رضائي پيءُ
رضائي پيءُ (انگريزي: Milk Father) مان مراد اهو مرد آهي، جنهن جي زال ڪنهن اهڙي ٻار کي کير پيئاريو هجي جيڪو ان مرد جو پنهنجو حياتياتي ٻار نه هجي. اسلامي شريعت ۾ هن رشتي کي "صاحب اللبن" (کير وارو مالڪ) پڻ چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته عورت کي کير پنهنجي مڙس سان لاڳاپيل حمل جي نتيجي ۾ پيدا ٿيندو آهي.
شرعي حيثيت
[سنواريو]اسلامي فقہ موجب، جڏهن رضاعت (کير پيئارڻ) جا شرط پورا ٿين ٿا، ته صرف کير پيئاريندڙ عورت ئي نه، پر ان جو مڙس پڻ ان ٻار جو "رضائي پيءُ" بڻجي وڃي ٿو. نبي ڪريم ﷺ جو فرمان آهي ته: "رضاعت مان به اهي ئي رشتا حرام ٿين ٿا، جيڪي نسب (رت جي رشتي) مان حرام ٿين ٿا."
شرعي احڪام
[سنواريو]نڪاح جي حرمت
[سنواريو]رضائي پيءُ ان ٻار لاءِ محرم بڻجي وڃي ٿو، جنهن سندس زال جو کير پيتو هجي. ان جا اثر هي آهن:
- جيڪڏهن رضائي ٻار ڇوڪري آهي، ته هوءَ پنهنجي رضائي پيءُ سان نڪاح نٿي ڪري سگهي.
- رضائي پيءُ جون ٻيون زالون (جيڪڏهن هجن) پڻ ان ٻار لاءِ "رضائي مائرون" بڻجي وينديون آهن.
- رضائي پيءُ جا ڀائر، ٻار جا "رضائي چاچا" بڻجي وينديون آهن.
محرميت ۽ پردو
[سنواريو]رضائي پيءُ ٻار لاءِ سڳي پيءُ وانگر محرم هوندو آهي. تنهنڪري:
- رضائي ڌيءَ ۽ رضائي پيءُ جي وچ ۾ پردو لازم ناهي.
- هو هڪ ٻئي سان سفر ڪري سگهن ٿا ۽ گهر ۾ گڏ رهي سگهن ٿا.
وراثت ۽ نالو
[سنواريو]جيتوڻيڪ رضائي پيءُ محرميت جي لحاظ کان سڳي پيءُ وانگر آهي، پر ڪجهه معاملن ۾ فرق آهي:
- وراثت: رضائي ٻار کي پنهنجي رضائي پيءُ جي ملڪيت مان وراثت ۾ حصو نه ملندو آهي.
- نسب: ٻار جو نالو ۽ نسب هميشه سندس حياتياتي (رت واري) پيءُ سان منسوب رهندو. رضائي پيءُ جو نالو ٻار جي سڃاڻپ طور استعمال نٿو ڪري سگهجي.
تاريخي مثال
[سنواريو]نبي ڪريم حضرت محمد ﷺ جڏهن بيبي حليمه سعديه وٽ پرورش پائي رهيا هئا، ته بيبي حليمه جو مڙس حارث بن عبدالعزيٰ پاڻ ﷺ جو رضائي پيءُ هو. پاڻ ﷺ حارث جو تمام گهڻو احترام ڪندا هئا.
هڪ روايت موجب، جڏهن حارث بن عبدالعزيٰ مڪي ۾ نبي ڪريم ﷺ وٽ آيو ۽ پڇيائين ته "منهنجو پٽ ڪٿي آهي؟" ته پاڻ ﷺ کين بيحد عزت ڏني ۽ پنهنجي مبارڪ چادر وڇائي کين ويهاريو.
سماجي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ رضائي پيءُ جو رشتو تمام گهڻو معتبر سمجهيو ويندو آهي. جڏهن ڪنهن ٻار جي پنهنجي پيءُ جو سايو مٿانئس نه رهندو آهي، ته رضائي پيءُ اڪثر ان ٻار جي تعليم ۽ تربيت ۾ اهم ڪردار ادا ڪندو آهي. هن رشتي جي ڪري مختلف خاندانن ۾ هڪ روحاني تعلق پيدا ٿيندو آهي جيڪو سماجي امن ۽ ڀائپي کي هٿي ڏيندو آهي.