رضائي ڀيڻ ڀاءُ
رضائي ڀيڻ ڀاءُ (انگريزي: Milk Siblings) مان مراد اهي ٻار آهن جن جو پاڻ ۾ رت جو رشتو نه هجي، پر انهن هڪ ئي عورت جو کير پيتو هجي. اسلامي شريعت ۾ هن رشتي کي رت جي ڀيڻ ڀاءُ وانگر محرم ۽ مقدس سمجهيو ويندو آهي، جنهن جي نتيجي ۾ نڪاح جي حرمت قائم ٿيندي آهي.
تعريف ۽ تصور
[سنواريو]جڏهن ٻه ٻار (ڇوڪرو ۽ ڇوڪري) هڪ ئي عورت جو کير پيئن، ته اهي پاڻ ۾ "رضائي ڀيڻ ڀاءُ" بڻجي وڃن ٿا. اهو ضروري ناهي ته ٻنهي ٻارن هڪ ئي وقت کير پيتو هجي؛ جيڪڏهن هڪ ٻار اڄ کير پيئي ۽ ٻيو ٻار ڪجهه مهينن کانپوءِ ان ئي عورت جو کير پيئي، تڏهن به اهي پاڻ ۾ رضائي ڀيڻ ڀاءُ سڏبا.
شرعي شرطون
[سنواريو]رضائي ڀيڻ ڀاءُ جو رشتو تڏهن ثابت ٿيندو آهي جڏهن هيٺيان شرط پورا هجن:
- ٻار جي عمر: ٻنهي ٻارن کير پيئڻ وقت اڍائي سالن (يا ٻن سالن، فقہ جي مختلف مسلڪن موجب) کان گهٽ عمر جا هجن.
- کير جو مقدار: کير ٻار جي پيٽ تائين پهچڻ ضروري آهي. عام طور تي پنج ڀيرا ڍؤ ڪري کير پيئڻ سان هي رشتو مضبوطيءَ سان قائم ٿي وڃي ٿو.
شرعي احڪام ۽ اثرات
[سنواريو]نڪاح جي حرمت
[سنواريو]اسلامي قانون موجب، رضائي ڀيڻ ۽ ڀاءُ جو پاڻ ۾ نڪاح قطعي طور تي حرام آهي. قرآن مجيد ۾ فرمايو ويو آهي ته: "توهان تي حرام ڪيون ويون آهن... توهان جون اهي ڀينرون جن توهان سان گڏ کير پيتو آهي." (سورت النساء: 23).
محرميت ۽ پردو
[سنواريو]رضائي ڀيڻ ۽ ڀاءُ هڪ ٻئي جا "محرم" آهن، تنهنڪري:
- انهن جي وچ ۾ سڳي ڀيڻ ڀاءُ وانگر پردو لازم ناهي.
- اهي هڪ ٻئي سان گڏ سفر ڪري سگهن ٿا ۽ هڪ ئي گهر ۾ رهي سگهن ٿا.
- رضائي ڀاءُ پنهنجي رضائي ڀيڻ جو نڪاح ۾ ولي (سرپرست) نٿو بڻجي سگهي، ڇاڪاڻ ته اها ذميواري صرف رت جي رشتن جي آهي.
وراثت
[سنواريو]رضائي ڀيڻ ڀاءُ جي وچ ۾ نڪاح جي حرمت ته هوندي آهي، پر انهن جي وچ ۾ وراثت (ملڪيت جو حصو) جاري نه ٿيندي آهي. وراثت صرف نسب (رت جي رشتي) ۽ نڪاح جي بنياد تي ملندي آهي.
تاريخي پسمنظر
[سنواريو]عرب جي قديم روايتن موجب، بيبي حليمه سعديه جي ڌيءَ حضرت شيماء ۽ سندن پٽ حضرت عبداللہ، نبي ڪريم حضرت محمد ﷺ جا رضائي ڀيڻ ۽ ڀاءُ هئا.
نبي ڪريم ﷺ پنهنجي رضائي ڀيڻ ڀاءُ جو بيحد احترام ڪندا هئا. جڏهن حضرت شيماء پاڻ ﷺ وٽ ايندي هئي، ته پاڻ ﷺ پنهنجي مبارڪ چادر وڇائي کين ويهاريندا هئا، جيڪو هن رشتي جي عظمت جو وڏو ثبوت آهي.
سماجي اهميت
[سنواريو]سنڌي ثقافت ۾ رضائي ڀيڻ ڀاءُ کي تمام گهڻي عزت ڏني ويندي آهي. هن رشتي ذريعي مختلف خاندانن ۾ ايترو ته پيار پيدا ٿي ويندو آهي جو اهي هڪ ٻئي جي خوشي ۽ غميءَ ۾ شريڪ ٿيندا آهن. اڪثر ڪري جڏهن ڪنهن ٻار جي ماءُ فوت ٿي ويندي آهي، ته پاڙي جي عورت ان کي کير پيئاري پنهنجي اولاد وانگر پاليندي آهي، جنهن سان سماجي ڀائپي وڌندي آهي.