رضائي ڌيءُ
رضائي ڌيءُ (انگريزي: Milk Daughter) مان مراد اها نياڻي يا ڇوڪري آهي، جنهن پنهنجي ماءُ کان سواءِ ڪنهن ٻي عورت جو کير پيتو هجي. اسلامي شريعت جي اصولن موجب، کير پيئڻ (رضاعت) جي ڪري اها نياڻي ان عورت جي ڌيءَ تصور ڪئي ويندي آهي، جنهن جو هن کير پيتو هجي. هن رشتي کي رت جي رشتي وانگر تقدس ۽ محرميت حاصل آهي.
وصف
[سنواريو]جڏهن ڪا ٻارڙي (ڇوڪري) پنهنجي کير پيئڻ جي عمر دوران ڪنهن عورت جو کير پيئي ٿي، ته اها عورت ان جي "رضائي ماءُ" ۽ ان عورت جو مڙس ان جو "رضائي پيءُ" بڻجي ويندو آهي. اهڙي صورت ۾ اها ڇوڪري انهن جي "رضائي ڌيءُ" سڏبي آهي.
شرعي شرطون
[سنواريو]رضائي ڌيءُ جو رشتو تڏهن ثابت ٿيندو آهي جڏهن هيٺيان شرط پورا هجن:
- عمر جي حد: ڇوڪريءَ کير پيئڻ وقت اڍائي سالن (يا ٻن سالن، فقہ جي مختلف مسلڪن موجب) کان گهٽ عمر جي هجي.
- کير جو مقدار: کير جو ٻارڙي جي پيٽ تائين پهچڻ ضروري آهي. عام طور تي پنج ڀيرا ڍؤ ڪري پيئڻ سان هي رشتو مضبوطي سان قائم ٿي وڃي ٿو.
شرعي احڪام
[سنواريو]نڪاح جي حرمت
[سنواريو]رضائي ڌيءُ هجڻ جي ڪري نڪاح جا ڪجهه اهم احڪام لاڳو ٿين ٿا:
- رضائي ڌيءَ جو نڪاح پنهنجي رضائي پيءُ سان قطعي طور تي حرام آهي.
- رضائي ڌيءَ جو نڪاح پنهنجي رضائي ڀاءُ (رضائي ماءُ جي پٽ) سان حرام آهي.
- رضائي ڌيءَ پنهنجي رضائي ماءُ جي ڀائرن (رضائي مامن) ۽ رضائي پيءُ جي ڀائرن (رضائي چاچن) لاءِ به محرم هوندي آهي.
محرميت ۽ پردو
[سنواريو]رضائي ڌيءُ پنهنجي رضائي والدين ۽ ڀائرن لاءِ "محرم" هوندي آهي. تنهنڪري:
- رضائي ڌيءَ ۽ رضائي پيءُ جي وچ ۾ سڳي ڌيءَ وانگر پردو لازم ناهي.
- هوءَ پنهنجي رضائي پيءُ يا رضائي ڀاءُ سان گڏ محرم جي حيثيت ۾ حج يا عمره جو سفر ڪري سگهي ٿي.
وراثت ۽ نسب
[سنواريو]اسلامي قانون موجب، رضائي ڌيءَ کي محرميت جا حق ته ملن ٿا، پر ڪجهه معاملن ۾ هوءَ سڳي ڌيءَ کان مختلف هوندي آهي:
- وراثت: رضائي ڌيءَ کي پنهنجي رضائي والدين جي ملڪيت مان وراثت ۾ حصو نه ملندو آهي.
- نسب: رضائي ڌيءَ جو نسب هميشه سندس سڳي پيءُ سان منسوب رهندو. ان جي سڃاڻپ ان جي حياتياتي خاندان سان ئي ٿيندي.
تاريخي پسمنظر
[سنواريو]نبي ڪريم حضرت محمد ﷺ جي رضائي ڀيڻ حضرت شيماء (حذافه بنت حارث) بيبي حليمه سعديه جي ڌيءَ هئي. بيبي حليمه پاڻ سڳورن ﷺ جي رضائي ماءُ هئي، ان لحاظ سان حضرت شيماء بيبي حليمه جي سڳي ڌيءَ هئي پر نبي ڪريم ﷺ لاءِ رضائي ڀيڻ هئي.
سماجي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ رضائي ڌيءَ کي تمام گهڻي محبت ۽ احترام ڏنو ويندو آهي. جڏهن ڪا عورت ڪنهن ٻارڙي کي کير پيئاريندي آهي، ته هوءَ کيس پنهنجي سڳي اولاد وانگر سمجهندي آهي. شاديءَ کان پوءِ به رضائي ڌيءَ پنهنجي رضائي ماءُ جي گهر ايندي رهندي آهي ۽ کيس سڳن مائٽن وانگر مانُ ڏنو ويندو آهي.