارو حصو، ڪاليننگراڊ اوبلاسٽ ان جي اوڀر واري حصي، بيرنگ سامونڊي گذرگاهه ۾ وڏي ڊايوميڊ ٻيٽ کان تقريباً 9,000 ڪلوميٽر (5,600 ميل) پري آهي. اتر کان ڏکڻ تائين، فرانز جوزف لينڊ تي روسي آرڪٽڪ ٻيٽن جي اترئين ڪناري کان وٺي ڪيسپين سمنڊ تي داغستان جي جمهوريه جي ڏاکڻي ڪناري تائين لڳ ڀڳ 4,500 ڪلوميٽر (2,800 ميل) پکڙيل ملڪ، انتهائي متنوع ۽ اڪثر غير مهمان نواز زميني شڪلن تي پکڙيل آهي.

57,792 ڪلوميٽر (35,910 ميل) تائين پکڙيل، روسي حدون دنيا جي سڀ کان ڊگهي حدون آهن. 20,139 ڪلوميٽر (12,514 ميل) زميني حد سان گڏ، روس جون 14 ملڪن سان حدون آهن، جنهن ۾ پولينڊ ۽ لٿوانيا (ٻئي ڪليننگراڊ اوبلاست ذريعي)، ناروي، فنلينڊ، ايسٽونيا، لاتويا، بيلاروس، يوڪرين، جارجيا، آذربائيجان، قازقستان، چين، منگوليا ۽ اتر ڪوريا شامل آهن.

حدن جو لڳ ڀڳ ٻه ٽيون حصو سمنڊ جي پاڻي سان گهيريل آهي ۽ عملي طور تي سڄو ڊگهو اتر وارو ساحل آرڪٽڪ سرڪل کان مٿي آهي، سواءِ مرمانسڪ جي بندرگاهه جي، جيڪي گلف اسٽريم جي اثرن جي ڪري، ان ويڪرائي ڦاڪ تي توقع کان ڪجهه گرم وهڪرا حاصل ڪري ٿي. اهو ساحل سال جو گهڻو حصو برف ۾ بند رهي ٿو. تيرهن ننڍا سمنڊ ۽ ٻن وڏي سمنڊن، آرڪٽڪ ۽ پئسفڪ سمنڊ روس جو ساحل ٺاهڻ ٿا. اهو ويجهو سمنڊ سان الڳ ٿيل آهي. ان کي هڪ سامونڊي حد بڻائي ٿو. اهو جاپان سان پڻ هڪ سامونڊي حد حصيداري ڪري ٿو.

انتظامي ۽ علائقائي ورهاستون

حالت جي ڪجھ تبديلين سان، سوويت يونين جي انتظامي ۽ علائقائي ڊويزنن مان گھڻا روسي فيڊريشن جي جوڙجڪ ۾ برقرار رکيا ويا. سال 2014ع تائين، اتي 85 انتظامي علائقائي ڊويزنون (جن کي وفاقي مضمون سڏيو ويندو هو): ٻاويهه جمهوريه، 9 ڪرائي (علائقا)، 46 اوبلاست (صوبا)، هڪ خودمختيار اوبلاست، چار خودمختيار اوڪرگ ۽ ٽي شهر، يعني ماسڪو، سينٽ پيٽرسبرگ ۽ سيواستوپول شهر وفاقي حيثيت سان رکيا ويا. ڪريميا کي هڪ جمهوريه جي طور ۽ سيواستوپول کي هڪ وفاقي شهر جي طور تي شامل ڪرڻ تي تڪرار آهي، نيٽو جي سيڪريٽري جنرل دعويٰ ڪئي آهي ته، "ڪريميا جو الحاق غير قانوني ۽ ناجائز آهي ۽ نيٽو اتحادي ان کي تسليم نه ڪندا."

جماعتن ۾ مختلف قسم جا ماڻهو شامل آهن، جن ۾ اتر يورپي، تاتار، قفقاز جا ماڻهو.۽ مقامي سائبيرين شامل آهن. سڀ کان وڏو وفاقي مضمون اوڀر-مرڪزي سائبيريا ۾ واقع، ساکا جمهوريا (ياڪوتيا) ملڪ جو سڀ کان وڏو وفاقي موضوع ۽ دنيا ۾ سڀ کان وڏي ملڪي ذيلي تقسيم آهي، الاسڪا جي سائيز کان ٻيڻو سائبيريا ۾ آهي. سائيز ۾ ٻيو نمبر ڪراسنويارسڪ ڪري آهي، جيڪو سائبيريا ۾ ساکا جي اولهه ۾ واقع آهي. ڪيليننگراڊ اوبلاست، جيڪو روس جو هڪ غير ملحق جزوي ادارو آهي، سڀ کان ننڍو اوبلاست آهي. هي ٽن وفاقي شهرن کان سواءِ روس جو سڀ کان ننڍو جمهوريه ۽ سڀ کان ننڍو وفاقي موضوع آهي. ٻه سڀ کان وڌيڪ آبادي وارا وفاقي موضوع، ماسڪو اوبلاست (ماسڪو سان گڏ) ۽ ڪراسنودار ڪري، يورپي روس ۾ آهن.

انساني جاگرافي

آباديات

سال 2010ع جي آدمشماري مطابق روس جي آبادي 14 ڪروڙ 11 لک 80 هزار (141.18 ملين) هئي، جيڪا سال 2021ع تائين، 2014ع ۾ ڪريميا جي الحاق کان پوءِ، وڌي 14 ڪروڙ 62 لک (146.2 ملين) ٿي وئي. اها يورپ جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ۽ دنيا جو نائين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آهي. آبادي جي گهاٽائي 9 رهواسي چورس ڪلوميٽر آهي.

شهري علائقا

پڻ ڏسو: آبادي جي لحاظ کان روس ۾ شهرن ۽ قصبن جي فهرست  ۽ روس ۾ شهرن ۽ قصبن جي فهرست

• 
  ماسڪو، روس جي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر
• 
  سينٽ پيٽرزبرگ، ثقافتي راڄڌاني ۽ ٻيو وڏو شهر
• 
  ايڪاتيرنبرگ، ملڪ جو چوٿون وڏو شهر

روس دنيا جي سڀ کان وڌيڪ شهري آبادي واري ملڪن مان هڪ آهي. ان جي ڪل آبادي جو لڳ ڀڳ 75 سيڪڙو شهري علائقن ۾ رهي ٿو. ماسڪو (راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏي شهر) جي آبادي لڳ ڀڳ هڪ ڪروڙ 24 لک (12.4 ملين) آهي جيڪا شهر جي حدن اندر آهي، جڏهن ته شهري علائقي ۾ هڪ ڪروڙ 70 لک (17 ملين) کان وڌيڪ ۽ ميٽروپوليٽن علائقي ۾ به ڪروڙ (20 ملين) کان وڌيڪ رهواسي آهن. ماسڪو دنيا جي وڏن شهرن مان هڪ آهي، يورپ اندر مڪمل طور تي سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر هجڻ ڪري، يورپ ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهري علائقو، يورپ ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ميٽروپوليٽن علائقو ۽ يورپي کنڊ تي زميني علائقي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهر پڻ آهي. سينٽ پيٽرسبرگ، روس جي ثقافتي راڄڌاني، لڳ ڀڳ 54 لک جي آبادي سان ٻيو وڏو شهر آهي. جڏهن ته ٻئي وڏي شهري علائقن ۾ ئيڪاتيرنبرگ، ڪازان، نوووسبرسڪ، نزني نوگوروڊ ۽ چيليابنسڪ شامل آهن.

فزيوگرافي ۽ هائيڊروگرافي

جاگرافيدان روايتي طور تي روس جي وسيع علائقي کي پنج قدرتي علائقن: ٽنڊرا زون، ٽائيگا يا ٻيلن واري زون، ميداني علائقي، خشڪ علائقي ۽ جبل واري علائقي ۾ ورهائيندا آهن. روس جو گهڻو حصو ٻن ميدان (اوڀر يورپي ميدان ۽ اولهه سائبيرين ميدان)، ٽن هيٺاهين علائقن (اتر سائبيرين، مرڪزي ياڪوتين ۽ اوڀر سائبيرين)، ٻه پليٽو (مرڪزي سائبيرين پليٽو ۽ لينا پليٽو) ۽ جبل وارن علائقن جي ٻن نظام (ڏور اتر اوڀر سائبيريا ۾ اوڀر سائبيرين جبل ۽ ڏاکڻي سرحد سان گڏ ڏکڻ سائبيرين جبل) تي مشتمل آهي.

ماحولياتي علائقا

پڻ ڏسو: روس ۾ ماحولياتي علائقن جي فهرست

• 
  يورال جو وسيع علائقو، جيڪو معتدل ٻيلن، ٽائيگا، ميدان ۽ نيم ريگستان جي منتقلي کي ڏيکاري ٿو.
• 
    برفاني چادر ۽ قطبي ريگستان

روس جا 49 بيان ڪيل زميني ماحولي علائقا، هر هڪ رنگين بايووم، يوريشيا جي پيلي آرڪٽڪ دائري ۾ پکڙيل آهن. روس ۾ 14 مان 8 زميني بايومز، يا مکيه رهائش جا قسم آهن، جيئن اولسن ۽ ڊينرسٽائن، وغيره (2001) پاران بيان ڪيل آهي.

  01. ٽراپيڪل ۽ سب ٽراپيڪل نم وسيع پنن وارا ٻيلا

  02. ٽراپيڪل ۽ سب ٽراپيڪل خشڪ وسيع پنن وارا ٻيلا

  03. ٽراپيڪل ۽ سب ٽراپيڪل مخروطي ٻيلا

  04. معتدل وسيع پنن وارا ۽ مخلوط ٻيلا

  05. معتدل مخروطي ٻيلا

  06. ٽائيگا ۽ بوريل ٻيلا

  07. ٽراپيڪل ۽ سب ٽراپيڪل گاھ جا ميدان، سوانا ۽ جھنگلي ميدان

  08. معتدل گاھ جا ميدان، سوانا ۽ جھنگلي ميدان

  09. ٻوڏ سان ڀريل گاھ جا ميدان ۽ سوانا

  10. مونٽين گاھ جا ميدان ۽ جھنگلي ميدان

  11. ٽنڊرا

  12. ميڊيٽرينين ٻيلا ۽ جھنگلي ميدان

  13. ريگستان ۽ زيرڪ جھنگلي ميدان

  14. مينگروز ٻيلا

  پٿر ۽ برف يا غير حياتياتي زميني علائقا

اوڀر يورپي ميدان

اوڀر يورپي ميدان يورپي روس جي گھڻي حصي کي گھيرو ڪري ٿو. اولهه سائبيريا جو ميدان، جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو ميدان آهي، يورال کان ينيسي نديءَ تائين اوڀر ۾ پکڙيل آهي. ڇاڪاڻ ته هر قدرتي زون ۾ زمين ۽ نباتاتون نسبتاً هڪجهڙيون آهن، روس جو زميني (Landscape) هڪجهڙائي جو وهم پيش ڪري ٿو. تنهن هوندي به، روسي علائقي ۾ سواءِ هڪ ٽراپيڪل مينهن ٻيلي جي دنيا جا سڀئي اهم نباتاتي علائقا شامل آهن.

برف جا ڍڪيل

وڌيڪ ڏسو: آرڪٽڪ

آرڪٽڪ ٽنڊرا جو نقشو

روسي آرڪٽڪ جو نقشو

روسي آرڪٽڪ اولهه کان اوڀر ۾ ڪاريليا ۽ ڪولا جزيره نما کان نينيٽسيا, اوب جي نار, تيمير جزيره نما ۽ چڪچي جزيره نما (ڪوليما، انادير ندي، ڪيپ ڊيزنف) تائين, تقريبن 7,000 ڪلوميٽر (4,300 ميل) تائين پکڙيل آهي. آرڪٽڪ سمنڊ ۾ نووايا زيمليا، سيورنايا زيمليا ۽ نيو سائبيرين ٻيٽ شامل آهن.

روس جو لڳ ڀڳ 10 سيڪڙو ٽنڊرا (هڪ وڻ کان سواءِ، دلدلي ميدان) آهي. ٽنڊرا روس جو اتر وارو علائقو آهي. اولهه ۾ فنلينڊ جي حد کان اوڀر ۾ بيرنگ اسٽريٽ تائين پکڙيل آهي. پوءِ ڏکڻ ۾ پئسفڪ ساحل سان گڏ اتر ڪمچٽڪا جزيره نما تائين هلندو آهي. هي علائقو جهنگلي هرڻ (reindeer) جي ڌڻ لاءِ, اونهاري ۾ نام نهاد اڇين راتين لاءِ (اڌ رات جو شام, ٿوري دير کان پوءِ صبح) ۽ سياري ۾ مڪمل اونداهي جي ڏينهن لاءِ مشهور آهي. ڊگهيون سخت سيارو ۽ سج جي روشني جي کوٽ بنجر پرما فراسٽ جي مٿان صرف ڪِين (mosses), لائڪن ۽ ولو ٻوٽا کي هيٺ اڀرڻ لاءِ کي اجازت ڏين ٿيون. جيتوڻيڪ ڪيترائي طاقتور سائبيريا نديون هن علائقي مان گذري ٿي جيئن اهي اتر طرف آرڪٽڪ سمنڊ ڏانهن وهن ٿيون, جزوي ۽ وقفي وقفي سان پگھلڻ ٽنڊرا جي ڪيترن ئي ڍنڍن، تلاءَ ۽ دلدلن جي نيڪال کي روڪي ٿو. ٿڌ جي موسم هتي سڀ کان اهم جسماني عمل آهي, بتدريج هڪ اهڙي منظرنامي کي شڪل ڏئي ٿي جيڪا گذريل برفاني دور ۾ گليشيشن ذريعي سخت تبديل ڪئي وئي هئي. روس جي آبادي جو هڪ سيڪڙو کان به گهٽ هن علائقي ۾ رهي ٿو. اتر اولهه ڪولا جزيره نما جي مڇي مارڻ ۽ بندرگاهن جون صنعتون ۽ اتر اولهه سائبيريا جا وڏا تيل ۽ گئس جا ميدان ٽنڊرا ۾ سڀ کان وڏا ملازمت ڏيندڙ آهن. 1,80,000 جي آبادي سان صنعتي سرحد وارو شهر نورلسک آرڪٽڪ سرڪل کان مٿي روس جي آبادين ۾ مرمانسک ۽ آرخنگيلسک کان پوءِ آبادي ۾ ٽيون نمبر تي آهي. هتان توهان اورورا (اتر روشنيون) پڻ ڏسي سگهو ٿا.

ٽائيگا

ٽائيگا، روس جو سڀ کان وڏو قدرتي علائقو، روس جي اولهه سرحدن کان پئسفڪ تائين پکڙيل آهي. اهو °0 اتر جي اتر ۾ اوڀر يورپ ۽ اولهه سائبيريا جي ميداني علائقن تي قبضو ڪري ٿو ۽ ينيسي نديءَ جي اوڀر ۾ تائيگا ٻيلن جو گهڻو حصو روس جي ڏکڻ حدن تائين پهچي ٿو، سائبيريا ۾ تائيگا صرف روس جي 60 سيڪڙو کان وڌيڪ حصي تي مشتمل آهي. اتر-ڏکڻ طرف اوڀر تائيگا ينيسي نديءَ جي اوڀر ۾ هڪ براعظمي آبهوا ۽ اولهه ۾ هڪ نرم آبهوا سان ورهايل آهي. عام طور تي، اونهاري ۽ سياري ۾ موسمي علائقو نم، معتدل گرم (اتر ۾ ٿڌو) ۽ سخت سياري ۾ هڪ مستحڪم برف جو ڍڪ هوندو آهي. طول بلد واري طرف تائيگا ٽن ذيلي زونن اتر، وچ ۽ ڏکڻ تائيگا ۾ ورهايل آهي. اولهه تائيگا ۾ پائن ٻيلن سان متبادل طور تي گندي زمينن تي گهاٽا اسپروس ۽ فر ٻيلا هلڪي مٽيءَ تي ٻوٽا ۽ گھاس جا ميدان آهن. اهڙي ٻوٽي اوڀر تائيگا جي عام آهي پر اهو صرف فر ۽ لارچ نه پر اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. بهرحال، مخروطي ٻيلو مسلسل صف نه ٺاهيندو آهي ۽ برچ، ايلڊر، ولو (خاص طور تي درياءَ جي وادين ۾)، ويٽ لينڊز - دلدل جا ويران علائقا. تائيگا اندر فر کڻندڙ جانور, جهڙوڪ سيبل، مارٽن، ارمين، موس، براؤن رڇ، وولورين، بگھڙ ۽ مسڪراٽ وسيع آهن.

نيل ڳئون (Moose)

ٽائيگا ۾ پوڊزولڪ ۽ ڪرائوجينڪ ٽائيگا مٽيءَ جو غلبو آهي، جنهن جي خاصيت واضح طور تي بيان ڪيل افقي بناوت آهي (صرف ڏکڻ ٽائيگا ۾ سوڊ-پوڊزولڪ مٽي آهي). ليچنگ راڄ ۾ ٺهيل ۽ خراب همس ۾. زميني پاڻي عام طور تي ٻيلي ۾ مٿاڇري جي ويجهو ملي ٿو، مٿئين پرتن مان ڪيلشيم کي ڌوئي ٿو، جنهن جي نتيجي ۾ ٽائيگا جي مٽيءَ جي مٿئين پرت کي بي رنگ ۽ آڪسائيڊ ڪيو وڃي ٿو. ٽائيگا جا ڪجھ علائقا، جيڪي زراعت لاءِ موزون آهن، خاص طور تي روس جي يورپي حصي ۾ واقع آهن. وڏا علائقا اسفگنم دلدل جي قبضي ۾ آهن (هتي پوڊزولڪ-بوگي مٽيءَ جو غلبو آهي). زرعي مقصدن لاءِ مٽيءَ کي مالا مال ڪرڻ لاءِ چوني ۽ ٻيا ڀاڻ استعمال ڪرڻ گهرجن.

روسي ٽائيگا ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي مخروطي ڪاٺ جا ذخيرا آهن، پر سال کان سال - شديد لاگنگ جي نتيجي ۾ - اهي گهٽجي ويندا آهن. شڪار، زراعت جي ترقي (خاص طور تي دريائن جي وادين ۾).

مخلوط ۽ پن ڇڻ وارو (سدا بهار) ٻيلو

نووسبرسڪ ۾ صنوبر جو ٻيلو. صنوبر روس جو هڪ قومي وڻ آهي.

مخلوط ۽ پن ڇڻ وارو ٻيلو پٽو ٽڪنڊي آهي، اولهه سرحد سان سڀ کان وڌيڪ ويڪرو ۽ يورال جبلن ڏانهن تنگ آهي. مکيه وڻ بلوط ۽ سپروس آهن، پر ٻوٽن جا ڪيترائي ٻيا واڌارا جهڙوڪ راھ، ايسپن، برچ، صنوبر هارن بيم، ميپل ۽ پائن اتي رهن ٿا. ٽائيگا کي ٻيلي واري ميدان کان الڳ ڪرڻ صنوبر (birch) ۽ ايسپن ٻيلي جي هڪ تنگ پٽي آهي جيڪا يورال جي اوڀر ۾ التائي جبلن تائين واقع آهي. ٻيلي واري علائقي جو گهڻو حصو خاص طور تي يورپي روس ۾ زراعت لاءِ صاف ڪيو ويو آهي، ان جي نتيجي ۾ جهنگلي جيوت وڌيڪ گهٽ آهي، پر رو هرڻ (roe deer)، بگھڙ، لومڙ ۽ گليري تمام عام آهن.

اسٽيپ گاهه واري زمينون

وڌيڪ ڏسو: پونٽڪ-ڪيسپين اسٽيپ ۽ پونٽڪ-ڪيسپين اسٽيپ

اسٽيپ کي ڊگهي عرصي کان عام روسي منظرنامي جي طور تي پيش ڪيو ويو آهي. اهو وڻن کان سواءِ، گاهه واري ميدانن جو هڪ وسيع پٽو آهي، جيڪو هنگري کان يوڪرين، ڏکڻ روس ۽ قازقستان تائين پکڙيل آهي ۽ منچوريا ۾ ختم ٿيڻ کان اڳ جبلن جي قطارن سان ٽڪرائجي ٿو. انتهائي ملڪ ۾، اسٽيپ زون انساني آبادڪاري ۽ زراعت لاءِ سڀ کان وڌيڪ سازگار حالتون فراهم ڪري ٿو ڇاڪاڻ ته ان جي معتدل گرمي پد ۽ عام طور تي سج جي روشني ۽ نمي جي مناسب سطح آهي. جيتوڻيڪ، هتي به، زرعي پيداوار ڪڏهن ڪڏهن برسات جي غير متوقع سطحن ۽ ڪڏهن ڪڏهن تباهي واري خشڪي جي ڪري خراب متاثر ٿيندي آهي. مٽي تمام سڪل آهي.

ٽوپوگرافي

پيٽروپاولوفسڪ-ڪمچٽسڪي جي مٿان ڪورياڪسڪي آتش فشان

روس جا جبل سلسلا بنيادي طور تي ان جي براعظمي ڊپ (يورال جبل) سان گڏ، ڏکڻ اولهه سرحد (قفقاز) سان گڏ، منگوليا جي سرحد سان گڏ (اوڀر ۽ اولهه سايان جبل ۽ الٽي جبلن جي اولهه واري انتها)، ۽ اوڀر سائبيريا ۾ (ملڪ جي اتر اوڀر ڪنڊ ۾ سلسلو جو هڪ پيچيده نظام ۽ ڪمچاتڪا جزيره نما جي ريڙهه ٺاهيندي، ۽ اوخوتسڪ سمنڊ ۽ جاپان جي سمنڊ سان گڏ ننڍا جبل) واقع آهن. روس ۾ نو وڏا جبل سلسلا آهن. عام طور تي، ملڪ جو اوڀر وارو اڌ اولهه اڌ کان گهڻو وڌيڪ جبل آهي، جنهن جو اندروني حصو گهٽ ميدانن تي حاوي آهي. اوڀر ۽ اولهه جي وچ ۾ روايتي ورهائڻ واري لڪير ينيسي درياءَ جي وادي آهي. مرڪزي سائبيرين پليٽو جي اولهه واري ڪناري کي اولهه سائبيرين ميدان کان بيان ڪرڻ ۾، ينيسي منگوليا جي سرحد جي ويجهو اتر طرف تيمير جزيره نما جي اولهه ۾ آرڪٽڪ سمنڊ ۾ وهندو آهي. * يورال جبل: بگود خان اول نيشنل پارڪ، منگوليا.

mountain ranges are located principally along its continental dip (the Ural Mountains), along the southwestern border (the Caucasus), along the border with Mongolia (the eastern and western Sayan Mountains and the western extremity of the Altay Mountains), and in eastern Siberia (a complex system of ranges in the northeastern corner of the country and forming the spine of the Kamchatka Peninsula, and lesser mountains extending along the Sea of Okhotsk and the Sea of Japan). Russia has nine major mountain ranges. In general, the eastern half of the country is much more mountainous than the western half, the interior of which is dominated by low plains. The traditional dividing line between the east and the west is the Yenisei River valley. In delineating the western edge of the Central Siberian Plateau from the West Siberian Plain, the Yenisei runs from near the Mongolian border northward into the Arctic Ocean west of the Taymyr Peninsula.

Ural Mountains

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو Ural Mountains

Yugyd Va National Park.

The Ural Mountains form the natural boundary between Europe and Asia; the range extends about 2,100 kilometres (1,300 mi) from the Arctic Ocean to the northern border of Kazakhstan. Several low passes provide major transportation routes through the Urals eastward from Europe. The highest peak, Mount Narodnaya, is 1,894 metres (6,214 ft). The Urals also contain valuable deposits of minerals.

West Siberian Plain

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو West Siberian Plain

Vasyugan River

To the east of the Urals is the West Siberian Plain, stretching about 1,900 kilometres (1,200 mi) from west to east and about 2,400 kilometres (1,500 mi) from north to south. With more than half its territory below 200 metres (660 ft) in elevation, the plain contains some of the world's largest swamps and floodplains. The plain is largely flat and featureless. The only slightly elevated areas are the Siberian Uvaly across the central part and the Ob Plateau in the south. There are steppe areas in the southern part reaching into Kazakhstan, such as the Ishim Steppe with the Kamyshlov Log trench. Most of the plain's population lives in the drier section south of 77 degrees north latitude.

Central Siberian plateau

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو Central Siberian Plateau

The region directly east of the West Siberian Plain is the Central Siberian Plateau, which extends eastward from the Yenisei River valley to the Lena River valley. The region is divided into several plateaus, with elevations ranging between 320 and 740 metres (1,050 and 2,430 ft); the highest elevation is about 1,800 metres (5,900 ft), in the northern Putorana Mountains. The plain is bounded on the south by the Primorsky Range and the Baikal Mountains, and on the north by the North Siberian Lowland, an extension of the West Siberian Plain extending into the Taymyr Peninsula on the Arctic Ocean.

Sayan and Stanovoy Mountains

Altay Mountains

In the mountain system west of Lake Baikal in south-central Siberia, the highest elevations are 3,300 metres (10,800 ft) in the Western Sayan, 3,200 metres (10,500 ft) in the Eastern Sayan, and 4,500 metres (14,800 ft) at Belukha Mountain in the Altay Mountains. The Eastern Sayan reach nearly to the southern shore of Lake Baikal; at the lake, there is an elevation difference of more than 4,500 metres (14,800 ft) between the nearest mountain, 2,840 metres (9,320 ft) high, and the deepest part of the lake, which is 1,700 metres (5,600 ft) below sea level. The mountain systems east of Lake Baikal are lower, forming a complex of minor ranges and valleys that reaches from the lake to the Pacific coast. The maximum height of the Stanovoy Range, which runs west to east from northern Lake Baikal to the Sea of Okhotsk, is 2,550 metres (8,370 ft). To the south of that range is southeastern Siberia, whose mountains reach 800 metres (2,600 ft). Across the Strait of Tartary from that region is Sakhalin Island, Russia's largest island, where the highest elevation is about 1,700 metres (5,600 ft). The small Moneron Island, the site of the shootdown of Korean Air Lines Flight 007, is found to its west.

Caucasus Mountains

Caucasus Mountains

Truly alpine terrain appears in the southern mountain ranges. Between the Black and Caspian seas, the Caucasus Mountains rise to impressive heights, forming a boundary between Europe and Asia. One of the peaks, Mount Elbrus, is the highest point in Europe, at 5,642 metres (18,510 ft). The geological structure of the Caucasus extends to the northwest as the Crimean and Carpathian Mountains and southeastward into Central Asia as the Tian Shan and Pamirs. The Caucasus Mountains create an imposing natural barrier between Russia and its neighbors to the southwest, Georgia and Azerbaijan.

Northeast Siberia and Kamchatka

Northeastern Siberia, north of the Stanovoy Range, is an extremely mountainous region. The long Kamchatka Peninsula, which juts southward into the Sea of Okhotsk, includes many volcanic peaks, some of which are still active. The highest is the 4,750-metre (15,580 ft) Klyuchevskaya Sopka, the highest point in the Russian Far East. The volcanic chain continues from the southern tip of Kamchatka southward through the Kuril Islands chain and into Japan. Kamchatka also is one of Russia's two centers of seismic activity (the other is the Caucasus). In 1995, a major earthquake largely destroyed the oil-processing town of Neftegorsk. Also located in this region is the very large Beyenchime-Salaatin crater.

Drainage

A frozen Lake Baikal, near Olkhon Island.

Russia, home to over 100,000 rivers, is divided into twenty watershed districts. It has one of the world's largest surface water resources, with its lakes containing approximately one-quarter of the world's liquid fresh water. Russia is second only to Brazil by total renewable water resources.

Forty of Russia's rivers longer than 1,000 kilometres (620 mi) are east of the Ural Mountains, including the three major rivers that drain Siberia as they flow northward to the Arctic Ocean: the Irtysh-Ob system (totaling 5,380 kilometres or 3,340 miles), the Yenisey (5,075 kilometres or 3,153 miles), and the Lena (4,294 kilometres or 2,668 miles), they are among the world's longest rivers. The basins of those river systems cover about eight million square kilometres (3.1 million square miles), discharging nearly 50,000 cubic meters of water per second (1.8 million cu ft/s) into the Arctic Ocean. The northward flow of these rivers means that source areas thaw before the areas downstream, creating vast swamps such as the 48,000-square-kilometre (19,000 sq mi) Vasyugan Swamp in the center of the West Siberian Plain. The same is true of other river systems, including the Pechora and the Northern Dvina in western Russia, and the Kolyma and the Indigirka in Siberia. Approximately 10 percent of Russian territory is classified as swampland.

Russia's inland bodies of water are chiefly a legacy of extensive glaciation. Ladoga and Onega in northwestern Russia are two of the largest lakes in Europe. However, Lake Baikal is the largest and most prominent among Russia's fresh water bodies, is the world's deepest, purest, oldest and most capacious fresh water lake, containing over one-fifth of the world's fresh surface water. Numerous smaller lakes dot northern Russia and Siberian plains. The largest of these are lakes Belozero, Topozero, Vygozero, and Ilmen in the country's northwest and Lake Chany in southwestern Siberia.

A number of other rivers drain Siberia from eastern mountain ranges into the Pacific Ocean. The Amur River and its main tributary, the Ussuri, form a long stretch of the winding boundary between Russia and China. The Amur system drains most of southeastern Siberia. Three basins drain European Russia. The Dnieper, which flows mainly through Belarus and Ukraine, has its headwaters in the hills west of Moscow. The 1,860-kilometre (1,160 mi) Don, which is the fifth-longest river in Europe, originates in the Central Russian Upland south of Moscow and then flows into the Sea of Azov at Rostov-on-Don. The Volga, widely seen as Russia's national river due to its historical and cultural importance, is the longest river in Europe, it rises in the Valdai Hills west of Moscow and meandering southeastward for 3,510 kilometres (2,180 mi) before emptying into the Caspian Sea. Altogether, the Volga system drains about 1.4 million square kilometres (540,000 mi²). Linked by several canals, western Russia's rivers long have been a vital transportation system; the Volga remains the country's most commercial river, and carries about two-thirds of Russia's inland water traffic.

پکيڙ ۽ حدون

پکيڙ (ڪريميا کانسواءِ):

• ڪل: 1,70,98,242 چورس ڪلوميٽر (66,01,668 چورس ميل)
• زمين: 1,70,21,900چورس ڪلوميٽر (65,72,200 چورس ميل)
• پاني: 97,400 چورس ڪلوميٽر (30,700 چورس ميل)

پکيڙ جو مقابلو:
برازيل جي پکيڙ کان ٻيڻي کان ٿورو وڏو

زميني حدون:

• ڪل (ڪريميا کانسواءِ): 19,917 ڪلوميٽر (12,376 ميل)

ڪاليننگراڊ روس جو اولهه وارو حصو ٺاهيندو آهي، جنهن جو ملڪ جي باقي حصي سان ڪو به زميني رابطو ناهي. اهو پولينڊ، لٿوانيا ۽ بالٽڪ سمنڊ سان ڳنڍيل آهي.

ڪريميا، جيڪو ڪاري سمنڊ تي هڪ جزيره نما آهي، روسي فيڊريشن پاران دعويٰ ڪئي وئي آهي ۽ ڊي فيڪٽو ان جو انتظام ڪيو ويو آهي جڏهن کان روس مارچ 2014ع ۾ پاڙيسري يوڪرين کان ان تي قبضو ڪيو ۽ ان کي پنهنجي قبضي ۾ ڪيو. ان کي بين الاقوامي برادري جي اڪثريت طرفان يوڪرين جي علائقي طور تسليم ڪيو ويو آهي.

سرحدي ملڪ

روس سان زميني حد وارن ملڪن جي جدول (روس جي چوڌاري گھڙيال جي مخالف طرف درج ٿيل).

ملڪ	ڊگھائي
	km	mi
ناروي	195.8	121.7
فنلينڊ	1,271.8	790.3
ايسٽونيا	138	86
ليٽويا	270.5	168.1
لٿوينيا	266	165
پولينڊ	204.1	126.8
بيلاروس	1,239	770
يوڪرين	1,925.8	1,196.6
جارجيا	875.5	544.0
آذربائيجان	372.6	231.5
قازقستان	7,512.8	4,668.2
منگوليا	3,485	2,165
چين	4,209.3	2,615.5
اتر ڪوريا	17	11
جاپان	سامونڊي
آمريڪا	سامونڊي

جيڪڏهن ابخازيا ۽ ڏکڻ اوسيشيا کي خودمختيار رياستن ۾ شمار ڪيو وڃي ٿو:

ملڪ	ڊگھائي
	km	mi
ابخازيا	style="text-align:right;" data-sort-value="7005255400000000000"|255.4	158.7
ڏکڻ اوسيشيا	style="text-align:right;" data-sort-value="7004700000000000000"|70	43
جارجيا سان باقي حد	style="text-align:right;" data-sort-value="7005365000000000000"|365	227

ڪريميا کان سوء ساحلي پٽي: ڪلوميٽر (23,396 ميل)

سامونڊي دعويٰ:

• روسي براعظمي شيلف: 200 ميٽر (660 فوٽ) کوٽائي يا استحصال جي کوٽائي تائين
• خاص اقتصادي زون: 75,66,673 چورس ڪلوميٽر (29,21,509 چورس ميل) گڏوگڏ 200 ناٽيڪل ميل (370.4 ڪلوميٽر؛ 230.2 ميل)
• علائقائي سمنڊ: 12 ناٽيڪل ميل (22.2 ڪلوميٽر؛ 13.8 ميل)

اوچائي جي انتها

پڻ ڏسو: روس جا انتهائي نقطا

• سڀ کان ھيٺيون ماڳ: ڪيسپين سمنڊ: 28- ميٽر (92- فوٽ)
• سڀ کان مٿيون ماڳ: ايلبرس جبل: 5،642 ميٽر (18،510 فوٽ)

قدرتي وسيلا ۽ زمين جو استعمال

وڌيڪ ڏسو: سائبيريا جا قدرتي وسيلا

Russia holds the greatest reserves of mineral resources of any country in the world. Though they are abundant, they are in remote areas with extreme climates, making them expensive to mine. The country is the most abundant in mineral fuels. It may hold as much as half of the world's coal reserves and even larger reserves of petroleum. Deposits of coal are scattered throughout the region, but the largest are located in central and eastern Siberia. The most developed fields lie in western Siberia, in the northeastern European region, in the area around Moscow, and in the Urals. The major petroleum deposits are located in western Siberia and in the Volga-Urals. Smaller deposits are found throughout the country. Natural gas, a resource of which Russia holds around forty percent of the world's reserves, can be found along Siberia's Arctic coast, in the North Caucasus, and in northwestern Russia. Major iron-ore deposits are located south of Moscow, near the Ukrainian border in the Kursk Magnetic Anomaly; this area contains vast deposits of iron ore that have caused a deviation in the Earth's magnetic field. There are smaller deposits in other parts of the country. The Ural mountains hold small deposits of manganese. nickel, tungsten, cobalt, molybdenum and other iron alloying elements occur in adequate quantities.

Russia also contains most of the nonferrous metals. Aluminium ores are scarce and are found primarily in the Ural region, northwestern European Russia, and south-central Siberia. Copper is more abundant and major reserves are located in the Urals, the Norilsk area near the mouth of the Yenisey in eastern Siberia, and the Kola Peninsula. Another vast deposit located east of Lake Baikal only became exploited when the Baikal-Amur Mainline (BAM) railroad was finished in 1989.

The North Caucasus, far eastern Russia, and the western edge of the Kuznetsk Basin in southern Siberia contain an abundance of lead and zinc ores. These are commonly found along with copper, gold, silver, and a large amount of other rare metals. The country has one of the largest gold reserves in the world; mostly in Siberia and the Urals. Mercury deposits can be found in the central and southern Urals and in south-central Siberia.

Raw materials are abundant as well, including potassium and magnesium salt deposits in the Kama River region of the western Urals. Russia also contains one of the world's largest deposits of apatite found in the central Kola Peninsula. Rock salt is located in the southwestern Urals and the southwest of Lake Baikal. Surface deposits of salt are found in salt lakes along the lower Volga Valley. Sulfur can be found in the Urals and the middle Volga Valley.

Eight percent of the land is used for arable farming, four percent—for permanent pastures, forty-six percent of the land is forests and woodland, and forty-two percent is used for other purposes.

A recent global remote sensing analysis suggested that there were 1,002 km² (387 sq mi) of tidal flats in Russia, making it the 33rd ranked country in terms of tidal flat area.

قدرتي خطرا

ڪرل ٻيٽن ۾ آتش فشاني سرگرمي ۽ ڪمچاتڪا جزيره نما تي آتش فشاني ۽ زلزلا ٻيا قدرتي خطرا آهن.

پڻ ڏسو

• روس جي ارضيات
• روس جي تاريخ
• روس جي جمهوريتون
• روس جا اوبلاسٽ