روبي (پٿر)

ياقوت
Ruby
ياقوت; Ruby
	A ruby crystal from Dodoma Region, Tanzania
عام ڄاڻ
قسم	Oxide minerals
ڪيميائي فارمولو ; ( دھرائجندڙ ايڪو )	Aluminum oxide with chromium, Al2O3:Cr
قلمي نظام	Trigonal
قلمي درجو	Hexagonal scalenohedral (3m) ; H-M symbol: (32/m)
اسپيس گروپ	R3c
سڃاڻپ
رنگ	Orangy red through strongly purplish red.
ڪرسٽل ھئبٽ	Terminated tabular hexagonal prisms
ڏار	No true cleavage
ڇڳل مٿاڇرو (معدنياتي علم)	Conchoidal, splintery
ٽينيسٽي (سختي)	Brittle
موھ واري ماپي تحت سختي	9.0
چمڪ	Subadamantine, vitreous, pearly (on partings)
اسٽريڪ ( پائوڊر جو رنگ)	White
شفافيت	Transparent, translucent
مخصوص ڪشش ثقل	3.97–4.05
بصري خاصيتون	Uniaxial/−
ريفريڪٽو انڊيڪس (انعطاف نما)	nω=1.768–1.772 ; nε=1.760–1.763
ٻہ مختلف معڪوس اشارا	0.008 to 0.010
رنگ برنگيت	Strong: purplish-red – orangy-red
شعاعي ڦھلاء	0.018
الٽراوائوليٽ روشني جي چمڪ	Red under longwave
عام نقص	Cr. (sometimes: Ti, Fe)
حوالا

ياقوت (Ruby) هڪ گلابي- ڳاڙهي کان رت-ڳاڙهي رنگ جو قيمتي پٿر آهي، معدني ڪورنڊم جو هڪ قسم، جيڪو ايلومينيم آڪسائيڊ ( α-Al₂O₃) تي مشتمل آهي. روبي روايتي زيورن جي مشهور جواهرن مان هڪ آهي ۽ تمام گهڻو پائيدار آهي. جواهر جي معيار واري ڪورنڊم جي ٻين قسمن کي نيلم سڏيو ويندو آهي ۽ ياقوت کي ڪڏهن ڪڏهن "ڳاڙهو نيلم" پڻ سڏيو ويندو آهي.

ياقوت، نيلم، زمرد ۽ هيرن (diamond) سان گڏ، روايتي اهم جواهر مان هڪ آهي. ^[3] لفظ روبي، لاطيني لفظ "روبير" (Ruber) مان ورتل آهي، جنهن جو معنيٰ "ڳاڙهو" آهي. ياقوت جي ڳاڙهو رنگ ڪروميئم ڌات جي موجودگي جي ڪري آهي.

ڪجھ قيمتي پٿر جيڪي مشهور طور تي يا تاريخي طور تي ياقوت سڏجن ٿا، جهڙوڪ برطانوي شاهي رياست جي تاج ۾ بليڪ پرنس جي روبي، اصل ۾ اسپينل نالي جو پٿر آهي. اها ڪڏهن "بالاس ياقوت" (Balas Ruby) جي نالي سان مشهور هئا.

ياقوت جي معيار جو تعين ان جي رنگ، ڪٽ ۽ وضاحت سان ڪيو ويندو آهي، جيڪو ڪيريٽ وزن سان گڏ، ان جي قيمت تي اثر انداز ٿئي ٿو. ڳاڙهي رنگ جو سڀ کان وڌيڪ چمڪندڙ ۽ قيمتي رنگ، جنهن کي رت جو ڳاڙهو يا ڪبوتر جو رت سڏيو ويندو آهي، ساڳئي معيار جي ٻين ياقوتن جي ڀيٽ ۾ وڏيڪ قدر (premium) رکي ٿو. رنگ کان پوءِ شفافيت ايندي آهي: هيرن وانگر، هڪ شفاف پٿر هڪ قدر جو درجو رکي ٿو، پر هڪ ياقوت بغير ڪنهن سوئي وانگر روٽائل شموليت جي ظاهر ڪري سگهي ٿو ته پٿر کي سڌاريو ويو آهي. روبي جولاءِ جي مهيني ۾ پيدا ٿيندڙ لاءِ روايتي پيدائشي پٿر آهي ۽ عام طور تي گارنٽ کان گلابي هوندو آهي، جيتوڻيڪ ڪجهه روڊولائٽ گارنٽ جو رنگ اڪثر ياقوتن وانگر گلابي هوندو آهي. نيلام ۾ وڪرو ٿيندڙ دنيا جو سڀ کان قيمتي روبي ايسٽريلا ڊي فورا (Estrela de Fura) آهي، جيڪو ٽي ڪروڙ 48 لک امريڪي ڊالر (34.8 ملين آمريڪي ڊالر) ۾ وڪرو ٿيو.^[4]

Ruby is a pinkish-red to blood-red-colored gemstone, a variety of the mineral corundum, consisting of aluminium oxide (α-Al₂O₃). Ruby is one of the most popular traditional jewelry gems and is very durable. Other varieties of gem-quality corundum are called sapphires, and rubies are also sometimes referred to as "red sapphires".

Ruby is one of the traditional cardinal gems, alongside amethyst, sapphire, emerald, and diamond.^[5] The word ruby comes from ruber, Latin for red. The color of a ruby is due to the presence of chromium.

Some gemstones that are popularly or historically called rubies, such as the Black Prince's Ruby in the British Imperial State Crown, are actually spinels. These were once known as "Balas rubies".

The quality of a ruby is determined by its color, cut, and clarity, which, along with carat weight, affect its value. The brightest and most valuable shade of red, called blood-red or pigeon blood, commands a large premium over other rubies of similar quality. After color comes clarity: similar to diamonds, a clear stone will command a premium, but a ruby without any needle-like rutile inclusions may indicate that the stone has been treated. Ruby is the traditional birthstone for July and is usually pinker than garnet, although some rhodolite garnets have a similar pinkish hue to most rubies. The world's most valuable ruby to be sold at auction is the Estrela de Fura, which sold for US$34.8 million.^[6]

حوالا

↑ Corundum data on Webmineral آرڪائيو ڪيا ويا 1 October 2007 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
↑ Ruby on Gemdat.org آرڪائيو ڪيا ويا 3 September 2021 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
↑ Precious Stones December 2017 آرڪائيو ڪيا ويا [Date missing], at 18 December 2017 Error: unknown archive URL, Max Bauer, p. 2
↑ . 8 June 2023. 22 September 2023 {{cite web}}: |archive-date= requires |archive-url= (مدد); Missing or empty |title= (مدد); Missing or empty |url= (مدد)
↑ Precious Stones آرڪائيو ڪيا ويا 2017-12-18 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين., Max Bauer, p. 2
↑ Holland, Oscar (8 June 2023). "Largest ruby ever to come to auction sells for record-breaking $34.8 million". CNN (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 22 September 2023 تي محفوظ ڪيل. 22 September 2023 تي حاصل ڪيل.

ٻاهريان ڳنڍڻا

وڪيميڊيا العام ۾ سان لاڳاپيل ميڊيا روبي (پٿر).

[1] Corundum data on Webmineral آرڪائيو ڪيا ويا 1 October 2007 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.

[2] Ruby on Gemdat.org آرڪائيو ڪيا ويا 3 September 2021 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.

[3] Precious Stones December 2017 آرڪائيو ڪيا ويا [Date missing], at 18 December 2017 Error: unknown archive URL, Max Bauer, p. 2

[4] . 8 June 2023. 22 September 2023 {{cite web}}: |archive-date= requires |archive-url= (مدد); Missing or empty |title= (مدد); Missing or empty |url= (مدد)

[5] Precious Stones آرڪائيو ڪيا ويا 2017-12-18 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين., Max Bauer, p. 2

[6] Holland, Oscar (8 June 2023). "Largest ruby ever to come to auction sells for record-breaking $34.8 million". CNN (انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 22 September 2023 تي محفوظ ڪيل. 22 September 2023 تي حاصل ڪيل.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]