رضائي ڀيڻ
رضائي ڀيڻ (انگريزي: Milk Sister) مان مراد اها عورت آهي جنهن ڪنهن ٻار (جيڪو سندس سڳو ڀاءُ نه هجي) سان گڏ پنهنجي ماءُ جو کير پيتو هجي، يا ڪنهن ٻار پنهنجي ماءُ کان سواءِ ڪنهن ٻي عورت جو کير پيتو هجي ته ان عورت جون پنهنجون ڌيئرون ان ٻار جون رضائي ڀيڻون بڻجي وينديون آهن. اسلام ۾ هن رشتي کي تمام گهڻي اهميت حاصل آهي ۽ ان تي اهي ئي احڪام لاڳو ٿين ٿا جيڪي سڳي ڀيڻ تي ٿين ٿا.
تعريف
[سنواريو]عربي ٻوليءَ ۾ کير پيئڻ جي رشتي کي "رضاعت" چيو ويندو آهي. جيڪڏهن هڪ ڇوڪري ۽ ڇوڪرو (جيڪي پاڻ ۾ سڳا ڀاءُ ڀيڻ نه هجن) هڪ ئي عورت جو کير پيئن، ته اهي پاڻ ۾ رضائي ڀاءُ ۽ ڀيڻ بڻجي وڃن ٿا. سنڌي سماج ۾ هن کي "کير شريڪ ڀيڻ" پڻ چيو ويندو آهي.
شرعي حيثيت ۽ شرط
[سنواريو]اسلامي قانون موجب، رضائي رشتو تڏهن قائم ٿيندو آهي جڏهن ڪجهه خاص شرط پورا ٿين:
- عمر: کير پيئڻ وقت ٻار جي عمر ٻن سالن (قمري سال) کان گهٽ هجي.
- مقدار: کير ايتري مقدار ۾ پيتو وڃي جو اهو ٻار جي پيٽ ۾ پهچي. مختلف مڪتبه فڪر موجب ان جي مقدار ۾ اختلاف آهي (مثال طور: گهٽ ۾ گهٽ پنج ڀيرا ڍؤ ڪري پيئڻ).
قانوني ۽ سماجي احڪام
[سنواريو]رضائي ڀيڻ هجڻ جي صورت ۾ شريعت هيٺيان حق ۽ پابنديون مقرر ڪري ٿي:
نڪاح جي حرمت
[سنواريو]قرآن مجيد جي سورت النساء (آيت 23) ۾ واضح ڪيو ويو آهي ته جيڪي رشتا رت جي ڪري حرام آهن، اهي ئي رشتا رضاعت (کير پيئارڻ) جي ڪري به حرام آهن. تنهنڪري:
- ڪو به مرد پنهنجي رضائي ڀيڻ سان نڪاح نٿو ڪري سگهي.
- رضائي ڀيڻ جو پيءُ، ڀاءُ يا پٽ به ان مرد لاءِ محرم بڻجي وڃن ٿا.
پردو ۽ محرميت
[سنواريو]رضائي ڀيڻ پنهنجي رضائي ڀاءُ لاءِ "محرم" هوندي آهي. ان ڪري:
- انهن جي وچ ۾ سڳي ڀاءُ ڀيڻ وانگر پردو لازم ناهي.
- اهي هڪ ٻئي سان سفر ڪري سگهن ٿا ۽ گڏ رهي سگهن ٿا.
وراثت
[سنواريو]ياد رهي ته رضائي رشتو صرف حرمت (نڪاح جي پابندي) قائم ڪري ٿو، پر اهو وراثت ۾ حصو نٿو ڏياري. رضائي ڀيڻ کي پنهنجي رضائي ڀاءُ جي ملڪيت ۾ قانوني طور حصو نه ملندو آهي، جيستائين هو وصيت نه ڪري.
تاريخي مثال
[سنواريو]اسلامي تاريخ ۾ سڀ کان مشهور مثال نبي ڪريم حضرت محمد ﷺ جو آهي. پاڻ ﷺ جي رضائي ڀيڻ جو نالو حضرت شيماء (حذافه بنت حارث) هو، جيڪا بيبي حليمه سعديه جي ڌيءَ هئي.
پاڻ سڳورا ﷺ پنهنجي رضائي ڀيڻ جو بيحد احترام ڪندا هئا. غزوہ حنين جي موقعي تي جڏهن حضرت شيماء قيد ٿي آئي ۽ پنهنجو تعارف ڪرايائين، ته پاڻ ﷺ سندن استقبال لاءِ پنهنجي مبارڪ چادر وڇائي ڇڏي ۽ کين آزاد ڪري سوکڙيون ڏئي روانو ڪيو.